पुनः तपः करिष्यामि, अथवा परमं पर्वतं हिमवन्तं गमिष्यामि, शुद्धैः पापमुक्तैः विप्रैः सह वा तपो यतिष्ये इति निश्चित्य, यदि ते प्रार्थयेयुः, तदा जटासु स्थितां गङ्गां भूमौ नेतुं शक्येत इति चिन्तयामास। मातुः वचः श्रुत्वा विघ्ननाशकः स्वमातरं प्रोवाच—"भ्राता स्कन्दः जयश्च मया सह मन्त्रयेताम्, एष एव उचितः उपायः।" तदा वयं यथायोग्यं कर्म कुर्याम, यथा पिता गङ्गां शिरसः विमुञ्चेत् इति निश्चित्य, तस्मिन्नन्तरे ब्राह्मण, महती अनावृष्टिः प्रववृते। द्वादशद्वयं वर्षाणि मर्त्येषु सञ्जाता, सर्वभूतानां भीतिं जनयन्ती सा अनावृष्टिः, स्थावरजङ्गमलोकः नष्टः। केवलं पुण्यशालिनः गौतमस्याश्रमः, सर्वकामधुक्, तत्रैव स्थितः। पूर्वं स्थावरजङ्गमसृष्ट्यर्थं मया दैवी यज्ञा कृता, तत्र पर्वतः मम नाम्ना प्रसिद्धः जातः, तस्मात् सः सदा ब्रह्मगिरिरिति कथ्यते। तत्रैव तस्मिन्सर्वोत्तमे पर्वते गौतमः सदा वसति, तस्याश्रमे पुण्ये, श्रेष्ठे, शुभे च ब्रह्मगिरौ। तत्र न कदापि व्याधयः, नापदः, न दुर्भिक्षं, न भीः, न शोकः, न दरिद्रता श्रूयन्ते। तस्मिनाश्रमे विना, पुत्र, नान्यत्र दानं, न पिण्डदानं, न दाता, न ऋत्विक्, न यजमानः। यदा गौतमः यज्ञे ददाति होमांश्च करोति, तस्मिन्नेव क्षणे देवानां स्वर्गगमनं सम्पद्यते, अन्यथा न। देवानां लोके वा मर्त्येषु वा, गौतमः ऋत्विज्, दाता, भोक्ता च इति प्रसिद्धः। तत् श्रुत्वा सर्वे मुनयः विविधान्याश्रमेषु स्थिताः, गौतमाश्रमं सन्दर्शयितुं समाययुः। तेषां सर्वेषां मुनीनां आगतानां गौतमः भक्त्या स्वपुत्रवत्, शिष्यवत्, पितृवत् च सत्कारं चकार। यथायोग्यं, यथाकामं, यथाक्रमेण सर्वान् तान् सन्तोषयामास। गौतमस्याज्ञया, औषधयो लोकमातरः, तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वरैश्च सह पूजिताः। ताः औषधयः तस्मिन्काले एव जायन्ते, तस्मिन्काले एव सञ्चीयन्ते, तस्मिन्काले एव वर्धन्ते, सर्वं गौतमस्य तपोबलात्। यत्किंचित् मनसि संकल्पितं, तत्सर्वं समृद्ध्या सिद्ध्यति; प्रतिदिनं सः गौतमः आगतान् मुनीन् विनयेन पृच्छति—"किं ते कार्यं, पुत्रवत्, शिष्यवत्, दासवत् वा?" बहूनि वर्षाणि सः पितृवत् सर्वान् पालयामास। एवं मुनिषु तत्र वसत्सु, गौतमस्य कीर्तिः त्रिषु लोकेषु प्रसारिताभवत्। तदा विनायकः मातरं भ्रातरं जयांश्च सम्बोध्य प्रोवाच—"माते, देवानां निकेतने द्विजो गौतमः स्तूयते—'यद् देवगणैः