ततः सः भगवतः चरणयोः, देवैः पूजितस्य, पादाङ्गुलिप्रदेशेषु रक्तस्य, शिरसा नमस्कृत्य, हर्षगद्गदया वाचा सम्बोधितवान्। सः पुनः पुनः हर्षितः विस्मितः च, कराभ्यां अञ्जलिं कृत्वा, परमात्मानं दृष्ट्वा, स्तोत्रं आरब्धवान्। सः उवाच— हे देवदेव, हे विश्वनाथ, बालरूपधारिन्, कमलनयन, दुःखितस्य शरणागतस्य मे रक्षणं कुरु। हे श्रेष्ठ देव, संवार्तकाख्येन ज्वलनाग्निना दग्धः, अंगारवृष्ट्या भीतः, तव संरक्षणं याचामि। भीषणेन वातेन, यः जगत्-प्राणः, शुष्कः, क्लान्तः च अस्मि— रक्ष माम्। विध्वंसकानां मन्त्रिणां, प्रलयवातादिभिः दग्धः, शान्तिं न प्राप्नोमि— रक्ष माम्। तृष्णया क्षुधया च पीडितः, दुःखितः, विश्वनाथ, अत्र रक्षकः न दृश्यते— रक्ष माम्। एषः घोरः एकः समुद्रः, यत्र चराचरं विनष्टम्, अन्तः न दृश्यते— रक्ष माम्। तव उदरे, देवदेव, चराचरं सर्वं दृष्ट्वा, विस्मितः दुःखितः च अस्मि— रक्ष माम्। अत्र जगति, निराधारे, अनुग्रहम् कुरु, परमपुरुष; अनुग्रहम् कुरु, देवश्रेष्ठ; अनुग्रहम् कुरु, देवप्रिय। अनुग्रहम् कुरु, देवाधिदेव; अनुग्रहम् कुरु, देवालय; अनुग्रहम् कुरु, लोकनाथ, जगत्कारण। अनुग्रहम् कुरु, सर्वस्रष्टा, देव; अनुग्रहम् कुरु, मे धारयिता; अनुग्रहम् कुरु, जलनिवास; अनुग्रहम् कुरु, मधुसूदन। अनुग्रहम् कुरु, लक्ष्मीप्रिय; अनुग्रहम् कुरु, त्रिंशत् देवाधिप; अनुग्रहम् कुरु, कंसकेशीवध; अनुग्रहम् कुरु, अरिष्टनाशिन्। अनुग्रहम् कुरु, कृष्ण, दैत्यनाशिन्; अनुग्रहम् कुरु, दानवसमाप्त; अनुग्रहम् कुरु, मथुरावासिन्; अनुग्रहम् कुरु, यादवसुख। अनुग्रहम् कुरु, इन्द्रानुज; अनुग्रहम् कुरु, वरद, अक्षर; भूमिः त्वम्, आपः त्वम्, देव; अग्निः त्वम्, वायुः त्वम्। त्वम् आकाशः, त्वम् मनः, त्वम् अहंकारः; त्वम् बुद्धिः, त्वम् प्रकृतिः, गुणाः सत्त्वाद्याः, विश्वनाथ। त्वम् पुरुषः, विश्वव्यापी, परमपुरुषात् अपि श्रेष्ठः; त्वम् सर्वेन्द्रियाणि, देव, शब्दादि विषयाः। त्वम् दिक्पालाः, धर्मः, वेदाः, यज्ञाः, द्रव्ययुक्ताः; त्वम् इन्द्रः, त्वम् शिवः, देव; त्वम् हविः, त्वम् अग्निः। त्वम् यमः, पितृपतिः, देव; त्वम् राक्षसाधिपः; त्वम् वरुणः, जलनाथः; त्वम् वायुः, त्वम् धनाधिपः। त्वम् ईशानः, त्वम् अनन्तः, त्वम् गणेशः, षण्मुखः; त्वम् वसवः, रुद्राः, आदित्याः, दिविस्थाः। त्वम् दानवाः, यक्षाः, दैत्याः, मरुतः; त्वम् सिद्धाः, अप्सराः, नागाः, गन्धर्वाः, चारणाः। त्वम् पितरः, वालखिल्याः, प्रजापतयः, अक्षरः; त्वम् ऋषयः, महर्षयः, अश्विनौ, नक्तचराः। त्वम् सर्वे