इन्द्रद्युम्नस्य आज्ञां श्रुत्वा बहवः पण्डिता ब्राह्मणाः समागच्छन्। ते रथैः, गजैः, पदातिभिः, अश्वैः, विपुलधनेन च सह आगताः। तेषां राज्ञां मन्त्रिभिः पुरोहितैः च सहितानां समवेतानां दर्शनात् राजा इन्द्रद्युम्नः हृदि प्रमुदितः सन्, सस्नेहम् तान् स्वकार्ये उपहितार्थं सम्बोधितवान्। स उवाच— “शृणुत मे, राजश्रेष्ठाः, यथाहं संक्षेपेण वदामि एतत् परमं पुण्यं क्षेत्रं, यः भोगमोक्षप्रदः। मम चेतः चिन्तया व्याकुलम् अस्ति—कथं मया एष महान् अश्वमेधः, परमयज्ञः, विष्णोः देवालयस्य निर्माणं च साध्यं स्यात्। यूयं चेद् उत्तमसहायाः स्युः, राजश्रेष्ठाः, तदा सर्वं मया साध्यं भवेत्, यदि यूयं मदुपकारिणः भविष्यथ।” एवं राजर्षिणा उक्ते, सर्वे राजानः प्रमुदिताः सन्तः, हर्षपूर्णाः, तस्याज्ञया प्रत्युवाचुः। ते राजानं धनरत्नैः, सुवर्णमणिभिः, मुक्ताभिः, शुभैः कंबलैः, चर्मसु, चित्ताकर्षकैः शय्यापट्टैः, रमणीयैः च प्रावृदैः अभ्यवर्षयन्। हीरकैः, वैदूर्यैः, पद्मरागैः, इन्द्रनीलैः, गजैः, अश्वैः, अन्यैः च धनेन, रथैः, स्त्रीगजैः च समृद्धिं व्यजन्तः। अनन्तैः नानाविधानां वस्तुभिः, मूल्यवान् अमूल्यकानि च, तण्डुलयवगोधूममाषतिलैः च सह। सिद्धार्थैः चणकैः गोधूमैः मसूरादिभिः, व्रीहियवकुलथैः मधुना, निवारैः च सह। अन्यैः अपि नानाविधानां धान्यैः, ग्राम्यैः वन्यैः च, सहस्रशः, नानाप्रकाराणां तण्डुलानां राशिभिः च। शतसहस्रसंख्यकभाण्डैः आज्यस्य, अन्यैः च वस्तुभिः, भोज्यपाकवस्त्रगन्धैः च समृद्धिं कृतवन्तः। राजानः स्वसंपद्भिः सर्वाणि यज्ञोपकरणानि पूरयामासुः। तानि सम्पूर्णधनसमृद्धानि द्रष्ट्वा स राजा ब्राह्मणान् ददर्श—ये यज्ञकर्मसु निपुणाः, वेदवेदाङ्गविदः, शास्त्रपारगाः, सर्वकर्मकुशलाः। स मुनीन्, महर्षीन्, देवर्षीन्, तपस्विनः, ब्रह्मचारिणः, गार्हस्थ्यान्, वानप्रस्थांश्च, संन्यासिनश्च अपि ददर्श। स सुतशिष्यसमेतान् ब्राह्मणान्, नित्यहोमकारिणः, विशिष्टाचार्योपाध्यायान्, अध्ययनतपोनिष्ठांश्च अपि ददर्श। सभ्यांश्च शास्त्रकुशलान्, अन्यांश्च शुद्धात्मानः ददर्श; तान् दृष्ट्वा राजा स्वपुरोहितं सम्बोधितवान्— “वेदविदः पण्डितब्राह्मणाः अश्वमेधस्य सिद्ध्यर्थं यज्ञस्थले गच्छन्तु।” इति राज्ञा उक्तः स पुरोहितः प्रमुदितः मन्त्रिभिः सहितः