राजर्षेः वेनस्य मोहगर्वाभ्यां न प्रमोच्यमानं तं दृष्ट्वा, महर्षयः कोपाविष्टाः सन्तः तस्य प्रतिकूलं कर्म कृतवन्तः। तदा तैः महात्मभिः ऋषिभिः क्रोधसंयुक्तैः बलवन्तं वेनं यत्नेन निगृह्य, तस्य वामोरुं सम्यक् मन्थयामासुः। तस्य राज्ञः जघन्योरुं मन्थ्यमानं सति, तत्रातिसंकुचिनः कृष्णवर्णः कश्चन पुरुषः उत्पन्नः। स सः भयात् कृताञ्जलिः तेषां द्विजश्रेष्ठानां पुरतः स्थितः। तं शोकाकुलं दृष्ट्वा, अत्रिः ऋषिः तस्मै 'निषीद' इति आज्ञापयत्। स एव निषादवंशस्य प्रपितामहः अभवत्; वेनस्य मलात् मत्स्यजीविनः अपि तेनैव सृष्टाः। ये चापरे विन्ध्याद्रिषु पर्वतेषु च वसन्ति, अधर्मरताः ब्राह्मणाः, ते अपि वेनपापदुषिताः सञ्जाता इति। पुनः तैः महात्मभिः ऋषिभिः क्रोधसंयुक्तैः वेनस्य दक्षिणहस्तं सम्यक् अग्निमन्थनवत् मन्थितम्। तस्मात् हस्तात् प्रथितः अग्निसमप्रभः, स्वतेजसा दीप्तिमान्, अग्निरिव साक्षात् प्रथुः उत्पन्नः। स महाशब्दायुधं 'आजगव' नाम धनुः, दिव्यबाणांश्च, तेजस्विनं कवचं च जग्राह। तस्य जन्मनि सर्वेषां भूतानां प्रमोदः अभवत्; तदा च वेनः पुण्यश्लोको दिवं ययौ। अस्य धर्मात्मनः पुत्रस्य जन्मना, स नरव्याघ्रः पितुः पुत् नामकात् नरकात् उद्धृतः इति ब्राह्मणाः श्रुतवन्तः। तदा समुद्राः नद्यश्च विविधानि रत्नानि अभिषेकार्थं सलिलानि च प्रथुम् उपाजग्मुः। भगवतः पितामहस्य देवैः सह, अङ्गिरोभिः, स्थावरजङ्गमैः सर्वैः साकं, तत्रैव उपस्थिति: अभवत्। तत्र समागत्य, तैः सर्वैः प्रथोः वेनपुत्रस्य नृपतेः महाभिषेकः कृतः; तेन जनाः संतुष्टाः। धर्मज्ञैः तैः सम्यक् विधिभिः अभिषिक्तः स बलवान् प्रथुः वेनपुत्रः नृपतीनाम् अधिपतिः अभवत्। तस्य पितरि पूर्वं अप्रियाणि कृतानि ये प्रजाः, ताः सः स्वस्नेहवशात् तुष्टाः कृतः; तेन सः 'राजा' इति प्रसिद्धः अभवत्। सागरं प्रति गच्छतः तस्य, जलानि तस्य मार्गे न्यवारयन्; पर्वतानि पन्थानं ददुः; ध्वजाः अपि न भग्नाः। भूमिः अपि अप्लाविता सस्यानि अददात्; चिन्तामात्रेण खाद्यं सम्प्रसूतम्; गावः कामधुग्भूताः; सर्वेषु विवरेषु मधु सुलभम् अभवत्। तस्मिन् एव समये, शुभे पित्र्ययज्ञे, सूति-संस्कारदिने, बुद्धिमान् सूतः जातः। तस्मिन्नेव महायज्ञे, विद्वान् मागधः अपि जातः; तौ उभौ महर्षिभिः प्रथोः स्तुत्यर्थं आहूतौ। तदा सर्वे ऋषयः तौ ऊचुः—'एष राजा स्तूयताम्; एष कार्यः युष्माकं योग्यः; अयम् अधिपः स्तुत्यः।' तदा सूतमागधौ तान् सर्वान् ऋषीन् प्राहतु:—'स्वकार्येण वयं देवान् ऋषींश्च तुष्ययामः।' 'न तु वयं अस्य कर्म, नाम, गुणं वा जानिमः, येन वयं अस्य प्रथितस्य नृपतेः स्तुतिं कुर्यामः' इति तौ ऊचुः। तदा ऋषयः तौ उक्तवन्तः—'यद् यद् प्रथुः भविष्यति महाकर्मा, तेनैव स्तूयताम्।' तस्मात् कालात्, महर्षे, सूतैः मागधैश्च स्तुतिषु आशीः प्रकीर्त्यते। स्तुत्यन्ते प्रथुः तुष्टः सन् सूताय अनुपदेशं, मागधाय मागधदेशं दत्तवान्। तम् दृष्ट्वा, प्रजाजनाः प्रमोदसम्पूर्णाः ऊचुः—'एष राजा भविष्यात् युष्माकं जीवनदातृ।' ततः प्रजाः महात्मानं वेनपुत्रं समीपं गत्वा, महर्षिणां वचनेन, 'जीविकां दातव्यम्' इति न्ययाचन्त। तैः एवमुपोद्यमानः, प्रजाहितकामः, स बलवान् धनुः बाणांश्च गृहित्वा पृथिव्यां प्रस्थितः। तदा, वेनस्य पुत्रात् भीता, भूमिः गविरूपिणी भूत्वा पलायिता; प्रथुः धनुः गृहीत्वा ताम् अनुययौ। सा वेनपुत्रात् भीता, सर्वेषु लोकेषु, ब्रह्मलोकमपि गता, सर्वत्र तं एव वेनपुत्रं धनुष्पाणिं दृष्ट्वा। सः तेजस्वी, दीप्तबाणैः, योगिसमर्थ्ययुक्तः, अमरैरप्य अजितः सर्वत्र विराजमानः अभवत्। शरणं न प्राप्य, सा भूमिः पुनः वेनपुत्रं प्रत्युपेत्य, कृताञ्जलिः त्रीणां लोकानां पूजिता अभवत्। तदा सा वेनपुत्रं उवाच—'स्त्रियाः वधं धर्मे न पश्यसि; मयि विना प्रजाः कथं पोषयिष्यसि, राजन्? मयि एव लोका: स्थिताः; अहमेव विश्वस्य आधारः; यदि अहं नश्येयम्, प्रजाः अपि नश्येयुः।' 'मां न हन्तव्यां मन्ये; यदि प्रजाहितं इच्छसि, मे वचनं शृणु। सर्वकार्याणि यथायोग्यं साधनैः आरभ्य सिद्धिं यान्ति; उपायं चिन्तय येन प्रजाः पोषयेत्। यदि माम् अपि हन्याः, न शक्नोषि प्रजाः पोषयितुम्; अहं तव प्रीत्या वर्तिष्ये, क्रोधं निगृह्य।' 'स्त्रीणां वधो न विधीयते, पशुषु अपि; यदि एष धर्मः, त्वं धर्मं न परित्यजेत्।' इति बहूनि वचनानि श्रुत्वा, स महात्मा राजा स्वात्मसंयमितः धर्मनिष्ठः सन्, क्रोधं निगृह्य, भूम्यै प्रत्युवाच।