सा तु वेनपुत्रस्य भीत्या सर्वेषु लोकेषु, ब्रह्मलोकपर्यन्तेषु, पलायिता। यत्र यत्र सा प्रतस्थे, तत्र तत्र धनुष्कोट्युद्यतं वेनपुत्रमेव पश्यति स्म। तेजसा दीप्तः, तीक्ष्णैः शरैः ज्वलद्भिः स सर्वत्र विराजमानः, महायोगी, महात्मा, अमरैरपि दुर्जयः, सर्वत्र एव प्रतीयमानः आसीत्। सा शरणं न लब्ध्वा, पुनः वेनपुत्रमेव उपसृत्य, कृताञ्जलिः तिष्ठन्ती, त्रिषु लोकेषु पूजिता अभवत्। सा वेनपुत्रं प्राह— "राजन्, त्वं स्त्रीवधं धर्माधर्मयोः न पश्यसि; मयि विना कथं प्रजाः धारयिष्यसि? मयि लोका अवस्थिताः, मया विश्वं धार्यते; यदि अहं नश्येयम्, प्रजाः अपि नश्येयुः, इति विद्धि, नराधिप!" "मां न हन्तुमर्हसि; यदि प्रजानां हितमिच्छसि, पृथिवीपत, मम वचनानि शृणु। यथायोग्यं प्रारभ्य सर्वे कार्याणि सिद्ध्यन्ति; उपायं विचिन्त्य, येन त्वं प्रजाः धारयेत्। यदि मां हन्याः अपि, प्रजानां पोषणं न शक्नोषि, राजन्। अहं तव प्रीत्या स्थास्ये, क्रोधं निगृह्य, महात्मन्। स्त्री न हन्तव्या इति श्रूयते, पशुष्वपि; यदि एवं स्यात्, धर्मं न परित्यजेत्, पृथिवीपत!" एवं बहूनि वचनानि श्रुत्वा, स महात्मा, स्वधर्मनिष्ठः, जितेन्द्रियः, राजा क्रोधं निगृह्य, पृथिव्यां वाक्यमुवाच— "स्वस्य वा परस्य वा, एकस्य वा बहूनां वा प्राणिनां कृते, यो हन्यात्, तस्मात् अनन्तं पापं प्राप्नोति। यदि एकं दुष्टं हत्वा, बहवः सुखिनः भवन्ति, तत्र पापं नास्ति, नापि किञ्चित् दोषः, तस्य वधः कर्तव्यः।" "अतः, प्रजानां कृते, यदि त्वं मम वचनेन लोकहितं न करोषि, अद्य त्वां हनिष्यामि, पृथिवि। अद्य त्वां बाणेन हत्वा, यतः मम आदेशं तवं न मन्यसे, अहमेव यशः प्राप्य, प्रजाः धारयिष्यामि। अतः, मम आज्ञां पालय, धर्मधराणां श्रेष्ठे, समस्तभूतान् पुनरुत्थापय; त्वं तेषां धारणे समर्था एव।" "च मे कन्या भव; तदा अहं एषं भीमं बाणं, यः तव वधाय समुत्थितः, निगृह्णीयाम्।" सा पृथिवी तमुवाच— "एतत्सर्वं करिष्यामि, न संशयः; परन्तु, प्रिय, मम वत्सं पश्य, यस्य कृते अहं नश्येयम्। सर्वत्र मां समां कुरु, धर्मिष्ठश्रेष्ठ; यथा मम क्षीरं सर्वत्र प्रवहेत्, सर्वत्र च स्यात्।" ततः स वेन्यः धनुष्कोट्या लक्षशः पर्वतान् अपाकरोत्; तैः पर्वतैः स एव तान् वर्धयामास। पूर्वसृष्टौ, पृथिव्याः विषमे स्थले, न प्राचीनानां देशानां ग्रामाणां च विभागः आसित्। न अन्नानि, न पशुपालनम्, न कृषिः, न व्यापारमार्गः; न सत्यम्, नासत्यम्, न लोभः, न च मात्सर्यम् आसन्। वैवस्वतस्य अन्तराले, हे द्विजाः, वेन्यादारभ्य, सर्वस्यास्य उत्पत्तिः अभवत्। यत्र यत्र पृथिव्याम् समता आसीत्, तत्र तत्र सर्वे भूतानि वासमारब्धवन्तः। तस्मिन्नन्तरे, प्रजाः फलं मूलं च कठिनेन लब्ध्वा भोजनं कुर्वन्ति स्म, इति श्रुतम्। ततः, स्वायम्भुवं मनुमेव वत्सं कृत्वा, स नरशार्दूलः स्वहस्तेन पृथिवीं दुहितरं दुग्धवान्। सर्वाणि धान्यानि वेनपुत्रेण पृतुना उत्पादितानि; तेन तु अन्नेन अद्यापि सर्वे भूतानि पूर्णरूपेण तिष्ठन्ति। ततः ऋषयः, देवाः, पितरः, सर्पाः, दानवाः, यक्षाः, साधवः, गन्धर्वाः, पर्वतानि, वृक्षाश्च—एते, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, पृथिवीं दुग्धवन्तः। तेषां वत्सः, पात्रं, दुग्धकर्ता च पृथक् पृथगासीद्। ऋषीणां सोमो वत्सः, बृहस्पतिः दुग्धकर्ता, दुग्धं तपः ब्रह्म च, पात्रं वेदाः। देवेषु सुवर्णं पात्रम्, इन्द्रः वत्सः, तेजो दुग्धम्, दुग्धकर्ता भग सूर्यः। पितॄणां रजतम् पात्रम्, यमः महाबलः वत्सः, अन्तकः दुग्धकर्ता, तेषां दुग्धं अमृतमित्युच्यते। सर्पेषु तक्षकः वत्सः, पात्रम् अलाबु, एरावतः दुग्धकर्ता, तेषां दुग्धं विषमित्युच्यते। असुरेषु मधुरः गोपालकः, दुग्धं मायामयं, विरोचनः वत्सः, पात्रम् आयसम्। यक्षाणां अपक्वमृद्भाण्डम् पात्रम्, वैश्रवणो महाबलः वत्सः, दुग्धकर्ता रजतवर्णः, दुग्धं गुह्यं। राक्षसेषु सुमालिः वत्सः, दुग्धं रक्तम्, दुग्धकर्ता रजतवर्णः, पात्रं कपालम्। गन्धर्वेषु चित्ररथः वत्सः, पात्रं पद्मम्, सुरुचिः दुग्धकर्ता, दुग्धं शुद्धगन्धः। पर्वतानां शिलापात्रम्, दुग्धं औषधिरत्नानि, हिमवान् वत्सः, मेरुः दुग्धकर्ता। वृक्षेषु प्लक्षः वत्सः, पुष्पितः शालः दुग्धकर्ता, पात्रं पलाशपत्रम्, दुग्धं छिन्नदग्धपुनर्वृद्धानि अंकुराणि। एषा पृथिवी धारयित्री, स्रष्ट्री, पावनी, आधारः, सर्वस्य चराचरस्य योनिरेव। सा सर्वकामधुक् गावभूता, सर्वधान्यप्रसूः, समुद्रपर्यन्ता, सर्वत्र प्रसिद्धा जाता।