नाहं देवो नासुरोऽस्मि, न यज्ञभागार्थं आगतः, न च देवेश्वराः, दृष्ट्वा वा कुतूहलात् आगम्य; अहं तु, देवश्रेष्ठाः, दक्षयज्ञविनाशाय आगतः, रुद्रकोपसम्भूतः वीरभद्रः नाम्ना प्रसिद्धः। भगवत्याः कोपात् भद्रकाली अपि तत्र यज्ञस्थले प्रेषिता देवेश्वरस्य आज्ञया समुपस्थिताः। राजाधिराजः, देवेश्वरस्य पत्न्याः शरणं प्रार्थयस्व; यतोऽपि तस्य क्रोधं गणाः न सहन्ति। यज्ञस्तम्भाः विक्षिप्ताः, श्वा मांसलोभात् उड्डीयन्ति, पवनसञ्चारेण तेषां पक्षपवनैः, शिवनिनादैः यज्ञस्थलम् प्रतिघोषितम्, तद्राज्ञः यज्ञः गणैः उत्पीडितः। ततः मृगस्वरूपं धृत्वा यज्ञः आकाशे व्योमगतः; एवं रूपान्तरेण पलायमानं यज्ञं दृष्ट्वा, वीर्यवान् धनुष्काण्डं ग्रहीत्वा तस्मिन्नेव प्रयोजनाय उद्यतः। गणाध्यक्षस्य अनन्ततेजसः कोपात् ललाटात् भीषणः स्वेदबिन्दुः उत्पन्नः; भूमौ पतितः स्वेदबिन्दुः क्षणात् महाग्निः प्रादुरभवत्, कालान्ताग्निसदृशः, तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, पुरुषः उत्पन्नः। स लघुर्भूतः, किन्तु विशालः, रक्तनेत्रः, पीतद्विजः, भीषणः, रोमावृताङ्गः, रक्तकर्णः, कृष्णवर्णः, रक्तवस्त्रधारी, बलवान्, तृणमिव दग्ध्वा यज्ञं दग्धवान्। सर्वे देवाः दशदिशं भीताः पलायन्ति, स बलवान् यज्ञस्थले विचरन्। सप्तद्वीपवती पृथिवी सर्वतः कम्पितवती, तस्य महात्मनः कर्मणि, देवलोकमपि भीषयन्ति। ततः अहं महेश्वरं नमस्कृत्य उक्तवान्— "भगवन्, सर्वे देवाः तव भागं दास्यन्ति। तव आज्ञया निवृत्तिः स्यात्; देवाः ऋषिसहस्रैः सह।" "महादेव, तव क्रोधात् एषः उत्पन्नः, तव कोपात् शान्तिं न प्राप्ताः, स्वेदसम्भूतः एषः।" "एषः ज्वरः नाम्ना धर्मज्ञ, लोकेषु विचरिष्यति; एकत्रितः शक्तिः अस्य न निग्रहणीयः। पृथिवी सर्वथा समर्था, तस्य अनेकविधरूपं सृज्यताम्।" इत्यहं देवाय उक्तवान्, भागः अपि नियुक्तः। भगवन्, देवदेवः, पिनाकधारी, "एवमस्तु" इत्युक्त्वा, स्वयं प्रहृष्टः अभवत्। दक्षः अपि मनसा भवदेवः शरणं प्रार्थितवान्, प्राणेन्द्रियैः समारूढः, दृष्टिं नेत्रस्थले स्थिरयन्, सर्वतः निगृह्य दृष्टिं, शत्रुनिग्रहः, बहुनेत्रः, स्मितं कृत्वा उक्तवान्— "वद, ते किं करवान्?" महाकथा श्रुत्वा, देवाः पितृभिः सह, दक्षः, प्रजापतिः, अञ्जलिं कृत्वा, देवं भीतचित्तः, शोकपूर्णमुखः, संशयितनेत्रः, अश्रुपूर्णदृष्टिः, उक्तवान्— "यदि भगवन् तुष्टः, यदि त्वं मम प्रियः, यदि अनुग्रहः दातव्यः, यदि वरः देयः— यत् भोजनं, पीतं, भीषितं, विनष्टं, यत् चूर्णीकृतं, त्यक्तं, यज्ञसामग्री— यत् दीर्घकालात् यत्नेन संगृहीतम्— तत् सर्वं तव कृपया मम न नष्टं भवतु, भगवन्।" भगवान् हरः, भगनेत्रहरः, "एवमस्तु" इत्युक्त्वा, प्रजापतिः महादेवम्, धर्माधिपं, त्रिनेत्रं, स्तुतवान्। दक्षः, भूमिं घ्नत्वा, भवात् वरं लब्ध्वा, वृषध्वजं अष्टसहस्रनाम्ना स्तुतवान्। एवं शम्भोः प्रभावं दृष्ट्वा, दक्षः, द्विजश्रेष्ठ, अञ्जलिं कृत्वा, नमस्कृत्य, स्तोत्रं आरब्धवान्— "नमस्ते देवदेवेश, नमस्ते अन्धकद्विषे; देवेंद्र, त्वं परमबलः, देवासुरैः पूजितः। सहस्राक्ष, विकृताक्ष, त्रिनेत्र, यक्षपतिप्रिय, सर्वत्र हस्तपादः, सर्वत्र मुखनेत्रशिरः। सर्वतः शृणोषि, सर्वं व्याप्य स्थितः; शङ्खकर्ण, महाकर्ण, घटकर्ण, समुद्रपरिवृतः। गजकर्ण, गोकर्ण, शतकर्ण— नमस्ते! शतपाद, शतवर्त्म, शतजिह्व, त्वं सनातनः। गायत्रीगायका स्तुवन्ति, सूर्यपूजका पूजयन्ति; त्वं देवासुररक्षकः, ब्रह्मा, शतक्रतु। साकारः, महरूपः, समुद्रः, जलनिधिः; सर्वे देवाः तव शरीरे वसन्ति, गोष्ठे गाः इव। तव शरीरे सोमं, अग्निं, जलाधिपं, आदित्यं, विष्णुं, ब्रह्माणं, बृहस्पतिं पश्यामि। कर्म, साधन, फल— त्वं कर्ता, कारणं; सत्-असत्, उत्पत्तिः, अक्षयता। नमो भवाय, शर्वाय, रुद्राय, वरदाय, प्रजापतये, अन्धकद्विषे। त्रिचूलधारिणे, त्रिमूर्ध्ने, त्रिप्रकर्षाय, त्र्यंबकाय, त्रिनेत्राय, त्रिपुरान्तकाय नमः। उग्राय, मुण्डाय, सर्वभूतउग्राय, दण्डधारिणे, शङ्खकर्णाय, दण्डधारिणे नमः।" इत्येवं दक्षः भगवन्तं महादेवं भक्तिपूर्वकं स्तुत्वा, शरणं प्रार्थयन् स्थितवान्।