मत्तः सर्वे इमे उत्पद्यन्ते, पुनः मयि एव प्रविशन्ति। ये यतयः शमपरायणाः, जितेन्द्रियाः, ज्ञानकाङ्क्षिणः, ते मामेव प्राप्नुवन्ति। येषां रागद्वेषद्वेषः कामक्रोधमोहः च नास्ति, ये अनासक्ताः, मलरहिताः, सत्प्रकृतौ स्थिताः, अहंकाररहिताः, नित्यं आत्मविद्यायाः कुशलाः भवन्ति। ब्राह्मणाः, ये सदा माम् अनुदिनं चिन्तयन्ति, मां पूजयन्ति। अहमेव भक्षयन् अग्निः, अहमेव भक्षयन् तेजः। अहमेव भक्षयन् सूर्यः, अहमेव भक्षयन् वायुः। यानि यानि तारारूपाणि आकाशे दृश्यन्ते, तानि सर्वाणि विद्धि। द्विजश्रेष्ठ, सर्वे समुद्राः, सर्वे निधयः, सर्वतः मम रोमकूपानि एव। मम कामः, क्रोधः, हर्षः, भयम्, मोहः च—एते एव मम वसनानि, शय्या, निवासः च। सर्वाणि एतानि मम एव रूपाणि विद्धि, महर्षे; पुण्यकर्मभिः जनाः तानि प्राप्नुवन्ति। सत्यं, दानम्, तपः, सर्वभूतानां अहिंसा च मया एव मम शरीरे वसतां विधीयते। येषां ज्ञानं मया निगृहीतम्, ते न कामात् कर्म कुर्वन्ति; ये वेदं सम्यक् अधीयते, विविधैः यज्ञैः मां यजन्ति। ये द्विजाः शान्तचित्ताः, जितक्रोधाः, ते माम् आप्नुवन्ति; पापकर्मभिः पुरुषैः तु न शक्यः अहं प्राप्नुयाम्। महात्मनां मनुष्याणां फलं मां विद्धि, न तु दीनानां, अधमप्रकृतीनां, लोभग्रस्तानां। मोहिनां, मिथ्याचाररतानां मम प्राप्तिः अतीव दुष्करा। यदा धर्मस्य हानिः स्यात्, महाभाग—यदा च अधर्मस्य वृद्धिः, तदा अहं आत्मानं सृजामि। दैत्याः हिंसाशीलाः, तेषां जयः अपि देवश्रेष्ठानां कठिनः। यदा उग्रराक्षसाः लोके समुत्पद्यन्ते, तदा पुण्यकर्मणां गेहे अहं जातः भवामि। मानुषं शरीरं प्रविश्य, सर्वं शमयामि; देवान्, मानवान्, गन्धर्वान्, सर्पान्, राक्षसान् च सृजामि; सर्वाणि स्थावरजङ्गमानि च। स्वशक्त्या तान् संहरामि; कर्मकाले मननं कृत्वा, पुनः देहम् उत्पादयामि। धर्मसीमास्थापनार्थं मानवदेहम् आविश्य, कृतयुगे धर्मः श्वेतः, तत्र मम धर्मः कृष्णः त्रेतायाम्। द्वापरे रक्तः, कलौ कृष्णः; तत्र त्रयोऽधर्मांशाः जायन्ते। यदा कालान्ते कालरूपः सन्, अतीव उग्रः, अहं त्रिलोक्याः, सर्वस्य चराचरस्य, संहारं करोमि। अहं त्रिविधः धर्मः, विश्वात्मा, सर्वलोकानां सुखदः; अविभक्तः, सर्वव्यापी, अनन्तः, इन्द्रियेश्वरः, उरुक्रमः। अहं एव कालचक्रस्य नियामकः; सा मम रूपं ब्रह्म, सर्वभूतशमः, सर्वकर्मणां कारणम्। एवं मम आत्मा सम्यक् स्थितः, द्विजश्रेष्ठ; सर्वेषु भूतेषु, ब्राह्मणश्रेष्ठ, कोऽपि माम् न वेत्ति। सर्वेषु लोकेषु, मम भक्ताः मां सर्वत्र पूजयन्ति; यत् किंचित् कष्टं त्वं मयि प्राप्तवान्, द्विज, तत्—सर्वं सुखसमुत्पत्तये, तव हिताय च, पापरहित। यत् किंचित् लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम्—तत् सर्वं मया एव, प्रजापालकेनात्मना, स्थापितम्। अहं नारायणः, शङ्खचक्रगदाधरः इति स्मृतः। यावत् सहस्रयुगपर्यन्तम्, ब्राह्मणर्षे, तावत् अहं विश्वात्मा निद्रां करोमि, सर्वलोकान् मोहयन्। एवं, ब्रह्मर्षे, अहं अत्र सर्वेषु वस्तुषु कालरूपः; शिशुरूपेण, शिशुः, यावत् ब्रह्मा जागर्ति। त्वं च, ब्राह्मणश्रेष्ठ, ब्रह्मरूपेण वरं मया दत्तं; पुनः पुनः तुष्टः, ब्राह्मणर्षिसंघैः पूजितः। यदा सर्वं स्थावरजङ्गमम् एकस्मिन्नेव सागरे लीनम्, तदा त्वं उदतिष्ठः, मम अज्ञातः; तदा एष लोकः तुभ्यं प्रकटितः। यदा त्वं मम शरीरे प्रविष्टः, सर्वं लोकं दृष्ट्वा, विस्मितः अभूः, न च अवगमः प्राप्तः। तदा, ब्रह्मर्षे, शीघ्रं त्वां मम मुखात् निष्कासितवान्। एतत् सर्वं तुभ्यं उक्तम्; मम स्वरूपम् देवानां दानवानां च दुर्विज्ञेयम्। यावत् स भाग्यवान् तपस्वी ब्रह्मा न बोधति, तावत् त्वं, ब्रह्मर्षे, अत्र सुखेन, निर्भयेन वस। यदा तु लोकपितामहः जागर्ति, तदा अहमेव, द्विजश्रेष्ठ, सर्वाणि भूतानि देहानि च सृजामि। आकाशम्, पृथिवीम्, अग्निम्, वायुम्, जलम्, यत् किमपि लोके, स्थावरजङ्गमम्, अत्र सृजिष्यामि। एवं उक्त्वा, महर्षयः, माधवः पुनः तम् उपादिदेश, गर्जितनिस्वनसदृशेन स्वर्युक्तः, सहस्रयुगात् परिपूर्णे। हे महर्षे, सत्यम् आचक्ष्व, किमर्थं त्वया मम स्तुतिः कृताऽस्ति; श्रेष्ठं वरं वृणुष्व, शीघ्रं दास्यामि। त्वं दीर्घायुः देवेषु, मयि भक्तः, दृढव्रतः; तस्मात्, ब्राह्मणश्रेष्ठ, दीर्घायुः पुनः प्राप्स्यसि। तस्य शुभवचनं श्रुत्वा, तम् अपि दृष्ट्वा, स शीघ्रं शिरसा प्रणम्य, नमस्कारं कृत्वा, पुनः उवाच। हे देवाधिदेव, तव परमं रूपं दृष्ट्वा, ब्राह्मणश्रेष्ठ, मम एष मोहः तव दर्शनात् नष्टः, हे हरि। तथैव, भगवन्; तव अनुग्रहेण, अहम् केवलं एतद् इच्छामि—लोकानां हिताय, विविधविवादशमाय च।