तस्मिन्नेव देशे मत्स्यजीविनां ग्रामे, तत्र तत्र संचारिण्याः पथ्याः संकुलायाम्, स ब्राह्मणः विधिवद् यज्ञवाटिकां निर्मातुम् आरब्धवान्। तद्विलोक्य ग्रामः शतशः प्रासादैः समाकीर्णः, रत्नमणिभिः शोभितः, इन्द्रस्य भवनमिव दीप्तिमान्, सुवर्णरत्नैः विभूषितः आसीत्। तत्र स ब्राह्मणः सुवर्णविचित्रैः स्तम्भैः, विशालैः तोरणैः च, यज्ञस्थलस्य नियोजितेषु स्थलेषु निर्मलं सुवर्णं स्थापयामास। स राजा धर्मात्मा, देशदेशान्तरात् आगतानां राज्ञां प्रवेशनाय, स्वाचारानुसारं अन्तःपुराणि निर्मापयामास। तथा आगतानां ब्राह्मणानां, वैश्यानां च, तेषां न्यायतः सभागृहाणि अपि सम्यक् विधिना व्यवस्थितानि। तदा राजस्य सुखाय, प्रभूतमणिधनानि वहन्तः, प्रख्याताः नृपतयः, रमणीयाः च स्त्रियः उत्सवानुग्रहाय समागता अभवन्। ते महात्मानः स्वस्वशिबिराणि प्रविशन्तः, तत्र समुद्रनिनादसदृशः शब्दः आकाशमिव व्याप्य उत्पन्नः। आगतानां सुखाय, स राजा ऋषिसत्तमः, तेषां निवासस्थानानि, उत्तमानि शय्यानि च, स्वयमेव नियोजयामास। स च राजर्षिः, स्वहस्तेन, नानाविधानि भोज्यान्नानि—शाल्यन्नानि, इक्षुरसान्नानि, यवपाकानि, क्षीरसम्भूतानि च—व्यवस्थितवान्। तस्मिन् महायज्ञे, ब्रह्मवादिनः, विशिष्टा द्विजातयः, बहवः समुपस्थिताः। ते शिष्यैः सह आगत्य, राजा तान् सर्वान् आदरात् स्वगृहपर्यन्तं प्रापयामास। स तेजस्वी राजा, गर्वं परित्यज्य, स्वकर्म स्वयं कृतवान्; अपराः कुशलशिल्पिनः अपि तदा स्वकर्माणि स्वयमेव अकुर्वन्। ते शिल्पिनः समग्रं यज्ञविधिं राज्ञे निवेदितवन्तः; तस्य श्रवणेन, स राजा, मन्त्रिभिः सहितः, हर्षविस्फारितलोमः, प्रहृष्टः अभवत्। यज्ञारम्भे तु, वाग्मिनः पक्षपातिनः, परस्परं जयाय, नानाविधानि तर्कयुद्धानि अकुर्वन्। ब्राह्मणाः तत्र, सिंहसमराज्ञः कृते, इन्द्रेणैव विहितानिव, सुवर्णमयान् तोरणान् दृष्टवन्तः। तत्रैव शय्यानि, आसनानि, उत्तमानि पर्यङ्कानि, रत्नसमूहाः, घटाः, पात्राणि, कुम्भाः, चिरवर्धमानाः पिठर्यः च अपश्यन्। न कश्चन राजा तत्र किञ्चिद् अशुद्धं दृष्टवान्; सुवर्णमण्डिताः यूपाः, शास्त्रविहितकाष्ठमयाः, तत्र संस्थापिताः। स्थलजाः, जलचरा अपि, यज्ञार्थं विधिपूर्वकं समुपनयमानाः, प्रभासवन्तः, ऋतुकालानुगुणाः, द्विजश्रेष्ठाः। तत्रैव राजानः, समागतान् सर्वजन्तून्—गवां, महिषाणां, वृद्धायाः स्त्रियः