महान् पितामहः ब्राह्मणैः पृष्टः, “माघाद्यन्ये मासाः परित्यज्य ज्येष्ठमासं स्तुवसि, तस्य कारणं वद,” इति। स तु महर्षिषु श्रेष्ठं प्रस्थितवान्, “श्रृणु, ज्येष्ठमासस्य स्तुत्यस्य कारणं संक्षेपेण वक्ष्यामि। पृथिव्यां सर्वाणि तीर्थानि, नद्यः, सरांसि, पद्मवनानि, तडागाः, कूपाः, जलाशयाः च—सर्वाः नद्यः समुद्राः च, परमात्मनि सप्तदिनानि, ज्येष्ठस्य शुक्लपक्षे दशम्यादारभ्य, सदा प्रकटिताः भवन्ति। अतः, द्विजाः, तत्र स्नानदानमूर्तिदर्शनादिकं यत् क्रियते, तद् अक्षयम् भवति। द्विजश्रेष्ठः तु ज्येष्ठस्य शुक्लपक्षे दशमी दश पापानि नाशयति, तस्मात् ‘दशहर’ इति स्मृतिरेषा अस्ति। यः संयतः तस्मिन्नेव दिवसे कृष्णरूपं श्यामलां हलधरं शुभां च पश्यति, सर्वपापात् विमुक्तः विष्णोः लोकं यान्ति। उत्तरायणदक्षिणायनयोः, ब्राह्मणाः, यः पुरुषोत्तमं रामं सुभद्रां च पश्यति, स विष्णोः लोकं यान्ति। फाल्गुन्यां गोविन्दं परमात्मानं डोलायां स्थितं भक्त्या यः पश्यति, स गोविन्दस्य नगरे प्रविशति। समत्वदिवसे, यथाविधि पञ्चतीर्थयात्रां कृत्वा, सङ्कर्षणं कृष्णं शुभां च पश्यन्, द्विजाः, स यज्ञफलं दुर्लभं प्राप्नोति, सर्वपापविमुक्तः विष्णोः लोकं यान्ति। वैशाखकृष्णपक्षे तृतीय्यां यः कृष्णं चन्दनलेपनं पश्यति, स अक्षरस्य धाम प्राप्नोति। ज्येष्ठे ज्येष्ठनक्षत्रयुक्ते चन्द्रे परमात्मानं यः पश्यति, स एकविंशति कुलान् उद्धृत्य विष्णोः लोकं यान्ति। महाज्येष्ठे राशिनक्षत्रयोगे, प्रयत्नेन, मर्त्याः परमात्मानं द्रष्टुं यत्नं कुर्वन्ति। द्विजाः, महाज्येष्ठे कृष्णं रामं भद्रां वा यः पश्यति, स द्वादशतीर्थफलातिरिकं लभते। प्रयागे, कुरुक्षेत्रे, नैमिषे, पुष्करे, गयायां, गङ्गाद्वारे, कुषावर्ते, गङ्गासागरसंयोगे, कोकामुखे, शुकरे, मथुरायां, मरुभूमौ, शालग्रामे, वायुतीर्थे, मन्दरे, सिन्धुसमुद्रे, पिण्डारे, चित्रकूटे, प्रभासे, कनखले, शङ्खोद्धारे, द्वारकायां, बदरिकाश्रमे, लोहकुण्डे, अश्वतीर्थे, पापमुक्तये स्थले, कमलायां, कोटितीर्थे, अमरकण्टके, लोहर्गले, जम्बुमार्गे, सोमतीर्थे, पृथुदके, उत्पलवर्तके, पृथुतुङ्गे, सुकुब्जके, एकाम्रके, केदारे, काश्यां, विराजायां, कलञ्जरे, गोकर्णे, श्रीशैले, गन्धमदने, महेन्द्रे, मलये, विन्ध्ये, परियात्रे, हिमालये, साह्ये, शुक्तिमन्ते, गोमन्ते, अर्बुदे, गङ्गायाः सर्वतीर्थेषु, यमुनायाम्, सरस्वत्यां, गोमती, सप्तब्रह्मपुत्रेषु, गोदावरी, भीमरथ्यां, तुङ्गभद्रायां, नर्मदायाम्, ताप्यां, पयोष्ण्यां, कावेरी, शिप्रायाम्, चर्मण्वत्यां, वितस्तायाम्, चन्द्रभागायाम्, शतद्रौ, बहुदायाम्, ऋषिकुल्यायाम्, कुमारी, विपाशायाम्, दृशद्वत्याम्, शरय्वां, नकगङ्गायाम्, गण्डक्यां, महानद्यां, कौशिक्यां, करतोयायाम्, त्रिस्रोतस्याम्, मधुवाहिन्यां, महानद्यां, वैतरण्यां च, अन्येषु च तीर्थेषु, पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु, देवालयेषु, समुद्रेषु, पर्वतेषु, नद्यः, सरांसि च—सर्वत्र स्नानदानादि फलं सूर्यग्रहणे यत् लभ्यते, तत् महाज्येष्ठे कृष्णदर्शनात् लभ्यते। अतः, सर्वयत्नेन, महाज्येष्ठे परमात्मानं द्रष्टुं प्रयत्नं कुर्यात्, सर्वकामफलमिच्छन्तः। रामं महापूर्वं कृष्णं सुबद्रया सह पश्यन्, स विष्णोः लोकं यान्ति, कुलं उद्धृत्य। तत्र उत्तमसुखान् भुञ्जित्वा, कल्पक्षये पुण्ये क्षीणे, पुनः अत्र आगत्य, चतुर्वेदविद् द्विजः भवति। स्वधर्मनिष्ठः, शान्तः, कृष्णभक्तः, जितेन्द्रियः, वैष्णवयोगनिष्ठः, मोक्षं प्राप्नोति। तदा ब्राह्मणः पृष्टवान्, “कदा कृष्णस्य स्नानं कर्तव्यम्? केन विधिना? तद् वद।” स तु ऋषीन् उवाच, “श्रृणु, कृष्णस्य स्नानं, रामस्य सुबद्राया च, पुण्यं पापनाशनं च वक्ष्यामि। ज्येष्ठमासे, चन्द्रनक्षत्रे, पूर्णिमायां, द्विजाः, हरिस्नानं सर्वदा कर्तव्यम्। तत्र शुद्धं निर्मलं कूपं तिष्ठति, सर्वतीर्थमयं; तत्र भोगवती नदी प्रकटिता भवति। अतः, ज्येष्ठे सुवर्णपात्रेण जलं आदाय, कृष्णरामसुबद्रास्नानार्थम्, द्विजाः, शोभनं वेदिकां निर्माय, पताकाभिः अलङ्कृतां, दृढां, सुगमां, वस्त्रपुष्पैः भूषितां, विशालां, धूपगन्धैः सुगन्धितां, रामकृष्णस्नानाय श्वेतवस्त्रच्छन्नां, मुक्तासूत्रैः शोभितां च कर्तव्या।” एवं ब्रह्मर्षयः पितामहस्य वचनं श्रुत्वा, ज्येष्ठमासस्य महात्म्यं, तीर्थयात्रायाः विशेषं, कृष्णरामसुबद्रास्नानस्य विधिं च श्रद्धया अवगच्छन्, परमात्मदर्शनाय प्रयत्नं कुर्वन्ति।