स ऋषिः भगवतः शरणमन्वेष्टुम् उपगम्य, तं चित्ते निधाय, पुनः तस्य जलस्थस्य विपुलस्य न्यग्रोधस्य वृक्षस्य दर्शनं चकार। तस्य विस्तीर्णस्य वृक्षस्य एका शाखायां दिव्यः काञ्चनमयः, अद्भुतः, सुन्दरः, विश्वकर्मणा निर्मितः शय्यासनः दृष्टः। स तु वज्रवैडूर्यैः भूषितः, रत्नमणिशर्कराभिः सुस्फटिकीकृतः, पद्मरागादिभिः मणिभिः विभूषितः, नानाविधरत्नैः शोभितः च। तत्र नानाप्रावरणैः विततानि, बहुविधरत्नैः विराजमानानि, अद्भुतैः चमत्कारैः पूर्णानि, दीप्तिमन्तः प्रभामण्डलैः परिवेष्टितानि आसन्। तस्मिन् शय्यायाम् उपविष्टः स भगवान् कृष्णः बालरूपधारी, दशम्याः सूर्याणां प्रभया दीप्तिमान्, उज्ज्वलः च विराजमानः आसीत्। तस्य चतुर्भुजो रूपश्च सुन्दरः, पङ्कजपत्रविशाललोचनः, वक्षसि श्रीवत्सलाञ्छनः, शङ्खचक्रगदाधारकः च। तस्य वक्षःस्थले वनमालया भूषितम्, दिव्यकुण्डलाभ्यां शोभितम्, ग्रीवायां गुरुणा हारमालया विराजमानम्, दिव्यरत्नैः च भूषितम्। तम् ईश्वरं दृष्ट्वा स ऋषिः विस्मयविस्फारितनेत्रः, हर्षरोमाञ्चिततनुः, प्रणम्य तस्मै भगवते इदं वचनमुवाच — "हा! अस्मिन् घोरे एकस्मिन्समुद्रे सर्वभूतक्षये कृतसति, किमेतत् बालकमेवात्र निःशङ्कं तिष्ठति?" स महर्षिः त्रिकालज्ञः सन् अपि तदा तं भगवन्तं नाजानात्, तस्य मायया मोहितः; तं न प्राप्य, क्लेशेन इदं वचनमब्रवीत् — "निष्फलानि तपांसि, निष्फलं विज्ञानं, निष्फलानि कर्माणि, निष्फला दीर्घायुष्यता, निष्फलं मानुष्यत्वमपि। न जानामि शयानेन मया एष बालः दिव्यः शय्यायामुपविष्टः।" एवं चिन्तयन् स ऋषिः सन्दिग्धचित्तः, भ्रममाणः, शरणं याचमानः, विषण्णः अभवत्। तदा स भगवान् स्वतेजसा स्फुरन्, उदितसूर्यसदृशः, सर्वप्रभया पूर्णः, तं मुनिं दृष्ट्वा, तस्य तेजः सहनं न शशाक। स ऋषिं समीपं समागतमालोक्य, बालरूपधारी भगवान् स्मितपूर्वकम्, मेघनिनादसमस्वरेण वाक्यमुवाच — "बालक, जानामि त्वं श्रान्तः, मम शरणमुपागतः; शीघ्रं मम गात्रमाविश, विश्रामः ते मया व्यवस्थितः।" तस्य वचः श्रुत्वा स मुनिः सम्मूढः, मूकः, अशक्तः सन्, तस्य बालस्य विवृतमुखं प्रविवेश। तस्य बालस्य उदरे प्रविश्य, स श्रेष्ठमुनिः सर्वां पृथिवीं, नानाजनसंवृतां च, तत्रैव अपश्यत्। स लवणशर्करामदिराघृतदधिक्षीरवारिसमुद्रान् अपश्यत्, तान् च सागरान्, जम्बूप्लक्षशाल्मलीद्वीपांश्च। कुशकौञ्चशाकपुष्करान्, भारतादीन् प्रदेशांश्च, सर्वान् पर्वतान् च अपश्यत्। स मेरुं सुवर्णमयं, सर्वरत्नैः भूषितं, नानाविधमणिशृङ्गैः शुशोभमानं, गुहासंपन्नं च अदृष्ट। तत्र मुनिसङ्घैः सन्नद्धम्, नानावनगुल्मसमाकीर्णम्, नानापशुपक्षिसंयुक्तं, नानाविचित्रैः चमत्कारैः युक्तम्। तत्र व्याघ्रसिंहवराहचौर्यरिषभमहिषगजमृगवानरादिभिः सुसंवृतम्, रमणीयमिव बभूव। तत्र इन्द्रादिभिः देवैः, सिद्धगन्धर्वैः, नागर्षिभिः, यक्षाप्सरोगणैः, दिव्यैः चान्यैः सेव्यमानम्। एवं स श्रेष्ठमुनिः तस्य बालस्य उदरे सुमेरुं विलोकन् विचचार। हिमवद्, हेमकूट, निषध, गन्धमादन, श्वेत, दुर्धर, नील, कैलास, मन्दराद् पर्वतान् अपश्यत्। महेन्द्रमलयविन्ध्यपारियात्रार्बुदसह्यशुक्तिमान्मैनाकवक्रपर्वतान् अपि ददर्श। अन्यांश्च बहून्, पृथिवीं धारयन्तः सर्वे मणिभूषिताः पर्वता अपि दृष्टाः। कुरुक्षेत्रपाञ्चालमत्स्यमद्रकेकयबाह्लीकशूरसेनकाश्मीरतङ्गणखसांश्च दृष्टवान्। पर्वतानिवासिनः किरातान्, कुण्डलिनः, पल्वलवासिनः, चाण्डालान्, सर्वांश्च अन्यांश्च अपथगणान् तस्य शरीरे अपश्यत्। मृगवानरसिंहवराहशृगालशशगजादीन् प्राणिनः अपि तत्र दृष्टवान्। सर्वतीर्थग्रामपुराणि, कृष्युपालनव्यवसायविक्रयान् च अपश्यत्। इन्द्रादीन् श्रेष्ठान् देवगणान्, अन्यांश्च सुरगन्धर्वयक्षर्षीन् अपश्यत्। दैत्यदानवान्, नागान्, महर्षीन्, सिंहिकायाः पुत्रान्, सुरद्विषः च अपश्यत्। यदिदं चराचरं जगति दृष्टं, तत्सर्वमपि तदा तस्य उदरे अपश्यत्। किमधिकं भाषणेन? यदस्ति ब्रह्माद् यावत् तृणपर्यन्तं, चराचरं, तत्सर्वं तदा तस्य उदरे अपश्यत्। पृथिव्यन्तरिक्षस्वर्गलोकान्, महर्जनस्तपःसत्य, अतलवितलादीन् लोकान् अपश्यत्। पातालसुतलवितलरसातलमहातलाण्डकं च तस्य उदरे अपश्यत्। तदा तस्य देवस्य प्रसादात् स मुक्तगमनः, न च स्मृतिभ्रंशः अभवत्। तत्र गर्भे विचरन् स, विष्णोः शरीरस्य अन्तं न प्राप, यद्यपि तत्र सर्वं विश्वं स्थितम् आसीत्।