स्वीयप्रभाभिः दीप्तिमन्तः, दिव्यपुष्पमाल्य-अङ्गरागैः विभूषिताः, तौ ब्राह्मणरूपधारी दिव्यौ नरपतिम् इन्द्रमित्रम् समीपम् आगच्छताम्। तयोः द्वयोः, राजा महाबाहुः, एकाकी महानदीतीरे घनवनान्तरे वृक्षच्छेदनं किमर्थं कृतवान् इति पृच्छतुः—"हे महराजन्, किम् अत्र कुरुषे? किमर्थं त्वं वृक्षम् छिन्नवान्?" इत्येवम्। तयोः वचः श्रुत्वा राजा हर्षपूर्णः, सौम्यं मधुरं च वाक्यं ताभ्यां प्राह। तौ ब्राह्मणौ चन्द्रसूर्यवत् दीप्तिमन्तौ दृष्ट्वा, स जगतिश्वरयोः प्रणम्य, नम्रशीर्षः स्थितवान्। स राजा अवदत्—"अनादि-अनन्तं लोकनाथं देवदेवं पूजयितुम् अहम् मूर्तिं निर्मातुम् इच्छामि। स्वप्नान्ते तेन परमात्मना निर्देशितः अस्मि, तौ च मम कर्तव्यं प्रकाशितवन्तौ।" राज्ञः इन्द्रमूर्त्याः वचनं श्रुत्वा, जगन्नाथः प्रसन्नः स्मितं कृत्वा तं प्राह—"अत्युत्तमं, अत्युत्तमं राजन्, तव परमं चिन्तनम्। संसारसागरः कदलीपत्रवत् दुःखमयः, असारः, कामक्रोधाभिभूतः, इन्द्रियवर्त्मनि भ्रमन्, क्लेशदः, रोमाञ्चकारः। तत्र शतशः व्याधिषु, जलबिन्दुवत् नश्वरः, तव मनः विष्णुपूजायां प्रवृत्तम्।" "धन्यः त्वं राजश्रेष्ठ, सर्वगुणविभूषितः; धन्या भूमिः जनैः, पर्वतैः, वनैः, उपवनैः सहितः। धन्यानि नगराणि, ग्रामाः, पुराणि च, चतुर्वर्णैः शोभितानि, यत्र त्वं जनरक्षिता, राजसिंहः।" "आगच्छ, आगच्छ, भाग्यशाली, वृक्षस्य शीतलच्छायायाम्, धर्ममूलकथासु सह मया तिष्ठ। अयं मम सहचारी, विश्वकर्मा-सदृशः, सर्वकार्यकुशलः, मूर्तिं मम आज्ञया निर्मास्यति—सागरतीरं त्यज।" एवं वचः श्रुत्वा, द्विजराजः राजा, सागरतीरं परित्यज्य तस्य समीपं गतः। स महाभागः वृक्षस्य शीतलच्छायायाम् स्थितः; ततः ब्राह्मणरूपधारी विश्वात्मा तं उपदेशं दत्तवान्। श्रेष्ठशिल्पिने ब्राह्मणश्रेष्ठः आज्ञां दत्तवान्—"मूर्तयः निर्मीयन्तां; एकः कृष्णरूपः, परमशान्तः, पद्मपत्रविशालनेत्रः।" "श्रीवत्स-कौस्तुभचिह्नयुक्तः, शङ्ख-चक्र-गदाधारः, क्षीरसदृशगौरदेहः, द्वितीयः स्वस्तिकचिह्नितः। अनन्तः देवः, हलायुधः, महाबलः, देवेन्द्र–दानव–गन्धर्व–यक्ष–विद्याधर–सर्पैः अगम्यः। तस्य अन्तः न ज्ञायते, अतः अनन्तः इत्युच्यते; वसुदेवस्य भगिनी, सुवर्णवर्णा।" "तृतीयः शुभद्रा, सर्वमङ्गलचिह्नैः विभूषिता।" इत्येवम्। विश्वकर्मा, पुण्यकर्मा, तद्वचनं श्रुत्वा, त्वरितं शुभमूर्त्यः निर्मितवान्। प्रथमं श्वेतवर्णः, शरच्चन्द्रप्रभः, रक्तनेत्रः, विशालदेहः, स्फटिकसदृशविस्तीर्णशीर्षः। नीलवस्त्रधारी, उग्रः, गर्वपूर्णबलः, एककुण्डलधारी, दिव्यः, गदापरिघधारी। द्वितीयः, पद्मनेत्रः, श्यामघनसदृशः, अलसीपुष्पसदृशः, पद्मपत्रविशालनेत्रः। पीतवस्त्रधारी, अत्युग्रः, शुभः, श्रीवत्सचिह्नयुक्तः, पूर्णहस्ते चक्रधारी, दिव्यः, सर्वपापहारः हरिः। तृतीयः, सुवर्णवर्णा, पद्मपत्रदीर्घनेत्रा, अद्भुतवस्त्रच्छन्ना, हारकङ्कणविभूषिता। विविधाभरणशोभिता, रत्नमालासहिताः, पूर्णस्तनयुक्ता, शोभना—विश्वकर्मा ताम् निर्मितवान्। राजा, तदद्भुतनिर्माणं, क्षणमात्रे कृतं, दिव्यवस्त्रद्वयैः आवृतं, विविधरत्नैः विभूषितं दृष्ट्वा—मूर्तयः सर्वमङ्गलचिह्नयुक्ताः, परममोहिनीः, परमाश्चर्यपूर्णाः—इदं वचनं अवदत्: "कौ युवां दिव्यौ ब्राह्मणरूपधारिणौ, अद्भुतकृत्यौ, दिव्याचारौ, मानुषातीतौ? देवौ वा, मानुषौ वा, यक्षौ वा, विद्याधरौ वा? ब्रह्मा वा, हृषीकेशः वा, वसवः वा, अश्विनौ वा? न अहं तत्त्वं जानामि, सत्यम् वा मायया वा; मायारूपे स्थिता। शरणागतः अस्मि, तत्त्वं प्रकाशय। ततः स भगवान् प्राह—"न अहं देवः, न यक्षः, न दानवः, न सुरपतिः; न ब्रह्मा, न रुद्रः—मां परमं पुरुषं विद्धि।" "सर्वलोकदुःखहरः, अनन्तबलपराक्रमः, सर्वसत्त्वपूज्यः, यस्य अन्तः न ज्ञायते।" "यः सर्वशास्त्रेषु कीर्तितः, उपनिषद्सु घोषितः, योगिभिः ज्ञानगम्यः—स वासुदेवः।" "अहं एव ब्रह्मा, अहं विष्णुः, अहं शिवः; अहं इन्द्रः, सुरपतिः, यमः च।" "अहं पृथिव्याद्यः तत्त्वानि, त्रयः अग्नयः, हविःभोक्ता, राजन्; अहं वरुणः, जलपतिः, भूमिः, पर्वतः।" "यद् यद् वाचि जगति अस्ति, चरं स्थिरं च—सर्वं विश्वं—मत्तः अन्यत् न अस्ति।