न शक्यं, तत् गौतमेन कृतम्।' इत्यहं श्रुतवान्, देवी, ब्राह्मणस्य तपोबलस्य प्रभावं; स एव मुनिः गङ्गां जटासु स्थितां चालयितुं समर्थः। तपसा वा अन्येन वा उपायेन, त्रिनेत्रं पूजयित्वा, स एव गङ्गां पितुः प्रियां जटासु स्थितां चालयितुं शक्तः।" "अत्र उपायः चिन्तनीयः—ब्राह्मणः तां याचेत, तेन तस्य प्रभावेन गङ्गा शिरसः भूमौ अवतरिष्यति।" इति उक्त्वा, सः विघ्नेशः भ्रात्रा जयया सह यत्र गौतमः सूक्ष्मब्रह्मसूत्रधारी तिष्ठति, तत्र जगाम। गौतमस्याश्रममण्डले कतिपयदिनानि निवसित्वा, विघ्नेश्वरः तत्र सर्वान् ब्राह्मणान् सम्बोध्य उवाच—"गौतमस्य अन्नेन वयं पुष्टाः, स्वस्वाश्रमं विशुद्धाश्रमं गच्छाम। मुनिं गौतमं पृच्छाम।" इति निश्चित्य, श्रेष्ठाः मुनयः गौतमं पप्रच्छुः, स तान् पृथक्पृथक् स्नेहेन, प्रज्ञया च निरोद्धुम् आरब्धवान्। सः सविनयम् अञ्जलिं कृत्वा उवाच—"अहं भवतां पादसेवायाम् उपविष्टः, पुत्रवत् सेवायाः मम सदा स्पृहैव; अन्येषां आश्रमाणां सेवायाः न युक्तम्, दिव्याः भुवि मुनयः।" इदं मम मतिः—"एष एव आश्रमः सर्वेषां पुण्यः, अन्यस्य किमपि प्रयोजनं नास्ति, नापि गन्तव्यम्।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा, विघ्नेशः विघ्ननायकः तद्विघ्नं स्मृत्वा, कृताञ्जलिः ब्राह्मणान् प्रति उवाच—"अन्नं क्रीतम्, किमर्थं गौतम त्वं नो निरोद्धसि? सौम्येन उपायेन स्वगृहं गन्तुं न शक्नुमः।" "अयं द्विजो न दण्डार्हः, सः उपकारी; तस्मात् विवेकेन निश्चित्य—'सर्वे अनुमोदन्तु।'" इति। तदा सर्वे श्रेष्ठब्राह्मणाः "एवं क्रियताम्," इति प्रत्युक्तवन्तः, अस्य हिताय, लोकानां च कल्याणकाम्यया। "यथा सर्वेषां ब्राह्मणानां श्रेयः स्यात्, तथा कुर्यात्," इति श्रुत्वा, गणाध्यक्षः तद्वाक्यं विचिन्त्य, "यत् क्रियते, तत् गौतमस्य गुणस्वभावानुसारं विशेषतः स्यात्।" सर्वेषां ब्राह्मणानां अनुमतिं पुनः पुनः प्राप्य, सः महात्मा स्वयम् ब्राह्मणत्वं गत्वा, ब्राह्मणान् पुनः प्रणम्य, मातुः आज्ञया, बुद्धिमान् गणाध्यक्षः जयां प्रति उवाच—"कुरुष्व शुभे, यथा अन्यः न जानाति; गोमूर्तिं गत्वा यत्र गौतमः तिष्ठति, तत्र गच्छ।" "तत्र तं तण्डुलं खाद, तं विनाशय, परिवर्तनं कुरु, सुशोभने; ताडिता, शिष्टा, दृष्टा च, कृच्छ्रस्वरेण पत, न मृत्युः, न जीवितम्।" एवं सन्देशं दत्त्वा, तदनुसारं कार्यं करणीयमिति निश्चितम्।