तत्र तु राज्ञा महात्मना अश्वमेधयागे विविधैः कृष्य-वन्य-धान्यैः सह सहस्रशः, बहुविधैः शाल्याः पर्वतैः च समर्पिताः। शतसहस्रैः घृतकुम्भैः, अन्यैः च वस्त्र-भक्ष्य-पाक्य-लेपादिभिः समृद्धैः, यागसामग्र्यः सम्यक् उपन्यस्ताः। राज्ञः सर्वेऽपि आवश्यकानि स्वसामर्थ्येन पूरयामासुः; तत्र यागसामग्र्यं समृद्ध्यायुतं दृष्ट्वा— स राजा ब्राह्मणान् वेद-यज्ञ-कुशलान्, वेद-वेदाङ्ग-निपुणान्, शास्त्रविशारदान्, सर्वक्रिया-निपुणान् अपश्यत्। तपस्विनः, महर्षयः, दिव्यर्षयः, यतयः, ब्रह्मचारिणः, गार्हस्थ्य-वनस्थ-परिव्राजकान् च अपश्यत्। स्नातकान्, अन्यान् च ब्राह्मणान्, नित्यं होमपरान्, आचार्य-उपाध्यायान्, अध्ययन-तपसि रतान् अपश्यत्। सभासदः शास्त्रकुशलान्, शुद्धात्मान् च बहून् दृष्ट्वा, स राजा स्वपुरोहितं सम्बोधितवान्—“वेदपारगाः ब्राह्मणाः अश्वमेधस्य सिद्ध्यर्थं यज्ञभूमिं यान्तु।” इति उक्त्वा, स पुरोहितः मन्त्रिणः सह हर्षितः राज्ञः वचनानुसारं अकरोत्। ततः स बुद्धिमान् पुरोहितः स्थापत्यविद्यया सह, यज्ञकुशलान् ब्राह्मणान् पुरतः स्थापयित्वा, मच्छिकग्रामे, मार्ग-गलिभिः युक्ते, यज्ञवाटं विधिवत् आरभत्। स यज्ञवाटः शतसहस्रप्रासादैः, रत्नालङ्कृतैः, इन्द्रभवनस्य सदृशः, सुवर्णरत्नभूषितः आसीत्। सुवर्णसंपन्नैः स्तम्भैः, महाद्वारैः च, यज्ञभूमौ निर्मलसुवर्णं न्यस्तम्। सर्वदेशीयानां धर्मिष्ठराज्ञां कक्ष्याः विधिवत् निर्मिताः। ब्राह्मण-वैश्यादीनां सभागृहाः अपि विधिनिर्मिताः। राजसुखाय, श्रेष्ठराजानः रत्नैः सह आगच्छन्; उत्सवाय स्त्रियः अपि आगच्छन्। तेषां महात्मनाम् स्वशिविरं प्रविश्य, समुद्रनिनादवत् शब्दः आकाशं गच्छन् उत्पन्नः। आगतानां सुखाय, स राजर्षिः निवासस्थानानि शय्यानि च न्यस्तवान्। स श्रेष्ठराजा स्वयं शालि-इक्षु-यव-क्षीरसम्भूतानि विविधानि भोज्यानि योजयामास। तत्र महायज्ञे, ब्रह्मवादिनः, विशिष्टद्विजातयः, शिष्यैः सह आगच्छन्; राजा तान् सर्वान् आदरात् स्वागतं कृत्वा, निवासस्थानपर्यन्तं अनुगच्छन्। स प्रभावसम्पन्नः राजा, गर्वं त्यक्त्वा, स्वकर्माणि स्वयं अकरोत्; अन्ये शिल्पिनः अपि तदानीं स्वकार्यं अकरोत्। यज्ञविधिं सर्वं राज्ञे प्रदर्शितम्; श्रुत्वा, स श्रेष्ठराजा मन्त्रिणः सह उत्साहितः रोमाञ्चितः अभवत्। यज्ञारम्भे, वाग्मिनः बहुवादैः परस्परं जयाय यत्नं अकरोत्। तत्र, ब्राह्मणाः इन्द्रनियोजितमिव, सुवर्णमयं द्वारं सिंहसदृशराजाय दृष्ट्वा। तत्र शय्या-आसन-कौच-रत्नपर्वत-कलश-पात्र-भाण्ड-घटसमूहान् अपश्यन्। कश्चन राजा अपवित्रं न अपश्यत्; सुवर्णालङ्कृतानि यूपानि शास्त्रानुसारं काष्ठमयानि आसीत्। भूम्याप्लव-जलचर-प्राणिनः, यज्यसमये, दीप्ताः, कालानुसारं, विधिपूर्वकं आगतम्। राजानः तत्र समागतान् सर्वप्राणिनः—गौरवृषान्, वृद्धस्त्रियः च—अपश्यन्। जलचरान्, वन्यपशून्, पक्षिणः, योनिज-डण्डज-स्वेदज-उद्भिजः अपि दृष्ट्वा। पर्वतान्, धान्यसमूहान्, सर्वप्राणिनः, गो-धन-धान्यसमृद्ध्याः हर्षितान् अपि दृष्ट्वा। यज्ञवाटं दृष्ट्वा, राजानः ब्राह्मण-जनसमर्पितान्नसमृद्ध्याः आश्चर्येण परिपूर्णाः अभवन्। यत्र लक्षशः ब्राह्मणाः तृप्तिम् अनुभूतवन्तः, तत्र पुनः पुनः मृदङ्गनिनादः वज्रनिनादवत् आसीत्। प्रतिदिनं, यज्ञभूमिः अनवरतध्वनिना गुञ्जमानः; एवं स बुद्धिमान् राज्ञः यज्ञः समृद्धः अभवत्। ब्राह्मणाः तत्र अनन्तान्नसमूहान्, दधिस्रोतांसि, क्षीरसरोवराणि अपश्यन्। सर्वः जम्बूद्वीपः, बहुजनसमृद्धः, ब्राह्मणसमेतः, तस्य महायज्ञे दृष्टः। तत्र सहस्रशः पुरुषाः, पात्रं गृहीत्वा, प्रस्थिताः—बहवः श्रेष्ठब्राह्मणाः। ते सर्वे रत्नमणिमुक्तकुण्डलैः भूषिताः, शतसहस्रशः द्विजातीन् सेवाम् अकरोत्। राजपुरुषैः ब्राह्मणान् विविधपेयानि दत्तानि, राजांशः अपि समर्पितः। स राजा वेदविदः, भूमिपालान् च, यथार्हं पूजया, बहुदानैः च, सत्कृत्य सम्मानितवान्।