मधु-कैटभयोः स्थूल-मेदसा सम्यक् सम्प्लुतायाः पृथिव्याः, या ब्रह्मविद्भिः "मेदिनी" इति कथ्यते, तस्याः कथा शृणुत। सा भगवती पृथिवी, राजा पृथुना स्वीकृत्या तस्य दुहितृत्वं प्राप्तवती, तस्मात् सा "पृथ्वी" इति प्रसिद्धा जाता। पृथुना भूः विभागिता शुद्धा च कृतासीत्; सा कृषिभिः समृद्धा, नगर-जनपद-समृद्ध्या च सम्पन्ना बभूव। एवं स वेण्यः पृथुः, राजा-राजानां श्रेष्ठः, सर्वैः भूतैः पूजनीयः संमाननीयश्च निश्चितम्। स एव नित्य-ब्रह्मवंशजः पृथुः, सुदैविकैः वेद-वेदाङ्ग-विद्भिः ब्राह्मणैः अपि पूजनीयः। एवं राजर्षिभिः, ये राज्य-इच्छवः स्युस्तेभ्यः अपि स वीर्यशालि: आद्यः राजा पृथु वेण्यः पूजनीयः। युधि विजयं कामयमानैः वीरैः अपि स एव आद्यः पृथुः, श्रेष्ठतमः क्षत्रियाणां मध्ये पूजनीयः। योऽपि वीरः युद्धे प्रविश्य पृथोः स्तुतिं कृत्वा युधात् निर्गच्छति, सः भयङ्करात् संग्रामात् सुरक्षितः कीर्तिं च लभते। धनिकैः वैश्यैः, स्वधर्मे प्रवृत्तैः अपि, स एव महादानवतः पृथुः पूजनीयः। शुद्धैः शूद्रैः, ये त्रिवर्णान् सेवन्ते, तैः अपि इह श्रेयः-कामैः पृथुः एव पूजनीयः। गोवत्स-दोहक-दुग्ध-पात्र-भेदाः मया वर्णिताः; किं भूयः वक्तव्यमस्ति? एवं लोमहर्षणाय ब्रह्मर्षिभिः पृष्टं—"हे बुद्धिमन्, सर्वाणि मन्वन्तराणि पूर्व-सृष्टिं च विस्तारतः कथय। हे सूत, कति मनवः, कियत्कालं, कतानि च मन्वन्तराणि इति श्रोतुमिच्छामः।" लोमहर्षणः प्रत्युवाच—"द्विजवराः, सर्वेषां मन्वन्तराणां पूर्णकथा शताब्देष्वपि न शक्या वक्तुम्; संक्षेपेण शृणुत।" प्रथमः स्वायम्भुवो मनुः, ततः स्वारोचिषः, उत्तमः, तामसः, रैवतश्च, चाक्षुषश्च। हे ब्राह्मणाः, वैवस्वतः इदानीं चर्चितः मनुः; तदनन्तरं सावर्णिः, रैभ्यः, रौच्यश्च। एवं मेरुसावर्णिः—चत्वारः मनवः स्मृताः: अतीतान्, वर्तमानं, आगतान् च, हे द्विजवराः। एतान् मनून् यथाश्रुतं नाम्ना मया उक्तवान्; अधुना तेषां ऋषीन्, पुत्रान्, देवगणांश्च वक्ष्यामि। मरीचिः, अत्रिः, भगवाञ्छ्चाङ्गिराः, पुलहः, क्रतुः, पुलस्त्यः, वसिष्ठश्च—एते सप्त ब्रह्मणः पुत्राः। एवं, हे द्विजवराः, उत्तरदिग्भागे सप्तर्षयः सन्ति—आग्नीध्रः, आग्निबाहुः, मेध्यः, मेधातिथिः, वसुः। ज्योतिष्मान्, द्युतिमान्, हव्यः, सवलः, पुत्रसंज्ञकः—एते दश स्वायम्भुव-मनोरपि महाबलिनः पुत्राः। एष प्रथमः मन्वन्तरः, हे ब्राह्मणाः, और्वः वसिष्ठस्य पुत्रः, स्तम्भः, कश्यपश्च। प्राणः, बृहस्पतिः, दत्तः, अत्रिः, च्यवनः—एते वायुनोक्ताः व्रतधारिणः महर्षयः। स्वारोचिष-मन्वन्तरे तुषिताः देवगणाः स्मृताः; हविघ्नः, सुकृतिः, ज्योतिः, आपः, मूर्तिश्च। प्रतीतः, नभस्यः, नभः, ऊर्जः च—एते स्वारोचिष-मनोरपि पुत्राः, हे महात्मनः ब्राह्मणाः। भूमिपालाः, बलवीर्य-यशस्विनः, नाम्ना उक्ताः; एष द्वितीयः मन्वन्तरः मया वर्णितः। इदानीं तृतीयं वक्ष्यामि; शृणुत, हे द्विजश्रेष्ठाः। वसिष्ठस्य सप्त पुत्राः "वासिष्ठाः" इति प्रसिद्धाः। हिरण्यगर्भस्य पुत्राः ऊर्जाः, महातेजस्विनः, एते ऋषयः मया कीर्तिताः। हे मुनिश्रेष्ठाः, एते दश उत्तमा-मनोरपि पुत्राः—ईषः, ऊर्जः, तनूर्जः, मधुः, माधवः, शुचिः, शुक्रः, सहः, नभस्यः, नभः, भानवः। तत्र देवगणाः अपि तस्मिन्मन्वन्तरे निर्दिष्टाः। चतुर्थं मन्वन्तरं वक्ष्यामि—काव्याः, पृथुः, अग्निः, जाह्नुः, धाता, हे द्विजश्रेष्ठाः। कपिवान्, अकपिवान्, सप्तर्षयः तत्र सञ्ज्ञायन्ते; तेषां पुत्र-पौत्राः पुराणेषु प्रसिद्धाः। तामस-मन्वन्तर-अन्तरे देवगणाः—द्युतिः, तपस्या, सुतपाः, तपोभूतः, सनातनः। तपोरतिः, अकल्माषः, तन्वी, धन्वी, परंतपः—एते दश तामस-मनोरपि पुत्राः। वायुनोक्ताः महर्षयः तस्मिन्नन्तरे—देवबाहुः, यदुध्रः, वेदशिरा, हिरण्यरोमा, पर्जन्यः, ऊर्ध्वबाहुः, सोमजः, सत्यनेत्रः, आत्रेयः। अभूत-रजसः देवगणाः, प्रकृतयः च स्मृताः; वारिप्लवः, रैभ्यः अपि तस्मिन्नन्तरे नाम्ना कथ्यन्ते। एतेषां पुत्रान् शृणुत—धृतिमान्, अव्ययः, युक्तः, तत्त्वदर्शी, निरुत्सुकः। आरण्यः, प्रकाशः, निर्मोहः, सत्यवाक्, कृतिः—एते रैवत-मनोरपि पुत्राः; एष पञ्चमः मन्वन्तरः। षष्ठं मन्वन्तरं वक्ष्यामि; शृणुत, हे द्विजश्रेष्ठाः—भृगुः, नभः, विवस्वान्, सुधामा, विरजा। एवं मन्वन्तराणां, तेषां ऋषीणां, पुत्राणां, देवगणानां च महात्म्यं लोमहर्षणेन भक्त्या सम्यक् निवेदितम्।