स राजा पुरुषोत्तमः पुरुषाणां स्त्रीणां च प्रियतमः सन्दर्श्यते, पूर्णचन्द्रवत् शोभनः, सूर्यवत् दुर्ल्लक्ष्यः, शत्रुसैन्यानां भीषणः। स वैष्णवः, गुणसम्पन्नः, क्रोधेन्द्रियनिग्रही, योगसांख्यशास्त्रपारगः, मोक्षकामः, धर्मनिष्ठः च आसीत्। पृथिवीं शासनं कुर्वन् स धर्मात्मा राजा सर्वगुणनिधिः हरिपूजार्थं चित्तं चकार। कथं देवदेवस्य जनार्दनस्य पूजनं करिष्यामि? कस्य क्षेत्रे, वा तीर्थे, नद्याः तटे, आश्रमे वा इति चिन्तयन् स राजा सर्वाणि पुण्यक्षेत्राणि, तीर्थानि, प्राचीनस्थानानि च मनसा निरीक्ष्य विचारयामास। तानि सर्वाणि स्थानानि परित्यज्य, पुनः स प्रख्यातं परमं क्षेत्रं मोक्षदं पुरुषोत्तमाख्यं गत्वा तत्र सम्प्राप्तवान्। तस्मिन्नेव उत्तमे क्षेत्रे बलसम्पन्नः स राजा अश्वमेधयागं विधिवत् कृत्वा विपुलं दानं च अदात्। तत्रैव महतीं कीर्तिमन्तं देवालयं निर्माय, बलवान् सः सङ्कर्षणं कृष्णं सुभद्रां च प्रतिष्ठापयामास। पञ्च तीर्थानि तत्र सम्यक् स्थापयित्वा, स्नानदानतपःहोमदेवपूजानि च अकार्षीत्। प्रतिदिनं भक्त्या पुरुषोत्तमं विधिवत् पूजयित्वा, देवदेवस्य प्रसादेन मोक्षं प्राप्तवान्। द्विजश्रेष्ठ! यः जनः मार्कण्डेयं कृष्णं रामं च पश्यति, इन्द्रद्युम्नसागरनाम्नि स्नानं करोति, स नूनं मोक्षं प्राप्नोति। किं कारणं यदिन्द्रद्युम्नो नाम राजा जगन्नाथः पूर्वं तस्मिन्मोक्षदायि पुरुषोत्तमक्षेत्रे गतः? कथं स राजा तत्र गत्वा, देवश्रेष्ठ, अश्वमेधयागेन पुरुषोत्तमं सम्यक् पूजयामास? कथं तत्र त्रैलोक्यविख्यातं देवालयं निर्माय, फलकामधुकं क्षेत्रं संरक्ष्य, कृष्णं रामं सुभद्रां च प्रतिष्ठापयामास? कथं स राजा देवपूज्यं कृष्णादिकं तस्मिनुत्तमे देवालये स्थापयामास? एतत्सर्वं विस्तारतः यथावत् वद, महर्षे, बुद्धिमतः तस्य कर्माणि न किंचिदपि विहाय। तव वचनामृतं न तृप्तिं जनयति; ब्रह्मन्, वयं पुनः श्रोतुमिच्छामः, हि अस्माकं कौतूहलं महदस्ति। सूत उवाच—साधु साधु द्विजश्रेष्ठ! यदेतत्प्राचीनं पृच्छसि, पापनाशनं, शुभदं, भुक्तिमुक्तिप्रदं च। तस्य कर्माणि यथावृत्तं कृतयुगे वक्ष्यामि; शृणुत, ऋषयः, प्रयत्नेन संयतेन्द्रियाः। मालवलोकविख्याते अवन्त्याख्ये नगरे राजा बभूव, यः पृथिव्याः शिखरमिव कीर्तिमानासीत्। सा पुरी हृष्टजनसमाकीर्णा, दृढप्राकारतोरणा, सुदृढकवाटद्वारा, सुशोभनखातवेष्टा च आसीत्। तत्र नानावणिज्जनैः समाकीर्णा, विविधवस्त्रविक्रयेभिः, रम्यवीथ्युपवनसंयुक्ता, सुस्थानचत्वरविभूषिता च आसीत्। गृहशतसहस्रैः मण्डिता, उत्सवसमृद्धा, गीतवादित्रनिनादिता च सा नगरी बभूव। नानारङ्गध्वजपताकाभिः शोभिता, गजाश्वरथपदातिसमाकुला, सर्वप्रकारयोधैः पूरिता, देशदेशीयैः जनैः संयुक्ता, ब्राह्मणक्षत्रविट्शूद्रद्विजातिभिः समृद्धा च सा नगरी आसीत्। सा पुरी विद्वद्भिः भूषिता, न तत्र मलिनः, न मूर्खः, न दरिद्रः कश्चन दृष्टः। न तत्र रोगी, न विकलः, न जुआरः; सर्वदा हृष्टाः, सुवृत्ताः, नरनार्यः दृश्यन्ते स्म। दिवानिशं क्रीडमानाः, नानाविधैः प्रमोदिताः, शुद्धकुण्डलभूषिताः पुरुषाः तत्र दृश्यन्ते। ते रूपेण सुन्दराः, गुणवन्तः, दिव्याभरणभूषिताः, कामदेवसमानाः, सर्वमङ्गललक्षणयुक्ताश्च। सुकेशगण्डाः, मनोज्ञमुखाः, सुमृष्टमूष्काः, सर्वशास्त्रविशारदाः, रिपुसैन्यभञ्जकाः च ते आसीत्। सर्वरत्नप्रदाता, सर्वधनभोगिनः, तत्र रम्यरूपवती स्त्रियः अपि दृश्यन्ते स्म। हंसगमनगजा इव गच्छन्त्यः, पङ्कजनयनाः, तन्व्यः श्रोणिपीनस्तन्यः च। सुकेशमुखमण्डिताः, सुदृढगण्डाः, स्थिरकुन्तलाः, ललितग्रीवाः, कर्णाभरणभूषिताः च। बिम्बाधरलाः, ताम्बूलरागमुखाः, सुवर्णाभरणभूषिताः, सर्वाभरणमण्डिताः। श्यामाः गौर्यश्च, सुश्रोण्यः, काञ्चनूपूररविण्यः, दिव्यमाल्यवस्त्रधारिण्यः, दिव्यगन्धानुलेपनाः च। निपुणाः, सौभाग्यशालिन्यः, सुशोभनरूपाः, सर्वाः मनोहराः, स्मिताननाः। क्रीडारता, प्रमदासक्ताः, सभागृहेषु गीतवाद्यकथालापैः मोहयन्ति। तत्र नर्त्यगीतविशारदाः मुख्यगणिकाः अपि सन्ति, चषाकटाक्षनिपुणाः, सर्वस्त्रीगुणसम्पन्नाः च। एवं तस्मिन्नवन्त्यां नगरे धर्मात्मा राजा इन्द्रद्युम्नः निवसन्, सर्वगुणसम्पन्नः, पुरुषोत्तमपूजार्थं चित्तं समाहितवान्।