तत्र तस्य यज्ञस्थले, विविधरूपाः गणाः समागम्य, केचित् गर्जन्ति स्म, केचित् विचित्रशब्दान् कूर्वन्ति, अन्ये च वायुमनसोरिव शीघ्रं विचलन्ति स्म। तत्र यज्ञस्य पात्राणि वेदिः च भग्नानि अभवन्, तानि क्षणेन नभसि तारागणमिव लीनानि। तत्र पर्वतसमानाः दिव्याः भोजनपर्वताः, पेयपर्वताः च, क्षीरस्य, घृतस्य, मधुरान्नस्य, दध्नः च नद्यः प्रादुरभवन्। मधुजलनद्यः, शर्करावालुकाः, अन्ये च षड्रसयुक्ताः गुडनद्यः तत्र दृष्टाः। उच्चावचमांसानि, लोह्यचोष्यभक्ष्याणि, सर्वविधानि दिव्यपाकानि तत्र सन्निहितानि। तेषां गणानां बहुभिः मुखैः तदन्नं भक्ष्यमाणं, अपहृतं, विक्षिप्तं च, रुद्रस्य कोपेन पूर्णाः ते प्रलयाग्निवत् क्रुद्धाः अभवन्। पर्वतवत् भक्षयन्तः, सर्वत्र भीषयन्तः, विविधरूपेण क्रीडन्तः, दिव्यस्त्रियः अपि विक्षिप्यन्ति स्म। एवं तेषु गणेषु परिवृतः, वीरभद्रः महाबलः, रुद्रकोपसम्भूतः, सर्वैः देवैः संरक्षितः आसीत्। ते शीघ्रं भद्रकालीसमीपे तं यज्ञं विनष्टवन्तः, अन्ये भीषणशब्दान् कृत्वा सर्वभूतान् भीतिम् उपजनयन्ति स्म। केचित् यज्ञस्य शिरः छित्त्वा घोरनादं कृतवन्तः; ततः इन्द्रः अन्ये च देवाः, दक्षः च प्रजापतिः, अञ्जलिं कृत्वा पप्रच्छुः—“कः त्वम्?”। वीरभद्रः उवाच—“न अहं देवः, न दानवः, न अत्र भक्ष्याय आगतः, न द्रष्टुम्, न कुतूहलात् आगतः। दक्षयज्ञविनाशाय आगतः, रुद्रकोपसम्भूतः वीरभद्रः नाम्ना विख्यातः। भद्रकाली अपि, देवीकोपसम्भूता, देवेशेन प्रेषिता, यज्ञस्थले आगता। हे राजाधिराज, उमापतौ शरणं प्राप्नुहि; यस्य कोपः गणैः अपि न सह्यः।” तत्र यज्ञस्तम्भाः उच्छिद्य, सर्वत्र विक्षिप्ताः, मांसलोभिनः गृध्राः तत्र पतन्ति स्म। शिवनादैः व्यजनवेगैः तं यज्ञं गणाः पीडयन्ति स्म। ततः यज्ञः मृगरूपं धृत्वा आकाशे उत्प्लुत्य गतः; वीरभद्रः तं यज्ञं पलायमानं दृष्ट्वा धनुः शरं च ग्रहीत्वा तं लक्ष्यीकृत्य स्थितः। ततः गणाधिपतेः कोपात्, अनन्ततेजसः, भ्रुवः मध्ये घोरः स्वेदबिन्दुः उत्पन्नः; तस्मात् भूमौ पतिते, प्रलयाग्निवत् महाज्वालायाम् अग्निः प्रादुरभवत्, तस्मात् पुरुषः उत्पन्नः। सः पुरुषः, लघुश्च महान्, रक्तलोचनः, पीतदन्तः, जृम्भितकेशः, घोरवर्णः, रक्तवस्त्रधारी, तं यज्ञं तृणाग्निवत् दहति स्म। सर्वे देवाः दशदिशं भयाकुलाः पलायन्ति स्म। सः महापुरुषः सर्वदिशं कम्पयन्, सप्तद्वीपवतीं पृथिवीं, देवलोकं अपि भीषयन् विचरति स्म। ततः अहं, महेश्वरं नमस्कृत्य, उवाचम्—“सर्वे देवाः ते तुभ्यं भागं दास्यन्ति। निवृत्तिः भवतु, भगवन्, तव आज्ञया; एते देवाः सह ऋषिसहस्रैः...” “महादेव, तव कोपात् एषः उत्पन्नः, तव क्रोधात् शान्तिं न प्राप्तवान्, एषः स्वेदसम्भवः। एषः ज्वरः नाम्ना विख्यातः, धर्मज्ञ, लोकान् संचरिष्यति; संयुक्तः तस्य शक्तिर्न निग्रहीतुं शक्यते। पृथिवी अपि समर्था, एषः बहुरूपेण निर्मीयताम्।” इति मया उक्तं, तथा अंशः अपि दत्तः। भगवान् देवदेवः पिनाकधारी, मम उक्तं श्रुत्वा, “तथास्तु” इति अभाषत्, स्वयम् च पिनाकी परमं तुष्टः अभवत्। दक्षः अपि मनसा भवं शरणं प्राप, प्राणेन्द्रियैः आकाशं गत्वा, दृष्टिं नेत्रस्थले स्थितवान्। सर्वतः दृष्टिं संयम्य, शत्रुनिग्रही, बहुनेत्रः, स्मितं कृत्वा, उवाच—“वद, ते किं करवाणि?” एवं महाकथां श्रुत्वा, देवाः पितृभिः सह, दक्षः प्रजापतिः, अञ्जलिं कृत्वा, भगवन् प्रति, भीतचेताः, शोकपूर्णमुखः, संशयितलोचनः, उवाच— “यदि भगवन् तुष्टः, यदि अहं प्रियः, यदि मया कृपां दर्शयसी, यदि वरः दातव्यः—यदन्नं पीतम्, पीयितम्, भीषितम्, विनष्टम्, यत् चूर्णीकृतम्, विक्षिप्तम्—यज्ञसामग्री, या दीर्घकालं यत्नेन संगृहीता—तत् सर्वं तव प्रसादेन मम न नश्यतु, महेश्वर।” भगवान् हरः, भगनेत्रहरः, “तथास्तु” इति उक्त्वा, दक्षः महादेवं धर्माध्यक्षं त्रिनेत्रं स्तुतवान्। दक्षः भूमिं अङ्गेन स्पृशित्वा, वरं प्राप्य, वृषध्वजं अष्टसहस्रनाम्ना स्तुतवान्। एवं, शम्भोः शक्तिं दृष्ट्वा, दक्षः, द्विजश्रेष्ठ, अञ्जलिं कृत्वा, नमस्कृत्य, स्तोत्रं आरब्धवान्—“नमस्ते देवदेवेश, नमस्ते देवाधिपते; नमस्ते अन्धकध्वंसिन्, देवेश इन्द्र, त्वं परमबलः, देवदानवैः पूजितः।