एवं उक्त्वा, भगवतः शिवस्य करुणया, उमया सह मिलित्वा, मम तथा लोकानां हिताय, स भगवान् अत्युत्सुकः, पापिनां पापमोक्षाय, भूमिं जलरूपां कर्तुम् उद्यतवान्। तद् एव निश्चित्य, स भगवन् तयोः शुभतमं सारं संगृह्य, भूमिं घटरूपां कृत्वा, तत्र जलं स्थापयित्वा, पवमानादिभिः स्तोत्रैः तं विधिवत् शुद्धीकृतवान्। तत्र स त्रैलोक्यशुद्धिकरं पापनाशनं शक्तिं स्मृत्वा, लोकनाथः मम प्रति इदं जलघटं दातुम् उक्तवान्। भगवान् उवाच—"जलानि दिव्याः मातरः, भूमिः अपि अन्याः माता; तयोः सृष्टिस्थित्यन्तकारणं अस्ति। अत्र धर्मः, अत्र नित्ययज्ञः, अत्र भोगः मोक्षः च, अत्र स्थावरजंगमं सर्वं। स्मरणेन मनसः पापं नश्यति, वाचनेन वाचिकं पापं, स्नानेन पानं लेपनं वा कायिकं पापं अपि नश्यति। एष एव लोके अमृतं, एतस्मात् शुद्धतरं किञ्चिद् नास्ति। मया शुद्धीकृतं, हे ब्रह्मन्, एतं जलघटं गृहाण। यः स्मरति वा पठति वा, स सर्वकामान् अवाप्नोति—एतं जलघटं गृहाण। पञ्चभ्यः तत्त्वेभ्यः जलं श्रेष्ठतमं, तत्र अपि एष उत्तमः—एतं जलघटं गृहाण। यत् जलं अत्र शोभनं, पुण्यं, शुद्धिकरं, तस्य स्पर्शने स्मरणे दर्शने वा, हे ब्रह्मन्, पापात् विमुक्तः भविष्यसि।" एवं उक्त्वा, महादेवः मम जलघटं दत्त्वा, सर्वे देवगणाः भक्त्या देवेशं समुपगम्य, महोत्सवम् अभवत्, जयध्वनिः च उत्पन्नः। देवोत्सवे, अजः, मातुः पादौ दृष्ट्वा, पापे पतितः; तस्य पिता करुणया, पावनं गंगाम्, पुण्यघटस्थां, स्मरणमात्रेण दत्तवान्। ततः नारदः पप्रच्छ—"भगवन्, या देवी घटस्थिता, तव पुण्यं वर्धयति, सा कथं मानवलोके अभवत्, विस्तारतः कथय।" भगवान् उवाच—"बली नाम महादैत्यः, देवद्विषः, धर्मेण, कीर्त्या, प्रजापालनं च कृत्वा, त्रैलोक्ये अजेयः अभवत्। गुरुभक्त्या, सत्येन, बलवर्चसा, दानक्षमा च, स त्रैलोक्ये अद्वितीयः अभवत्। तस्य संपदः वर्धमानं दृष्ट्वा, देवाः व्यथिताः, आपदि संमिल्य, 'कथं बली जय्यः?' इति विचारयामासुः। बली त्रैलोक्ये निर्भयः राज्यं कर्तुम् आरभ्य, शत्रवः, रोगः, आपदः किञ्चन नासीत्। न तत्र अनावृष्टिः, न अधर्मः, न नास्तिकवाक्यं, न दुष्टः जनः; स्वप्ने अपि तादृशं न दृष्टम्। तस्य गर्वयुक्ता बाणाः भग्नाः, कीर्तिधारी खड्गः अपि भग्नः; देवाः तस्य आज्ञया, शक्त्या च, विवलिताः, शान्तिं न प्राप्नुवन्। तदाऽस्पर्धया परित्यज्य, ते देवाः मिलित्वा, तस्य तेजसा दग्धाङ्गाः, विष्णुम् शरणं गच्छन्। ते उचुः—"हे शंखचक्रगदाधर, वयं व्यथिताः, बलहीनाः; तव कृते तव आयुधानि धारयति। त्वं जगन्नाथः, कथं वयं दुःखं प्राप्नुमः? यदि वाक् त्वां नमति, कथं दैत्यं नमेत्? मनसा, कर्मणा, वाचा, त्वाम् एव शरणं गृहीत्वा, दैत्यं कथं नमेम? यज्ञैः त्वां पूजयामः, स्तुतिभिः त्वां स्तोष्यामः, त्वं एव भक्तः, दैत्यं कथं नमेम? इन्द्रमुख्याः देवाः तव शक्त्याः आश्रिता; तव दत्तं पदं प्राप्त्वा, दैत्यं कथं नमेम? ब्रह्मरूपेण सृष्टा, विष्णुरूपेण पालिता, रुद्रशक्त्या नष्टा; दैत्यं कथं नमेम? राज्यं लोके कारणम्; शक्तिहीनता किम्? राज्यविहीनाः, देवेश, दैत्यं कथं नमेम? त्वं अनादिः, जगत्पालकः, अनन्तः, विश्वगुरुः; दैत्यं, शत्रुं, सीमितं, कथं नमेम? तव शक्त्या बलिताः, तव वीर्येण त्रैलोक्यं जित्वा, स्थिराः भवेम; दैत्यं कथं नमेम?" एवं वचनं श्रुत्वा, दैत्यारिः सर्वदेवाः उद्दिश्य, तेषां कार्यसिद्धये उवाच—"स बली मम भक्तः, देवैः वा दैत्यैः वा हन्तुं न शक्यः। यथा यूयं मया पोष्याः, तथा बली अपि मया पोष्यः। युद्धं विना, मन्त्रेण बलीं बद्ध्वा, हत्वा, स्वर्गराज्यं दास्यामि।" देवगणाः "एवं भवतु" इति उक्त्वा, स्वर्गं प्रत्यगच्छन्; भगवन् देवेशः अदितेः गर्भं प्रविष्टः। तस्य जन्मसमये उत्सवः अभवत्; वामनरूपेण, यज्ञपुरुषः, यज्ञेश्वरः अभवत्। तदानीं, बली, बलिनां श्रेष्ठः, अश्वमेधाय दीक्षितः, ऋषिवरैः सेवितः अभवत्। तस्य पुरोहितः शुक्रः, वेदवेदाङ्गविद्, यज्ञे उपस्थितः, बलीं यज्ञं कर्तुम् आरभत्। यज्ञसंपादाय शुक्रः पुरोहितः, देवगन्धर्वनागैः परिवृतः, यज्ञे स्थितः। "दातव्यं, भोक्तव्यं, पूज्यं पृथक् सम्यक् कर्तव्यम्"—इति वाक्यं पुनः पुनः पूर्णतया प्रवृत्तम्।