सूतः उवाच— तत्र द्विजश्रेष्ठ! यः भवतः द्वारा मोक्षदं क्षेत्रं पुरुषोत्तमाख्यं पुनः पुनः स्तूयते, नूनं पृथिव्यां तस्मात् पुरुषाख्यात् क्षेत्रात् अन्यत् किञ्चिदपि नास्ति समम्। अतः त्वं बुद्धिसत्तम! तदेकं क्षेत्रं पुनः पुनः कीर्तयसि। सत्यं सत्यं ब्रह्मर्षे! यदुक्तं भवता, न पृथिव्यां किञ्चन क्षेत्रं पुरुषाख्यस्य समं विद्यते। यानि यानि पुण्यतीर्थानि पुण्यस्थानानि च लोके सन्ति, तानि सर्वाणि श्रीपुरुषाख्यस्य षोडशभागमपि न प्राप्नुवन्ति। यथा विष्णुर्विश्वेषु लोकेषु परमो भवति, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थानां श्रेयस्करतमं स्मृतम्। यथा विष्णुः आदित्येषु श्रेष्ठतमा उच्यते, तथा पुरुषोत्तमं सर्वेषां पुण्यतीर्थानां मध्ये प्रमुखम्। यथा सोमो नक्षत्रेषु, सागरश्च जलानां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा पावकः वसुषु, शंकरश्च रुद्रेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा ब्राह्मणो वर्णेषु, गरुडः पक्षिणां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं पुण्यतीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा मेरुः शिखराणां मध्ये, हिमालयः पर्वतानां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा लक्ष्मीः स्त्रीणां मध्ये, जाह्नवी नदीनां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा ऐरावतः गजानां मध्ये, भृगुः महर्षीणां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा स्कन्दः सेनापतीनां मध्ये, कपिलः सिद्धीनां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा उच्चैःश्रवाः अश्वेषु, उशनाः कविषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा व्यासः मुनिषु, कुबेरः यक्षराक्षसयोः मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा मनः इन्द्रियेषु, पृथिवी भूतानां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा अश्वत्थः वृक्षेषु, वायुः चलद्भ्यः मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा किरीटमणिः भूषणेषु प्रमुखः, तथा पुरुषोत्तमं सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठतमम्। चित्ररथः गन्धर्वेषु, वज्रं शस्त्रेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा 'अ' वर्णेषु, गायत्री छन्दसां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा शिरः अङ्गेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। अरुन्धती यथा साध्वीषु स्त्रीषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा मोक्षविद्या सर्वविद्यासु परमा, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा राजा नराणां मध्ये, कामधेनुः गवां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा सुवर्णं रत्नेषु, वासुकिः सर्पेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा प्रह्लादः दैत्येषु, रामः शस्त्रधारिणां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। यथा मकरः जलचरेषु, सिंहः मृगेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा क्षीरसागरः समुद्रेषु, नदीपतिः सर्वनदीषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। वरुणः जलचराणां मध्ये, यमः नियन्तॄणां मध्ये, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। नारदः देवर्षीणां मध्ये यथा प्रमुखः, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठतमम्। यथा सुवर्णं धातुषु, दक्षिणा शुद्धिषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखम्। दक्षः प्रजापतीनां मध्ये, कश्यपः मुनिषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। सूर्यः ग्रहेषु, प्रणवः मन्त्रेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु प्रमुखतमम्। अश्वमेधः यज्ञेषु श्रेष्ठः इति यथा, तथा द्विजश्रेष्ठ! तत् क्षेत्रं सर्वतीर्थेषु प्रमुखम्। यथा धान्यं ओषधीषु, तृणपतिः तृणेषु, तथा पुरुषोत्तमं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। यथा सर्वतीर्थोदकानां धर्मः संसारसागरस्य परं पारं गमयति, तथा सर्वतीर्थेषु सः परमपुरुषः श्रेयस्करतमः। द्विजोत्तम! सर्वोदकानां, पुण्यतीर्थानां, जप्यानां, यज्ञानां, व्रतानां, तपसां, दानानां च फलं यथावत् उक्तम्। ब्राह्मणाः! पृथिव्यां तस्य तुल्यं किञ्चिदपि न दृश्यते; किमर्थं पुनः पुनः तद्वर्णनं? सत्यं सत्यं पुनः सत्यं, तत् क्षेत्रं परमं महान्; यः पुरुषोत्तमाख्यं स्थानं एकवारं अपि पश्यति, सः सागरस्नानवत् शुद्धिं प्राप्नोति। यः ब्रह्मविद्यां एकवारं ज्ञात्वा, सः पुनः गर्भं न प्राप्नोति; यत्र परमं स्थानं, यत्र हरिः स्थितः, तस्मिन्परमपुरुषस्थानं। तत्र वर्षमेकं वा, मासमेकं वा, यत् किञ्चित् जप्यते, दीयते, यत् तपः क्रियते, तत्सर्वं परमफलदं भवति।