राज्ञः तस्य महोत्सवे सर्वे जनाः प्रमुदिताः संवृद्धाश्चासन्—तपस्विनश्च सिद्धिं प्राप्ताः, दीर्घायुषो मुनयश्च तत्र समवेताः। न किञ्चिद् यज्ञं तादृशं धनधान्यसमन्वितं पूर्वं कदापि जातम्; स राजा विधिपूर्वकं अश्वमेधं च वैष्णवमन्दिरं च सम्यक् सम्पन्नम्। अथ तस्मिन्नेव समये, द्विजश्रेष्ठ, ऋषयः परमकौतूहलयुक्ताः सन्तः देवेशं पप्रच्छुः—"पूर्वकाले कस्य प्रकारेण तानि प्रतिमारूपाणि इन्द्रद्युम्नेन विनिर्मितानि? केन च उपायेन माधवः तेन तुष्टः? सर्वमेतद् वद, यतो वयं महता उत्सुक्येन युक्ताः स्मः।" तदा स भगवान् उवाच—"मुने, वेदानुगुणं पुरातनं चरितं शृणु। यथावत् प्रवक्ष्यामि यत् पूर्वं जातं तानि च प्रतिमानां कारणानि। यदा महायज्ञस्य आरम्भः अभवत्, मन्दिरस्य च निर्माणं कृतम्, तदा राजा अहर्निशं प्रतिमासम्बन्धिनीं चिन्ताम् आपन्नः। 'कस्य प्रसादात् अहं सर्वपापहरं, सर्वलोककर्तारं, धारकं, संहारकं, परमपुरुषं देवेश्वरं द्रक्ष्यामि?' इति स न जानाति। चिन्तया प्रविष्टः स राजा नक्तन्दिवं न शशक सुषुप्तुम्; न च विविधान् भोगान् भुञ्जान्, न स्नानम्, न भूषणानि च। न च गीतेन, न गन्धेन, न गानरसेन, न वर्णैः, न मदमत्तगजैः, नान्यैः अश्वैः च स राजा प्रमोदं प्राप्नोत्। न च महानीलमणिभिः, नीलरत्नैः, पद्मरागैः, सुवर्णरजतैः, अन्यैः च रत्नैः, वज्रस्फटिकादिभिः भूषितैः तस्य चित्तं तुष्टिं न प्राप। न कामविषयैः, न कान्तारैरपि, न नभसि वसद्भिः वस्तुभिः तस्य मनः संतोषं ववृद्ध। भूमौ ये शिलामृद्वनानि दृश्यन्ते, तेषु कः विष्णोराकाराय सर्वलक्षणसंयुतः इति प्रशस्यते? एतेषां त्रयाणां मध्ये देवैः प्रियतमः पूज्यश्च, स्थापितः सन् सुखं ददाति; एवं स राजा तत्रैव चिन्तायाम् निमग्नः। पञ्चरात्रविधिना तं परमपुरुषं सम्यगर्च्य, ध्याननिमग्नः स राजा स्तोतुं प्रचक्रमे। "नमो वासुदेवाय! नमो मोक्षकारणाय! त्रैलोक्यनाथ, मां संसारसागरात् रक्ष। नमो भगवते परमात्मने शुक्लाम्बराय! नमः सङ्कर्षणाय, भूमिभारहर, मां पालय। नमो हेमप्रभाय! नमो मकरध्वजप्रियाय रतिप्रियाय! नमो विघ्ननाशक, मां पालय। नमो अञ्जनाभाय! नमो भक्तवत्सलाय! नमो अनिरुद्धाय, वरद मां पालय। नमो देवालयाय! नमो देवप्रियाय! नमो नारायणाय, शरणागतं मां पालय। नमो बलवतां श्रेष्ठाय! नमः हलायुधाय! चतुराननाय, जगदाधाराय, सर्वपितामह, मां पालय। नमो मेघश्यामाय! नमो देवपूजिताय! मां पालय, विश्वनाथ, संसारसागरमग्नं माम्। नमो कालाग्निरूपाय! नमो दैत्यनाशनाय! नृसिंह महावीर, ज्वलदक्ष नेत्र, मां पालय। यथा पुरा त्वं पातालात् शूकररूपेण पृथ्वीं उद्धृतवान्, तथा दुःखसागरात् मां पालय। एतानि तव रूपाणि, हे कृष्ण, वरदानि मया स्तुतानि; एतानि बलदेवादीनि पृथगस्ति। तव अङ्गानि, देवेश, गरुडादीनि; तथा दिशां पालकाः आयुधैः सहिताः, केशवादयः तथा अच्युतः। अन्यि च तव रूपाणि, देवेश, मुनिभिः कीर्तितानि, तानि अपि, विश्वनाथ, सर्वाणि सन्निहितानि। एतानि सर्वाणि मया पूजितानि स्तुतानि च, नमस्कृतानि च। धर्मार्थकाममोक्षप्रदं वरं देहि। तानि तव रूपाणि, हरि, सङ्कर्षणादीनि, पूजार्थं सम्भूतानि, तव एव संस्थितानि। परमर्थतः त्वयि न काचित् भेदः; यानि तव विविधरूपाणि कथ्यन्ते, तानि केवलं परिकल्पनया। कथं मनुष्यः त्वयि द्वैतं वदेत्, त्वं हि अद्वितीयः, सर्वव्यापी, चैतन्यरूपः, निर्मलः। तव परमं रूपं सत्-असत्-परं, अस्पृष्टं, निर्गुणं, परं, अचलम्, ध्रुवम्, शाश्वतम्। निरुपाधिकं, शुद्धसत्तायाम् एव प्रतिष्ठितम्—तद्रूपं देवाः अपि न जानन्ति; कथं तर्हि अहं जान्यामि, भगवन्? अन्यदपि तव रूपं पीताम्बरं, चतुर्भुजं, शङ्खचक्रगदाधरं, किरीटकुण्डलमण्डितम्। श्रीवत्सलाञ्छनं, वनमालाभरणं—तद्रूपं मुनिभिः, शरणागतैः च पूज्यते। देवदेव, सुरश्रेष्ठ, भक्तानाम् अभयप्रद, पद्मलोचन, मां संसारविषयाम्भोधौ मग्नं रक्ष। नान्यं पश्यामि शरणं, लोकनाथ, त्वाम् ऋते; लक्ष्मीवल्लभ, कृपां कुरु, मधुसूदन। शतैः जरारोगैः पीडितः, नानाशोकैः क्लेशितः, सुखदुःखैः बाध्यमानः, मोहितः, कर्मपाशैः बन्धितः। भीषणे घोरे दुःखसंसारसागरे पतितः अस्मि, विषपूर्णे, रागद्वेषमत्स्ययुक्ते। इन्द्रियविपातविवरे, तृष्णाशोकतरङ्गाकुलिते, आधाररहिते, सारविहीने, अस्थिरसंसारे। तत्र मया मोहिता, भगवन्, दीर्घकालं भ्रम्यते; पुनः पुनः सहस्रधा विविधयोनिषु जातः।" एवं स राजा इन्द्रद्युम्नः परमपुरुषं विष्णुं प्रति भक्त्या, श्रद्धया च स्तुत्वा, तस्य प्रसादं प्रार्थयामास।