कामः, रतिसहितः, धनुष्पाणिः, तं महतीं दुष्करां चेष्टां कर्तुं समुत्सुकः तत्र जगाम। स स्वधनुषा बाणान् आदाय चित्ते चिन्तयामास—‘अहं सर्वान् विदारयितुं समर्थः, परन्तु शिवः, लोकानां नाथः गुरुः च, मया विदारितुं न शक्यते।’ यस्य बाणाः त्र्यंशलोकविजयिनः, ते अपि शिवे दृढा वा, न वा? तेन तदा, तस्य ज्वलनयनस्य शिवस्य द्वारा, कामः भस्मसात् कृतः। ततः, देवश्रेष्ठ, तस्य अद्भुतस्य कर्मणः दर्शनाय देवाः समागताः। तत्र यत् जातं, तद् आश्चर्यजनकं शृणु। देवसमूहेन शिवं दृष्ट्वा, कामं च भस्मीभूतं विलोक्य, ते भयाकुलाः, हस्ताञ्जलिपुटाः, देवाधिपतिं स्तोतुं प्रचक्रमुः। ते ऊचुः—‘तारकजनितं भयम् अपाकुरु; गिरिसुतां पत्नीत्वेन गृहाण।’ तदा, हरः, यस्य मनः अपि विदारितम्, देवैः उक्तं वचनं शीघ्रं स्वीकृतवान्; अरुन्धती, वसिष्ठः, अहम्, चक्रपाणिः अपि तथैव कुर्वन्ति स्म। अमराः एकमेकं विवाहाय सन्देशं प्रेषयामासुः; एवं हिमवत्प्रदेशाधिपतिनोः मध्ये सौम्यः सम्बन्धः स्थापितः। ततः, उत्तमे हिमवति पर्वते, यः नानाविधान् रत्नैः भूषितः, नानावृक्षलताभिः आवृतः, नानापक्षिसङ्कुलश्च— तत्र नद्यः, प्रवाहाः, सरांसि, कूपाः, तडागानि च परिवेष्टितानि, देवगन्धर्वयक्षसिद्धचारणैः सेव्यमानानि च। शुभपवनैः अनुगृहीतः, परममङ्गलदायकः, मेरुमन्दरकैलासमैनाकादिपर्वतैः परिवृतः सः। तत्र वसिष्ठागस्त्यपुलस्त्यलोमशादयः सन्तः, महोत्सवे प्रवृत्ते, विवाहः सम्पन्नः। तत्र रत्नमयः वेदिः सुवर्णेन भूषिता, वज्रमाणिक्यवैडूर्यस्तम्भैः शोभिता। जयालक्ष्मीशुभाक्षान्तिकीर्तिपुष्ट्यादिभिः परिवेष्टिता सा वेदिः, मेरुमन्दरकैलासरैवतकैः च शोभिता। विष्णुना, लोकनाथेन, सम्मानितः महाबलवान् मैनाकः पर्वतराट् सुवर्णवर्णः अतीव विराजते स्म। ऋषयः, लोकपालाः, आदित्याः, मरुतां गणाः, त्रिशूलधारिणः देवदेवस्य विवाहवेदिं सज्जीकुर्वन्ति स्म। विश्वकर्मा स्वयम्, त्वष्टा च, वेदिं तोरणयुक्तां निर्माय, सुरभीनन्दिनीनन्दासुनन्दाकामदोहन्यः तत्र सन्निहिताः। एभिः शोभितः सः विवाहः जातः; समुद्राः, नद्यः, नागाः, ओषधयः, लोकमातरः च तत्र उपस्थिताः। सर्ववृक्षबीजानि अपि तत्र समागतानि; इला पृथिव्याः संस्कारं चकार, ओषधयः अन्नस्य संस्कारं चकारुः। वरुणः पानानि सज्जीकृतवान्, धनाधिपः दानसंस्कारं चकार, अग्निः तत्र अन्नं