तदनुसारं व्यवहत। ततः स पुरोहितः स्थापतीनां सह गत्वा, यज्ञकर्मकुशलान् ब्राह्मणान् पूर्वे स्थापयित्वा, मत्स्यग्रामस्य प्रदेशे, संच्छिद्य मार्गपथादीन्, विधिवत् यज्ञवाटिकां निर्मितवान्। सा नगरी शतसौधसंकीर्णा, मणिमयैः भूषणैः शोभिता, इन्द्रस्य भवनमिव दिव्या, सुवर्णरत्नमण्डिता। स्तम्भान् सुवर्णमयान्, महाद्वाराणि च स्थापयामास, शुद्धसुवर्णं यज्ञस्थलेषु न्यवेशयत्। प्रदेशे प्रदेशे धर्मात्मनां राज्ञां, देशभेदानुसारं, अन्तःपुराणि निर्मितानि। ब्राह्मणानां, वैश्यानां च, देशान्तरागतानां, सभागृहाणि विधिवत् स्थापयामास। राजस्य सुखाय, प्रभूतरत्नानि वहन्तः, अनेकाः नृपतयः, स्त्रियः च उत्सवाय आगताः। स्वस्वशिबिरम् प्रविशन्तः तेषां महात्मनाम् निनादः समुद्रगर्जितमिव आकाशं सम्प्राप्तः। तत्र आगतानां सुखाय राजा श्रेष्ठः वासगृहाणि, शय्यासनानि च न्ययोजयत्। स राजा स्वयम् विविधान् भोज्यान्नपाकान्, तण्डुलशर्करायवदुग्धसम्भवान्, व्यवस्थापयामास। तस्मिन् महायज्ञे बहवः ब्रह्मवादिनः, विशिष्टद्विजातयः, उपस्थिताः। ते शिष्यैः सह आगताः; राजा तान् सर्वान् सत्कृत्य, स्वशिबिरपर्यन्तं स्वयं अन्वयात्। स तेजस्वी राजा गर्वं परित्यज्य, स्वकर्माणि स्वयम् अकरोत्; अन्ये शिल्पिनः अपि तदानीं स्वकार्याणि अकुर्वन्। ते सम्पूर्णयज्ञविधानं राज्ञे निवेदयामासुः; स राजा तत् श्रुत्वा, मन्त्रिभिः सहितः, प्रमुदितः रोमाञ्चितः अभवत्। यज्ञारम्भे वक्तारः, बहुवादवितर्कैः, परस्परं जयाय प्रवृत्ताः। तत्र ब्राह्मणाः अपश्यन्, सुवर्णनिर्मितानि महाद्वाराणि, यथा इन्द्रेण सिंहराजाय कल्पितानि। शय्यासनानि, शय्यापीठानि, मणिकूटानि, घटपात्रपात्राणि, समृद्धिपूर्णकलशांश्च अपश्यन्। न कश्चन राजा अपवित्रं किमपि दृष्टवान्; सुवर्णमण्डितानि यूपानि, शास्त्रविहितकाष्ठानि आसन्। भूमिस्थलजलचराणि पशून्, यज्ञार्हान्, दीप्तान्, ऋतुकाले, विधिना उपनयामासुः। तत्र राजानः सर्वाणि संहृतानि प्राणिनः—गावः, महिष्यः, वृद्धास्त्रियश्च अपश्यन्। जलचरान्, वन्यपशून्, पक्षिणः, जरायुजाण्डजस्वेदजौद्भिजान् अपि दृष्टवन्तः। एवं तत्र अश्वमेधमहायज्ञे सर्वे राजर्षयः, ब्राह्मणाः, मुनयः, समागताः, सर्वसमृद्धिं ददृशुः। राजा इन्द्रद्युम्नः, सर्वैः सह, धर्मानुकूलं यज्ञं प्रवर्तयामास।