तदा तत्र एकः भीमः पुरुषः प्रादुरभूत् — स लघुः सन् अपि अतिविस्तीर्णः, रक्तलोचनः, कपिलकेश-श्मश्रुः, विकटः, रोमाञ्चिताङ्गः, घनरोमशरीरः, रक्तकर्णः च। तस्य भीषणस्य पुरुषस्य कृष्णवर्णः, रक्तवस्त्रधारी च रूपम् आसीत्; स महाबलवान् सन् होमं तृणानिव वह्निना दग्धवानिव प्रज्वलयामास। तस्य प्रचण्डगतिसञ्चरणेन समस्तेभ्यः देवताभ्यः भीतिभयेन दशसु दिशः पलाय्यमानाभवन्। स महापुरुषः यदा विचरन् आसीत्, तदा सप्तद्वीपवती पृथिवी सर्वतः कम्पिता, देवलोकमपि स संतापयामास। अहं तदा महेश्वरं प्रनम्य उवाचम् — "भगवन्, सर्वे देवाः खलु तुभ्यं भागं दास्यन्ति।" पुनः पुनरहम् अवदं — "भगवन्, भगवतः आदेशेन शमः भविष्यति; एते देवाः सह सहस्रैः ऋषिभिः..." पुनरपि अवदं — "महादेव, भगवन्, भगवतः कोपात् अयं पुरुषः जातः; तव क्रोधात् एव ते शान्तिम् न आप्नुवन्; अयं स्वेदजः।" तम् अहं पुनः उवाचम् — "सः पुरुषः ज्वरः इति ख्यातः, धर्मज्ञ; स लोकान् विचरिष्यति। अस्य शक्तिः यदा एकत्रिता, तदा तद् निग्रहीतुं न शक्यते, भगवन्।" तदा अहम् अवदं — "सम्पूर्णा पृथिवी समर्था अस्ति; सः विविधरूपेण सृष्ट्यां स्थाप्यताम्।" एवं उक्त्वा देवस्य भागोऽपि न्यस्तः। भगवान् देवदेवः पिनाकधारी तदा मां प्रत्युवाच — "एवमस्तु," इति। सः स्वयम् अपि पिनाकपाणिः परमं प्रीतिम् आप। तस्मिन् काले दक्षः अपि मनसा भवदेवम् शरणम् अगच्छत्, प्राणवायुनाऽऽरूढः, दृढेन चेष्टया नेत्रस्थले दृष्टिं स्थापयन्। सर्वतः निगृहीतदृष्टिः, बहुनेत्रः, रिपुजित्, सस्मितम् इदं वचनम् अब्रवीत् — "ब्रूहि, किं ते करवानि?" यदा सा महाकथा देवैः सह पितृभिः श्रुता, तदा दक्षः प्रजापतिः अञ्जलिं कृत्वा, भगवतः समीपे, भीतचेताः, अश्रुपूर्णमुखः, संशयितलोचनः, इदं वचनम् उवाच — "यदि भगवन् तुष्टः, यदि अहम् प्रियः, यदि अनुग्रहः कर्तव्यः, यदि वरदः त्वम् —" "यत् यत् आहार्यं, पीतं, भीषितं, नष्टं, यत् चूर्णीकृत्य अपसृतम् — यानि यज्ञद्रव्याणि —" "यत् दीर्घकालं महता प्रयत्नेन संगृहीतम्, तत् मम न नश्यतु, तव प्रसादेन, महादेव।" भगवान् हरः, भगनयनहरः, "एवमस्तु" इति प्रत्युवाच। प्रजापतिः तं धर्माध्यक्षं महादेवं त्रिनेत्रं स्तुत्वा, भूमौ जानुना स्पृष्ट्वा, वरं प्राप्य, वृषध्वजं अष्टसहस्रनामभिः स्तोतुम् आरब्धवान्। एवं शंभोः शक्तिं दृष्ट्वा दक्षः, द्विजश्रेष्ठ, अञ्जलिं कृत्वा, शिरसा नम्रः, स्तोत्रम् आरब्धवान् — "नमः ते देवदेवेश, नमः ते अन्धकद्विषे। देवेंद्र, त्वं परमबलवान्, सुरासुरैः पूजितः। सहस्राक्ष, विकटाक्ष, त्रिनेत्र, यक्षनाथप्रिय, सर्वतः हस्तपादवान्, सर्वतः मुखलोचनशिरोमुखः। सर्वतः शृणोषि लोके, सर्वत्र स्थितः सर्वमावृत्य; शंखकर्ण, महाकर्ण, घटकर्ण, समुद्रमालिन्। गजकर्ण, गोकर्ण, शतकर्ण, नमः ते; शतौदर, शतवर्त्मन्, शतजिह्व, शाश्वत। गायत्रीगायका स्तुवन्ति त्वां, सूर्योपासकाः पूजयन्ति; त्वं सुरासुरपालकः, त्वं ब्रह्मा, त्वं शतक्रतु। साकारः, महाकायः, सागरः, जलनिधिः; सर्वे देवाः तव शरीरे वसन्ति, गोष्ठे गाः इव। त्वत्तः शरीरे सोमोऽग्निः, आपतिः, आदित्यः, विष्णुः, ब्रह्मा, बृहस्पतिः च दृश्यन्ते। कर्मणि, करणि, फले, त्वं कर्ता, कारणं; सत्-असत्, उत्पत्तिः, अक्षयता च त्वमेव। नमः भवाय, शर्वाय, रुद्राय, वरदाय, प्रजापते; नमः अन्धकान्तकाय च। नमः त्रिजटाय, त्रिशिरसे, त्रिशूलधारिणे, त्र्यम्बकाय, त्रिनेत्राय, त्रिपुरान्तकाय। नमः उग्राय, मुण्डाय, सर्वजगद्भीषणाय, दण्डिन, शंखकर्ण, दण्डधारिणे। नमः अर्धदण्डाय, कृशाय, विकृताय, रक्ताय, धूम्राय, नीलकण्ठाय। नमः अनन्याय, विकृताय, शिवाय, सूर्याय, सूर्यनाथाय, सूर्यध्वजधारिणे। नमः गणनाशनाय, वृषस्कन्धाय; नमः हिरण्यगर्भाय, कनककवचाय। नमः कनकशिखरिणे, कनकनाथाय, रिपुघ्नाय, उग्राय, पत्रवासिने। नमः स्तुताय, स्तुत्याय, स्तव्यमानाय; नमः सर्वाय, सर्वग्रासाय, सर्वात्मने। नमः हव्याय, मन्त्राय, श्वेतध्वजधारिणे; नमः अक्रान्ताय, क्रान्ताय, घोषवद्भ्यः। नमः शायिने, शयानाय, उत्तिष्ठते, स्थिताय, धावते, कुब्जाय, वामनाय। नमः नृत्यकुशलाय, मुखवाद्यकर्त्रे, विघ्ननाशनाय, लोभिने, गीतवाद्यकर्त्रे। नमः ज्येष्ठाय, श्रेष्ठाय, बलनाशनाय, उग्राय; सदा नमः, दशभुजाय च। नमः कपालहस्ताय, श्वेतभस्मप्रियाय, भीमाय, भीषणाय, घोरव्रताय।" इति दक्षः महेश्वरं भक्त्या स्तुत्वा तस्य अनुग्रहं प्राप।