च—दृष्टवन्तः। जलचराणि, मृगान्, पक्षिणः, गर्भजाः, अण्डजाः, स्वेदजाः, उद्भिज्जः च अपि अपश्यन्। पर्वतान्, धान्यराशीन्, सर्वप्रकारान् जन्तून्, समृद्धगो-धन-धान्यसमृद्धान्, हृष्टमानसः अपश्यन्। यज्ञवाटिकां दृष्ट्वा, राजानः ब्राह्मणजनसमुदायस्य, जनानां च, अन्नप्रचुर्यं दृष्ट्वा, परमाश्चर्येण पूरिताः। यत्र पूर्णशतसहस्रं ब्राह्मणानां भोजनं कुर्वन्ति स्म, तत्र दुन्दुभीनां रवः पुनः पुनः मेघगर्जितनिःस्वनवत् निनदितः। प्रतिदिनं, यज्ञमण्डलं नित्यशब्दैः प्रतिश्रुत्य, तस्य बुद्धिमतः राज्ञः यज्ञः समृद्धिम् अगच्छत्। ब्राह्मणाः तत्र अपरिमितान्नराशीन्, दधिस्रोतांसि, क्षीरह्रदानि च अपश्यन्। तत्रैव समग्रं जम्बूद्वीपं, नानाजनपदसमाकीर्णं, ब्राह्मणैः च सह, तस्मिन्महायज्ञे दृष्टवन्तः। सहस्रशः नराः, उत्तमब्राह्मणाः, कुम्भं गृहीत्वा निर्गच्छन्ति स्म। सर्वे ते, मणिशिल्पितकुण्डलाभरणाः, शतशः सहस्रशश्च द्विजातीन् सेवाम् अकुर्वन्। नानापेयानि, राजपुरुषैः, ब्राह्मणानां, राजभागेन सह, वितीर्यन्ते स्म। वेदविद्भ्यः, भूमिपालानां च, स राजा, यथार्हं पूजां, महादानानि च, सम्यक् अकरोत्। दिग्भ्यः आगतानां, महायुद्धप्रसिद्धानां वीराणां, नर्तकानां, नटानां, गायकानां, स्तुतिकर्तॄणां च, तत्र राज्ञः कृते समागमः आसीत्। तस्य पत्न्यः मनोज्ञाः, पूर्णोन्नतस्तन्यः, नीलोत्पलपलाशाक्ष्यः, शरदिन्दुसमानमुख्यः, कुलशीलगुणसम्पन्नाः, एकादशशतसंख्या, अन्याभिः मुख्याभिः सह, राज्ञः पत्न्यः आसन्। रत्नमालाभिः भूषिताः, दिव्याः, ध्वजपताकाभिः सेविताः, मणिहारशोभिताः, चन्द्रकान्तमणिद्युत्या दीप्तिमन्तः आसन्। शतशः सहस्रशश्च गजाः, पर्वताकाराः, मदस्रवः, महाबलाः, दन्ताभरणैः भूषिताः, तत्र समागच्छन्। सिन्दुदेशजातैः, शीघ्रगमैः, शुक्लैः, कृष्णकर्णकैः, अनन्तसंख्यकैः, वेगसम्पन्नैः, अश्वैः च तत्र शोभितम्। असंख्येयाः पदातयः, सन्नद्धाः, विविधायुधधारिणः, युद्धाय सज्जाः, देवपुत्रसदृशाः, तत्र स्थिताः। एवं राजा तद्विशालं यज्ञोपकरणसमूहं दृष्ट्वा, हृष्टः, प्रमुदितचित्तः, वचनमिदमुवाच— "समस्तलक्षणसंयुक्तं श्रेष्ठं अश्वं आनयत; शिष्टकुमाराः तं पृथिव्याम् अनुगच्छन्तु।" "विद्वांसः धर्मिष्ठाश्चात्र यज्ञकर्म समाचरन्तु; कृष्णमेका, महिषं, कृष्णमृगं द्विजातिभ्यः आनयत।" इति तत्र तत्र विधिवद् महायज्ञः समारभ्य, सर्वे जनाः सन्तुष्टाः, राजा च परमप्रीतिम् अन्वभवत्।