जलमध्ये, पृथिव्याम्, पाताले, दिवि, आकाशे, पर्वते च—सर्वं व्याप्त्वा नारायणः भगवान् तिष्ठति। किं बहु उच्यते? यद् चलं स्थिरं च, ब्रह्माद् तृणपर्यन्तं, सर्वं नारायणस्वरूपम् अस्ति। द्विजश्रेष्ठ, अहं न किञ्चित् इह नारायणात् परं पश्यामि; तेन सर्वं दृश्यं अदृश्यं, चलं स्थिरं च, व्याप्तम् अस्ति। अपि च, आपः विष्णोः निवासः, स च आपां स्वामी; अतः सर्वदा आप्सु पापहारं नारायणं स्मर्तव्यम्। विशेषतः स्नानकाले, शुद्ध्या आपः समीप्य, नारायणं स्मृत्वा, ध्यानं कृत्वा, मन्त्रं हस्ते शरीरे च स्थापयेत्। ‘ओम्’ तथा ‘न’ इति अक्षरौ उभयोः अङ्गुष्ठयोः स्थापयेत्, शेषाणि तु तर्जनीपर्यन्तं हस्ते स्थापयेत्। ‘ओम्’ अक्षरं वामपादे, ‘न’ दक्षिणे; ‘मो’ वामकटीदेशे, ‘न’ दक्षिणे। ‘र’ नाभौ, ‘य’ वामबाहौ; ‘ण’ दक्षिणबाहौ, ‘य’ शिरसि स्थापयेत्। नारायणं ऊर्ध्वे, अधः, हृदि, पार्श्वयोः, पृष्ठे, अग्रे च, ध्यानं कृत्वा, कवचं आरम्भयेत्। पूर्वे गोविन्दः, दक्षिणे मधुसूदनः, पश्चिमे श्रीधरः, उत्तरस्यां केशवः मां रक्षतु। आग्नेये विष्णुः, नैऋत्ये अव्ययः माधवः, वायव्ये हृषीकेशः, ईशान्यां वामनः रक्षतु। भूमौ वराहः, ऊर्ध्वे त्रिविक्रमः रक्षतु; एवं कवचं कृत्वा, आत्मानं चिन्तयेत्। ‘अहं नारायणः देवः शङ्खचक्रगदाधरः’ इति आत्मनं ध्यानं कृत्वा, मन्त्रं जपेत्। त्वं अग्निः, द्विपदां स्वामी, बीजधारकः, कामप्रज्वलनः; सर्वभूतानां प्रमुखः, अव्ययः जीवात्मस्वामी। त्वं अमृतमन्थनदण्डः, दिव्यः मूलः, आपां स्वामी; सर्वपापं मे हर, पुण्यतीर्थराज, नमस्ते। एवं विधिना जपित्वा, स्नानं कुर्यात्; अन्यथा, द्विजश्रेष्ठ, तत्र स्नानं न प्रशस्यते। स्नानान्ते वेदमन्त्रैः शुद्धिं कृत्वा, आप्सु त्रिवारं आघमर्षणं जपेत्। अश्वमेधयागः यथा सर्वपापहरः, एवं आघमर्षणस्तोत्रं पापनाशनम् इह। स्नानात् निष्क्रान्तः, शुद्धवस्त्रं धृत्वा, प्राणसंयमं कृत्वा, आचम्य, सन्ध्याकाले सूर्यं पूजयेत्। ततः समाहितः, उत्तानहस्तः, पुष्पजलं दत्त्वा, सूर्यं पूजयेत्। गायत्रीं शुद्धां दिव्यां शताष्टवारं जपेत्, अन्यानि सूर्यमन्त्राणि च, एकाग्रचित्तः स्थित्वा। सूर्यं प्रदक्षिणं कृत्वा, नमस्कारं दत्त्वा, पूर्वाभिमुखः उपविश्य, स्वाध्यायं कुर्यात्, देवरषिभ्यः अर्घ्यं दद्यात्। मनुष्येभ्यः, अन्यपितृभ्यः च, नामगोत्रानुसारं, तिलयुक्तं जलं समाहितः मन्त्रज्ञः दद्यात्। देवेषु समाहितः प्रथमं अर्घ्यं दत्त्वा, द्विजः ततः पितृभ्यः अर्घ्यं दातुं योग्यः भवति। श्राद्धे वा होमकाले, एकहस्तेन अर्घ्यं दद्यात्; तर्पणे तु उभयोर् हस्तयोः। सदा एषा विधिः। वामहस्तं अधः स्थाप्य, दक्षिणहस्तेन जलं दद्यात्, ‘तृप्तिम्’ इति उच्चैः नामगोत्रं च जपेत्। अज्ञानात् यदि तिलान् शरीरे स्थाप्य पितृभ्यः अर्घ्यं दद्यात्, तदा पितरः तस्य त्वच्-मांस-रुधिर-अस्थिभिः तृप्यन्ति। देवपितृभ्यः अर्घ्यं अङ्गेषु तिलस्थापनं न कुर्यात्; रुधिरं जलं भवति, दाता पापी भवति। यदि जलस्थः भूमौ जलं दद्यात्, मुनिश्रेष्ठ, तद् निष्फलं, न कस्यचित् गच्छति। यदि भूमिस्थः जलस्थः जलं दद्यात्, तद् पितृभ्यः न गच्छति; तद् जलं व्यर्थम्। आप्सु स्थित्वा पितृभ्यः जलं न दद्यात्; तीर्त्वा, शुद्धस्थले, जलं दद्यात्। आप्सु, पात्रे, क्रोधे, एकहस्तेन दत्तं जलं न गच्छति; भूमौ न दत्तं जलं निष्फलं। अव्ययः पितृभ्यः निवासः भूमिः मया दत्तः, द्विजश्रेष्ठ; अतः पितृतृप्तिकामी तत्रैव दद्यात्। ये भूमौ जाताः, भूमौ स्थिताः, भूमौ लयं गच्छन्ति; अतः भूमौ तर्पणं दद्यात्। कुशान् शिरोभागे स्थाप्य, स्वमन्त्रेण आवाहनं कृत्वा, देवांश्च पूर्वशिरः, पितृन् दक्षिणशिरः स्थापयेत्। देवपितृभ्यः तृप्त्वा, अन्यान् च तृप्त्वा, आचम्य, उच्चैः जपित्वा, हस्तमात्रं चतुष्कोणं रम्यं क्षेत्रं कृत्वा। महोदधितटे नगरीं चिन्हित्वा, अष्टदलपद्मं मध्यवृत्तं च रचयेत्। एवं मण्डलं कृत्वा, द्विजश्रेष्ठ, अजातं नारायणं अष्टाक्षरेण पूजयेत्। शरीरस्य परमशुद्धिं वक्ष्यामि; हृदि ‘अ’ अक्षरं चक्ररेखासमन्वितं ध्यानं कुर्यात्। तद् त्रिधा ज्वलन्तं पापं दहन्तं चिन्तयेत्; शिरसि चन्द्रमण्डले मध्ये ‘र’ अक्षरं स्थापयेत्।