सिंहसमः स राजा महाबलः सर्वान् गोपान् गवां च गणं महिषं च समाहूय, यथेष्टद्रव्यसमर्पणाय यज्ञमण्डपं वैष्णवं स्थापयितुं प्रावर्तत। ततः सर्वं यद् ब्राह्मणैः कामितं, स्त्रियः रत्नराशयः ग्रामाः पुरीश्च, यथेष्टं तैः स्वीकर्तव्यम् इति दातुं समादिशत्। भूमयः प्रदेशाः रम्यधनानि च येषां कामः, तेषां तेषां दानं कर्तव्यम् इत्यादिशत्। यः कश्चित् याचते, तस्मै किमपि न प्रतिषेध्यम्; यज्ञः तावत् प्रवर्तेत यावत् देवः स्वयम् अत्र मम समीपे प्रादुरभविष्यति इति स राजा समादिशत्। एवं विहिते, स सिंहविक्रमः राजा ब्राह्मणेभ्यः कोटिशः सुवर्णरत्नानि समर्पयामास। शतसहस्रं स्त्रीगजां दशसहस्रं तुरगां च, कोटिशः वृषभान् सुवर्णशृङ्गिण्यः गावश्च दत्तवन्। सुशोभनाः सुरभ्यः कांस्यदोह्या गायः वेदविद्भ्यः ब्राह्मणेभ्यः हर्षेण दत्ताः। बहूनि मह्यानी वस्त्राणि, शुभ्रशुद्धानि च छादनानि, उत्तमानि प्रवालरत्नानि च दत्तानि। विविधानि रत्नानि महायज्ञे समर्पितानि। वज्राणि नीलमणयः पद्मरागमुक्तादीन्यपि रत्नानि, कमललोचनाः कन्याश्च शोभनाः दत्ताः। स राजा प्रमुदितः पञ्चशतं स्त्रियः, पूर्णस्तन्यः सुशोभनचोलकवस्त्रधारिण्यः ब्राह्मणेभ्यः दत्तवान्। बहवः स्त्रियः सुकुमारकटितटाः, विशालकमललोचनाः, सुग्रीवाः, भूषणाङ्गदाभरणभूषिताः, सुकौशेयवस्त्रवसनाः, नूपुरधारिण्यः, रमणीयाः स्त्रियः पृथक् पृथग् तत्र दत्ताः। अश्वमेधयज्ञे ब्राह्मणेभ्यः चान्येभ्यश्च याचमानभ्यः, स राजा बहुस्वादुपाकान्नपानानि, नानापाकद्रव्ययुतानि, सम्यक् समर्पयामास। बहूनि मधुराणि पक्वान्नानि, तण्डुलपाकाः, शुद्धान्नानि, घृतपूर्णानि च भोज्यानि समर्पितानि। माधुर्ययुक्तानि पक्वान्नानि, तण्डुलपाकाः, सुपक्वानि स्वादूनि चान्नानि, सर्वजनानां तृप्त्यर्थं पुनः पुनः वितीर्यन्ते स्म। दत्तधनस्य वितरणस्य चान्तो नासीत्; एवं महायज्ञं दृष्ट्वा देवाः दानवाः तेषां च अनुचराः विस्मिताः अभवन्। गन्धर्वाः अप्सरसो सिद्धाः मुनयः प्रजापतयश्च, तं पुण्यं श्रेष्ठं च यज्ञं दृष्ट्वा परममाश्चर्यम् अनुभूतवन्तः। ऋत्विजः मन्त्रिणः राजा च तत्र सन्तुष्टाः आसन्; कश्चिदपि मलिनः दुःखितः क्षुधार्तो वा नासीत्। न किञ्चिद् आपत्तिर्न क्लेशो न रोगो न व्याधिः; न अकाले मृत्युर्न दंशनं नापि कश्चिद् दुष्टप्रभावः। सर्वे जनाः प्रमुदिताः पोषिताश्च आसन्; सिद्धयोगिनः दीर्घायुषश्च मुनयः अपि तस्मिन् उत्सवे तृप्ताः। न कदापि एवं धनधान्यसमृद्धः यज्ञः जातः; एवं स राजा विधिवत् अश्वमेधं च वैष्णवमन्दिरं च सम्पूर्णं कृतवान्, द्विजश्रेष्ठ। ततः श्रोतुम् इच्छामः, देवेश! यद् वयं प्राचीनं पृच्छामः—कथं तानि मूर्तयः पूर्वं इन्द्रद्युन्म्नेन निर्मितानि? केन प्रकारेण माधवः तेन तुष्टः अभवत्? सर्वं वद, हि वयं महोत्त्सुकाः। श्रुणु, मुनिशार्दूल! वेदसम्मतान् प्राचीनां कथां वक्ष्यामि—यथा तानि मूर्तयः जाताः। यदा महायज्ञः प्रवृत्तः, मन्दिरं च निर्मितं, तदा राजा इन्द्रद्युम्नः मूर्तिषु अहर्निशं चिन्तितः अभवत्। ‘न जानामि केन मया देवेशं, पावनं, सर्वलोककर्तारं, धारयितारं, संहर्तारं, परमपुरुषं द्रक्ष्यामि’ इति चिन्तयन्, राजा चिन्तायां मग्नः, न रात्रौ न दिवा निद्रां लेभे; न विविधैः सुखैः, न स्नानेन, नालङ्कारैः सन्तुष्टः अभवत्। न गान्धर्व्यैः, न गन्धैः, न गीतैः, न वर्णैः, न मदोन्मत्तैः गजैः, न बहुभिः अश्वैः तस्य मनः सन्तुष्टम्। न महतीभिः नीलमणिभिः, न पद्मरागैः, न सुवर्णरजतादिभिः, न वज्रस्फटिकभूषितैः रत्नैः। न विषयैः कामोपभोग्यैः, न मृगैः, न व्योमचरैः, तस्य मनः वर्धितं सन्तोषम् अलभत। ‘शिलायां, मृत्तिकायां, दारुषु वा, पृथिव्यां ये दृश्यन्ते, तेषां मध्ये कः विष्णोः रूपाय योग्यः, सर्वमङ्गललक्षणयुक्तः इति प्रशस्यते?’ इति स राजा चिन्तायाम् अवस्थितः। एतेषां मध्ये यः देवैः प्रियः पूज्यश्च, स्थाप्यते चेत् स हर्षं जनयति इति स निश्चयम् अगमत्। ततः पाञ्चरात्रविधिना परमपुरुषं सम्पूज्य, स राजा ध्यानमग्नः सन्न् स्तुतिं कर्तुम् आरब्धवान्। ‘नमस्ते वासुदेव! नमस्ते मोक्षकारण! त्रैलोक्यनाथ! मां जन्मसागरात् पालय। नमस्ते परमपुरुष! शुक्लाम्बरप्रतीकाश! नमः सङ्कर्षण! भूमिधर! मां रक्ष। सुवर्णप्रभ! नमस्ते! मकरध्वज! रतिप्रिय! विघ्ननाशक! मां पालय। अञ्जनाभ! भक्तवत्सल! नमस्ते! अनिरुद्ध! वरद! मां रक्ष। देवालय! देवप्रिय! नारायण! शरणागतं मां पालय। बलश्रेष्ठ! हलधर! चतुर्मुख! जगद्धार! सर्वपितर! मां पालय।’ एवं स राजा परमपुरुषं स्तुत्वा, तस्य दर्शनाय, मूर्तिनिर्माणाय च, परमं प्रयासं चकार।