भूतजातयः— यत् जीवितं इति उच्यते; किं बहु वक्तव्यम्? ब्रह्मादि तृणपर्यन्तं सर्वं त्वम् व्याप्य स्थितम्। त्वम् भूतं, भविष्यत्, वर्तमानं; त्वम् चराचरं जगत्। तव परमं रूपं, देव, अव्ययम्, अचलम्, स्थिरम्। ब्रह्मादयः अपि एतत् न जानन्ति; तर्हि अन्ये अल्पबुद्धयः कथम्? देव, त्वम् शुद्धस्वरूपः, नित्यः, प्रकृतिपरः। त्वम् अव्यक्तः, शाश्वतः, अनन्तः, सर्वव्यापी, महेश्वरः। त्वम् आकाशात् परः, शान्तः, अजः, सर्वशक्तिमान्, अक्षरः। कः त्वां, निर्गुणम्, निर्मलम्, एवं स्तोतुं समर्थः? यत् अहम् स्तुतवान्, देव, अल्पबुद्धिः, अपूर्णचेतनः, देवाधिदेव, अक्षर, तत् सर्वं क्षमस्व। एवं काले मार्कण्डेयेन स्तुतः, द्विजश्रेष्ठ, भगवान् प्रसन्नः, मेघगम्भीरया वाचा उवाच। "यत् इच्छसि, ऋषिसत्तम, यत् मनसि तव, तत् सर्वं वद; अहम् तव कामान् दास्यामि, ब्राह्मणश्रेष्ठ।" महात्मनः बालस्य तानि वचनानि श्रुत्वा, सः ऋषिः, तं चिन्तयन्, परमसुखेन प्रत्युवाच। "त्वां ज्ञातुम् इच्छामि, देव, तव परां मायाम्; तव कृपया, देवाधिदेव, मे स्मृतिर्न कदाचित् नश्येत्।" "त्वां ज्ञातुम् इच्छामि, कमलनयन, यः शीघ्रं सततं देहे विचरति, अक्षरः।" "बालरूपेण अत्र साक्षात् स्थितः किमर्थम्? सर्वं जगत् आत्मनि संहित्य किम् स्थितवान्? एतत् व्याख्यातुम् अर्हसि।" "किमर्थम् सर्वं जगत् तव शरीरे स्थितम्, निष्पाप? चिरं कियद् अत्र स्थितुं इच्छसि, शत्रुसूदन?" "एतत् सर्वं ज्ञातुम् इच्छामि, देवाधिदेव; सर्वं वद, अनवच्छेदेन; तव कमलनयनात्, सत्येन विस्तरेण एतत् महान् अद्भुतम् दृष्टम्, देव, श्रोतुम् इच्छामि।" एवं तेन उक्तः, देवदेवः, तेजस्वी, तं सान्त्वयित्वा, उत्तमवाक्यं उवाच। "विप्र, देवाः अपि मां न यथार्थं जानन्ति; त्वत्स्नेहात् तु तव सृष्टिं कथयिष्यामि।" "त्वं पितृभक्तः, ऋषिसत्तम, मयि शरणं गतम्; अतः अहम् तव पुरतः साक्षात् प्रकटितः; तव ब्रह्मचर्यव्रतम् महद् अस्ति।" "पूर्वं जलानां नाम्ना 'नाराः' इति नाम तथा पदं दत्तवान्; अतः अहम् नारायणः, ते जलानि मम सदैव निवासः।" "अहम् नारायणः, नित्यः, अक्षरः, सर्वसृष्टिकर्ता, सर्वभूतनाशकः च, ब्राह्मणश्रेष्ठ।