सा पतिवदनं दृष्ट्वा तुष्टा बभूव, महर्षे, यमस्तु तेन कर्मणाऽतिव्यथितचित्तः क्लेशं प्रपेदे। धर्मराजः तु तानि भूतानि धर्मेण तुष्टवान्; तेन पुण्यकर्मणा परमं तेजोऽप्यवाप्तवान्। सः पितॄणां स्वामित्वं लोकपालत्वं च लेभे; तदा सावर्णिः मनुः प्रजापतित्वं तपसा समृद्धः अभवत्। यदा तद्कालः आगच्छति, तदा सावर्णिर्भविष्यति; अद्यापि सः मेरुशिखरे तपश्चर्यां निरन्तरं करोति। तस्य भ्राता शनैश्चरः ग्रहत्वं प्राप्तवान्; त्वष्टा च तेजसा विष्णोः चक्रं निर्ममे। तदस्त्रं युद्धेऽपरिहार्यं दानवानां विनाशाय सृष्टम्; तस्य कनिष्ठा कन्या यमी नाम्ना ख्यातवती। सा नदीनां श्रेेष्ठा पावनी यमुनाभूत्; लोके सः मनुः सावर्णिरिति च कथ्यते। तस्य मनोः द्वितीयः पुत्रः भ्राता शनैश्चरः अपि ग्रहत्वं प्राप्तवान्, सर्वलोकैः पूजितः। हे नरश्रेष्ठ, यः कश्चन देवजननस्यैतदाख्यानं शृणोति, स दुःखैः विमुक्तः महतीं कीर्तिं च प्राप्नोति। मनुर्वैवस्वतस्य पुत्राः नव समाना अभवन्—इक्ष्वाकुः, नाभागः, धृष्टः, शर्याति च। षष्ठः नारीष्यन्तः, सप्तमः प्रांशुः च ऋष्टः, ततः करूषः च पृथुध्रः—एते नव, विप्रश्रेष्ठ। सः प्राज्ञः प्रजापतिः मनुः पुत्रकामः सन् प्राचीनकाले मित्रावरुणयोः यज्ञं चकार। तदा बहवः पुत्रा न जाताः सन्, यज्ञे प्रवृत्ते, विप्रश्रेष्ठ, मित्रावरुणयोः भागे मनुः हविर्ददौ; तदा दिव्यवसनाभरणधारिणी नारी प्रादुरभवत्। सा दिव्यरूपा इला जाताऽभूत्, इति श्रूयते; दण्डधरः मनुः तां 'इला' इति संबोधितवान्। सः उवाच—"मां अनुगच्छ, शुभे!" इला च धर्मकामाय प्रजापतये एवमुक्त्वा प्रत्युवाच। "मित्रावरुणयोः भागादन्याऽहमुत्पन्ना, वाक्पतिः; तयोः गमिष्यामि, मां धर्मत्यागिनं मा कुरु।" इति उक्त्वा सा मनुं देवं सुमध्यमाऽनुप्राप्य, कृताञ्जलिः मित्रावरुणयोः इदं वचनमब्रवीत्—"भवद्भ्यां भागेन जाताऽस्मि, किमहं करवानि? मनुः अपि मां प्रोष्य 'मां अनुगच्छ' इति उक्तवान्।" तदा मित्रावरुणौ द्विजश्रेष्ठौ तामेवमुक्त्वा, धर्मनिष्ठां विनीतां सत्यवदिनीं इलां प्रीतिमुक्त्वा ऊचतुः—"त्वया धर्मेण, विनयेन, दमेन, सत्येन च, शुभे, वयं तुष्टाः। महाभागे, त्वं कन्या रूपेण लोके प्रसिद्धा भविष्यसि। मनोः वंशवर्धनः पुत्रोऽपि भविष्यसि, त्रिषु लोकेषु सुद्युम्न इति च ख्यातिं गमिष्यसि, सुन्दरि।" साऽपि जगत्प्रिया धर्मात्मा मनोर्वंशवर्धिनी भविष्यतीति श्रुत्वा पितुः समीपात् निर्गता। बुधं सोमपुत्रं समासाद्य, तेन सह संगमाय आमंत्रिता; तस्मात् बुधात्, द्विजश्रेष्ठ, पुरूरवाः तस्यां जातः। पुत्रं जन्मित्वा इला सुद्युम्नोऽभवत्; सुद्युम्नस्य त्रयः धर्मिष्ठाः पुत्राः अभवन्—उत्कलः, गया, विनताश्वश्च। उत्कलानां उत्कलः वंशः, पश्चिमानां विनताश्वस्य वंशः। पूर्वदेशः उत्कलस्य, गया वंश्या गया इति प्रसिद्धाः। मनुः दिवाकरः भूत्वा, द्विजश्रेष्ठ, भूमिं दशधा क्षत्रियाणां कृते पुनः व्यभजत्। ज्येष्ठः इक्ष्वाकुः मध्ये देशं प्राप्नोत्। सुद्युम्नः कन्यारूपं गतः सन् तं देशं न प्राप; वसिष्ठस्य वचनेन महात्मा प्रतिष्ठाने वसति स्म। प्रतिष्ठा धर्मात्मनः सुद्युम्नस्य नगरी; स राज्यं लब्ध्वा पुरूरवसे ददौ। मनोः वंशजः सः द्वैर्भावः—स्त्रीरूपधारी च, पुरुषरूपधारी च—इला च सुद्युम्नश्च इति प्रसिद्धः। शाकाः, नारीष्यन्तस्य पुत्राः, क्षत्रिया नाभवन्; नाभागस्य पुत्रोऽमरीषः राजर्षिषु श्रेष्ठः। धृष्टात् धार्ष्टका क्षत्रियाः, युद्धे गर्विताः; करूषात् कारूषा क्षत्रियाः, रणप्रियाः। नाभागधृष्टयोः पुत्राः क्षत्रिया वैश्यत्वं प्राप्तवन्तः; प्रांशोः पुत्रः एकः प्रजापतिः अभवत्। नारीष्यन्तस्य पुत्रो दण्डधरः राजा यमः, शर्यातेरपि द्वौ पुत्रौ, प्रख्यातः आनर्तः। तस्य पुत्रः कन्या च, सुकन्या नाम, च्यवनस्य पत्नी अभवत्; आनर्तस्य पुत्रः श्रुतकीर्तिः रैवः। आनर्तस्य राज्यं कुशस्थली नगरी च आसीत्; रैवस्य पुत्रः धर्मात्मा ककुद्ध्मी अभवत्। सः ज्येष्ठः पुत्रः भूत्वा कुशस्थलीं राज्यं प्राप्य, पुत्र्या सह, ब्रह्मणः समीपे गन्धर्वगीतं शृण्वन् स्थितः। देवस्य क्षणमात्रे बहूनि युगानि व्यतीतानि, द्विजोत्तम; ततः स्वपुरं प्रत्यागत्य, तद् यदुभिः अधिगतं दृष्टवान्।