ब्राह्मणाः, तस्य पुण्यात्मनः पुत्रस्य जन्मना, सः पुरुषव्याघ्रः पुत्-नामा नरकात् उद्धृतः। ततः समुद्राः सरितश्च, विविधरत्नैः जलैश्च राजसूये अभिषेकार्थं समागताः। भगवाञ्छ्वयम्भूः समागतैः देवैः, अङ्गिरसोभिः, स्थावरजङ्गमैश्च सर्वैः सह तत्र तिष्ठन्। ते सर्वे संहृष्टाः, वेनपुत्रं नृपतिं महता राजाभिषेकविधिना अभ्यषिञ्चन्, जनाः च तेन संतुष्टाः। एवं धर्मविद्भिः सम्यग्विधिना अभिषिक्तः स महाबलः पृथुः वेनपुत्रः नृपतीनां राजा अभवत्। जनाः ये पूर्वं तस्य पितरि असंतुष्टाः आसन्, तेन तुष्टाः अभवन्; तेषां स्नेहात् सः 'राजा' इति प्रसिद्धः। यदा सः सागरमभ्यगच्छत्, जलानि तस्मै प्रतिहतानि, पर्वतानि मार्गदातृणि, पताकाः च न भग्नाः। भूमिः अप्लाव्यमानस्य अपि धान्यानि अददात्, चिन्तामात्रेण अन्नं सम्पद्यते, गावः कामधुगाः, सर्वत्र मधु लभ्यते। तस्मिन्नेव शुभे पितृयज्ञकाले, सूति-क्रियायाम् एकः प्राज्ञः सूतः जातः। तस्मिन्महायज्ञे विद्वान् मागधः अपि जातः, तौ च महर्षिभिः पृथोः स्तुत्यर्थं आहूतौ। सर्वे ऋषयः तौ ऊचुः—'एष राजा स्तूयताम्; एष कार्यं युवयोः योग्यं, अयं नृपतिः स्तुत्यः।' तदा सूतः मागधश्च सर्वान् ऋषीन् प्रत्युवाच—'वयं स्वकर्मभिः देवान् ऋषींश्च तुष्येम।' 'न तु वयं अस्य कर्म, नाम, गुणान् वा जानिम; येन वयं अस्य महात्मनः स्तोत्रं कुर्याम,' इति तौ ऊचतुः। ऋषयः तु तौ उपदिदेशुः—'यद् यत् भविष्यति पृथोः कर्म महत्, तेन स्तूयताम्।' ततोऽनन्तरं, विप्रश्रेष्ठ, सूतानां मागधानां बन्दिनां च स्तुतिषु आशीः प्रयुज्यते। स्तुत्यन्ते तु पृथुः प्रीतः सूताय अनुपदेशं, मागधाय मागधदेशं दत्तवान्। तं दृष्ट्वा प्राज्ञाः प्रजाः परमसंतुष्टाः ऊचुः—'अयं राजा भविष्यति जीविकादाता।' ततः प्रजाः महात्मानं वेनपुत्रं उपगम्य, महर्षिवचनेन ऊचुः—'त्वं नः पोषणाय यत्नं कर्तुमर्हसि।' जनैः एवमुपोद्यमानः, तेषां हितकामः, महाबलः धनुः बाणांश्च आदाय पृथिव्याम् प्रवव्राज। तदा वेनस्य पुत्रभीता भूमिः गवां रूपं कृत्वा पलायिता; पृथुः धनुर्धरः तां धावन्तीं अनुययौ। सा वेनसुतात् भीता सर्वेषु लोकेषु पलायिता, ब्रह्मलोकमपि गता, सर्वत्र तं एव धनुर्धरं ददर्श। सः तेजस्वी, तीक्ष्णबाणः, योगी महात्मा अमरैरपि अजितः, सर्वत्र विराजमानः। सा शरणं न प्राप्य, वेनसुतं प्रत्युपेत्य, अञ्जलिं कृत्वा, त्रिलोक्याः पूजिता, तं उवाच। 'न त्वं स्त्रियाः वधं पश्यसि; मया विना कथं प्रजाः पोषयिष्यसि? मय्येव लोका निलीयन्ते; मया जगत् धृतम्; यदि अहं नश्येयम्, प्रजाः अपि नश्येयुः।' 'मां न हन्तुमर्हसि; यदि प्रजाहितं इच्छसि, मम वचः शृणु। सर्वे कार्याणि सम्यक् उपायैः सिद्ध्यन्ति; उपायं विचिन्त्य प्रजाः पोषय। यदि मां हन्याः, अपि च प्रजाः पोषयितुं न शक्नोषि; अहं तव प्रियं करिष्यामि; क्रोधं संयच्छ। स्त्रियाः वधो न विधानम्, पशुषु अपि; धर्मं न परित्यजेत्।' एवं बहुशः उक्त्वा, महात्मा राजा, आत्मसंयमी धर्मात्मा, क्रोधं निगृह्य, भूमिम् उवाच—'एकस्य वा स्वस्य वा अन्यस्य वा, बहूनां वा प्राणिनां कृते यः हन्ति, सः अनन्तं पापं प्राप्नोति। यदि एकस्य पापिनः वधेन बहवः सुखिनः भवन्ति, तदा तस्य वधे न पापं, न दोषः।' 'अतः प्रजाः हिताय, त्वां हनिष्यामि यदि त्वं ममाज्ञां न करोषि। अद्य त्वां बाणेन हत्वा, मम कीर्तिं स्थापयिष्यामि, स्वयमेव प्रजाः पोषयिष्यामि। अतः त्वं मम आज्ञां पालय, धर्मधारिणां श्रेष्ठे, सर्वभूतान् पुनरुत्थापय; त्वमेव तेषां पोषणे सक्षमाऽसि।' 'मे कन्या भव; तदा अहं एतं भीषणं शरं संयमयिष्यामि, यो हननाय उद्यतः।' सा उवाच—'एतत् सर्वं करिष्याम्येव; न संशयः; किंतु मम वत्सं पश्य, येन कृते अहं नश्येयम्। सर्वत्र समानां मां कुरु, यथा मम पयः सर्वत्र प्रवहति।' तदा सः वेन्यः धनुषः अग्रेण लक्षशः पर्वतान् अपासारयत्; तेन पर्वताः वर्धिताः। पूर्वसृष्टौ, पृथिव्याः विषमे स्थले, न प्राचीनानां देशानां ग्रामाणां च विभागः आसीत्।