शक्तिमता तेन देवतानां परमं ऐश्वर्यं हरितम्। ततः देवाः इन्द्रप्रधानाः भयग्रस्ताः शरणं ययुः। तं क्षीरसागरशयिनं विश्वनाथं विश्वपितामहं विष्णुं समुपेत्य, समाहितभक्त्या अञ्जलिपुटैः प्रणम्य, इदं प्राहुः — “त्वं लोकानां रक्षकः, भगवन्, देववैभववर्धकः, सर्वेश्वरः, जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारणम्, त्रिवेदस्वरूपः, तुभ्यं नमः। एक एव त्वं लोकसृजः, असुरनाशकः, जगन्नाथः, सर्वव्यापी। त्रैलोक्ये दुःखभाजां देहिनां तवेतरः रक्षकः नास्ति; त्रिविधतापानां निवारणाय तवेतरं शरणं नास्ति। त्वमेव सर्वस्य जगतः पिता माता च, सेवया सुलभः विष्णो, कृपया महाभयात् रक्ष; तवेतरः कः दुःखनाशकः? त्वं आदिसृजः, वराहः, मत्स्यः, कूर्मः च, विविधरूपैः आपद्भ्यः रक्षसि। देवानां गणाः ऐश्वर्यं हारितम्, पत्न्यः अपहृताः, स्थानानि च नष्टानि; भगवन्, अनाथानां तव रक्षणं किम् न कुरुषे, हे हरि?” ततः शेषशयिनं जगदधीशं श्रीभगवान् उवाच — “भयस्य कारणं निर्व्यथाः कथयत।” श्रीपतिं देवाः तारकवधं निवेदयामासुः — “तारकस्य भीषणं रोमाञ्चनं भयम् अस्मान् गृहीतम्; युद्धेन, तपसा, शापेन वा तं वधितुं न शक्नुमः। दशाहानन्तरं जातः बालः तस्य वधं करिष्यति; अतः, भगवन्, अन्यः उपायः न कल्प्यताम्।” नारायणः पुनः उवाच — “अहं नातिशक्तिमान् देवाः; न मत्तः, न मम प्रभोः, न देवभ्यः तस्य वधः भविष्यति। यदि ईश्वरात् महाशक्तियुक्तः बालः जायते, तदा तारकः तेन वधितः भविष्यति। अतः, सर्वे देवाः ऋषिभिः सह पत्न्यर्थं प्रयासं कुर्मः; शक्तिमद्भिः श्रेष्ठः यत्नः कार्यः।” एवं उक्त्वा ‘तथास्तु’ इति देवगणः रत्नमण्डितं हिमवन्तं पर्वतश्रेष्ठं तथा मेनां तस्य प्रियम् उपेत्य, तयोः समक्षं इदं उक्तवन्तः — “दक्षस्य कन्या, जगज्जननी, सा शक्तिः पर्वते स्थितः, बुद्धिः, ज्ञानं, धृति, प्रज्ञा, लज्जा, पोषणं, सरस्वती च। सा विविधरूपा जगति, विश्वं शुद्धयन्ती, देवकार्यसिद्ध्यर्थं तवोः गर्भं प्रविश्यति। या जाता भवति, सा जगज्जननी, शम्भोः भाव्यम् पत्नी, अस्माकं तव च रक्षिका भविष्यति।” हिमवतः देववचनैः हृष्टः, मेना च महोत्साहपूर्णा, उभौ ‘तथास्तु’ इति उक्तवन्तौ। ततः गौरी, जगत्पोषिका, हिमवतः गृहे जाता, शिवध्याननिष्ठा, तत्र स्थिता। तस्यै देवगणः ‘भगवतः कृते तपः कुरु’ इति उक्तवन्तः; हिमवतः शिखरे गौरी महत्तपः अकरोत्। पुनः देवाः विचारयन्तः — “भगवान् तां चिन्तयति वा, स्वं वा, अन्यं वा, न ज्ञायते भवस्य मनः।” ‘देवाधिपः मेनायाः कन्यायां मनः स्थापयतु; उपायः कल्प्यताम्, ततः ऐश्वर्यं प्राप्नोति।’ तदा वाक्पतिः बुद्धिमान्, सत्त्वशीलः, उवाच — “कandarpaḥ, पुष्पधन्वा, शिवं शान्तं शुभैः पुष्पबाणैः जिहीतु। तेन तृतीयाक्षः अपि मनः स्त्रियाम् स्थापयिष्यति; हरा गिरिजां विवाहं करिष्यति। पुष्पबाणजितः बाणाः क्वचित् न म्लानाः; तदा विश्वधारिण्याः गर्भे शिवस्य पुत्रः जायते। तृतीयाक्षस्य पुत्रः तारकं हन्ति; सहाय्याय वसन्तः पुष्पवर्धकः उपस्थितः भवतु। हर्षपूर्णं हृदयं कृत्वा, एतत् कामाय समर्प्यताम्।” ‘तथास्तु’ इति उक्त्वा, देवगणः शान्ताः, शत्रुनिग्रहणाः, मदनं पुष्पवर्धनं शिवं प्रति प्रेषितवन्तः। कामः उत्सुकः, धनुः हस्ते, रत्याः सह, तं दुष्करं कार्यं कर्तुं ययौ। धनुः बाणानि गृहीत्वा, मनसि चिन्तयामास — ‘सर्वान् वेधितुं शक्नोमि, शिवं जगत्पतिं गुरुम् न वेधितुं शक्नोमि।’ त्रैलोक्यविजयी बाणाः शिवे दृढाः वा न वा? तदाः शिवेन, अग्निनेत्रेण, कामः भस्मीकृतः। ततः, देवश्रेष्ठ, तस्य अद्भुतकर्मणः साक्ष्यं कर्तुं देवाः तत्र समागच्छन्; यद् अभवत्, तद् विस्मयजनकं शृणु। देवगणः शिवं दृष्ट्वा, कामं भस्मीकृतं अपि ददृशुः, भयेन व्याप्य, भगवंतं अञ्जलिपुटैः स्तुतवन्तः — “तारकजनितं भयम् शमय; हिमवन्तकन्यां पत्न्यरूपेण गृहाण।” हरः अपि, मनः वेधितः, शीघ्रं देववचनं स्वीकृतवान्, अरुन्धती, वसिष्ठः, अहं च, चक्रधारी अपि। अमराः विवाहाय परस्परं वार्ता प्रेषितवन्तः, हिमवत्प्रदेशाधिपयोः संयोगः अभवत्। हिमवत्पर्वते, रत्नैः भूषिते, विविधवृक्षलतायुतः, विविधपक्षिसंसेविते, नदीनदीसरःकूपतालादिसंवृतः, देवगन्धर्वयक्षसिद्धचारणैः सेविते — एतत् अद्भुतं विवाहाय आयोजनं अभवत्।