चकार, लोकनाथानां इच्छया। नित्यः विष्णुः नानास्थानेषु पूजनं चकार, वेदाः च तेषां रहस्यैः सहिताः गायन्ति स्म हसन्ति च। सर्वाः अप्सरसो नृत्यन्ति स्म, गन्धर्वकिन्नराः गायन्ति स्म; मैनाकः मुनिश्रेष्ठः अक्षतान् धारयामास। शुभमङ्गलाचरणं गृहे सम्पन्नम्, हे नारद, दिव्ययुगलं वेद्यां उपाविशताम्। विधिवत् अग्निं शिलां च स्थापयित्वा, पुत्र, अक्षतान् विधिना समर्प्य, ते प्रदक्षिणं चक्रतुः। शिलास्पर्शात्, विष्णोः प्रेरणया, शम्भुना देवीपार्श्वे अङ्गुष्ठः स्पृष्टः, तथा दक्षिणपादः अपि। तत्र, अहं हरेः समीपे होमं कुर्वन्, तस्याः अङ्गुष्ठं दृष्ट्वा, विक्षिप्तचित्तः, मम वीर्यं स्रवितम्। लज्जितः, मलिनः च, स्रुतं वीर्यं मम आचूर्णयम्; तस्मात् चूर्णितसूक्श्मवीर्यात् वालखिल्या मुनयः उत्पन्नाः। ततः तत्र महान् शब्दः उत्पन्नः, देवेषु प्रतिध्वनितः; लज्जया ग्लानः, अहम् तत् आसनं त्यक्तवान्। देवसमाजः मौनेन पश्यन् स्थितः, हे नारद, महादेवः मम प्रस्थानं दृष्ट्वा नन्दिनं प्रति उवाच—‘ब्रह्माणं आह्वय; अहं तं पापात् विमोचयिष्यामि। यः कश्चित् अपराधं करोति, सन्तः दयालवः तं क्षन्ति; ज्ञानी अपि विषयरागेण मोहिताः, एवं लोके प्रवृत्तिः।’ एवं उक्त्वा, भगवाञ् शिवः, उमया सहितः, मम कृते, लोकानां च हितार्थं, दयया तद् अकरोत्। लोकनाथः, हे नारद, सावधानतया, पापिनां पापमोचनार्थं, पृथिवीं जलरूपिणीं कर्तुम् अयच्छत्। एवं निश्चित्य, भगवाञ् शुद्धतरं सारं तयोः समाहृत्य, पृथिवीं कुम्भरूपेण कृत्वा, तत्र जलं स्थापयामास, पवमानादिभिः मन्त्रैः सम्यक् शुद्धीकृतवान्। तत्र स त्रैलोक्यपावनं, पापनाशनं शक्तिं स्मृत्वा, लोकनाथः माम् उक्तवान्—‘एतत् कुम्भं गृहाण।’ ‘आपः हि दिव्यमातरः, पृथिवी अपरामाता; तयोः सृष्टिस्थितिसंहारकारणम्। अत्र धर्मः, अत्र नित्ययज्ञः, अत्र भोगमोक्षौ, अत्र स्थावरजङ्गमं च सर्वम्। स्मरणेन मनसः पापं नश्यति, वाचा वाङ्मयं, स्नानेन पानाभ्यञ्जनेन कायिकं पापं अपि विनश्यति। अयं एव अमृतं लोके, नान्यत् पवित्रतरं; मया एषः शुद्धीकृतः, हे ब्रह्मन्, एतत् कुम्भं गृहाण। यः स्मरति, पठति वा, अत्रापः, स सर्वान् कामान् आप्नोति—एतत् कुम्भं गृहाण।’ एवं, हे नारद, तत्र अद्भुतं विवाहमहोत्सवं, देवर्षिमुनिगणसमाकीर्णं, सर्वलोकशुभदं, शिवपार्वत्योः विवाहः सम्पन्नः।