तदा, देवीक्रोधेन दक्षस्य यज्ञः सम्पूर्णरूपेण विनाशितः, यः रुद्राज्ञया क्रीडार्थं सिंहरूपं धारयित्वा अभवत्। भद्रकाली महेश्वरी सा महातेजस्विनी भीषणा च, स्वस्यानुचरैः सहित्या, स्वकृत्यस्य साक्षिणी भूत्वा, तस्मिन्नेव क्रोधे सम्युक्ता अभवत्। एषा सा दिव्या क्रोधशक्तिः, या प्रेताधिपतिसदनं स्वगृहम् अकरोत्, या च विरभद्रनाम्ना प्रसिद्धा, या देवीक्रोधं शमयति। तेन तदा स्वशरीररोमकूपेभ्यः रुद्रगणेश्वराः सृष्टाः, ये रुद्रबलपराक्रमसम्भूताः उग्रगणाः अभवन्। ते सर्वे रुद्रगणाः, रुद्रबलसमन्विताः, शतशः सहस्रशश्च शीघ्रं तत्रावततारुः। तदा सर्वैः रुद्रगणैः आकाशं पूरयन्तः महती नादसम्पत्तिर्जज्ञे, हे मुनयः। तस्मात् महात्स्वनेन त्रस्ताः सर्वे दिविस्थाः कम्पिताः, पर्वतानि च व्यशीर्यन्त, पृथिव्यपि ससंप्रकम्पता। वाताः प्रचण्डं ववुः, वरुणालयोऽपि व्यथितः, अग्नयः न प्रज्वलन्ति, सूर्यः च न प्रकाशते स्म। न ग्रहाः, न नक्षत्राणि, न ऋषयः, न देवाः, नापि दानवाः प्रकाशन्ते स्म। एवं तमसि व्याप्ते, गणेश्वराः सर्वं दग्धुं प्रारब्धाः, अन्ये च यूपान् भीष्मांश्चिच्छेदुः, उखान् च समूलं व्युत्पाटयन्तः। केचित् निनदन्ति, अन्ये विचित्रं शब्दं कुर्वन्ति, अन्ये शीघ्रं वायुवन्मनसि च सञ्चरन्ति। यज्ञपात्राणि वेदिकाश्च भग्नाः, तानि च खण्डयित्वा आकाशस्थताराभिरिव लुप्तानि। दिव्यान्नपानानि पर्वतप्रमाणानि, दुग्धस्य सरितः, घृतस्य, क्षीरस्य, दध्नः च प्रवहन्ति स्म। मधुजलस्य दिव्यप्रवाहाः, शर्करारश्मयः, अन्ये च षड्रसयुक्ताः गुडप्रवाहाः दृश्यन्ते स्म। उच्छिष्टमांसानि, उच्चावचानि, दिव्यान्नानि, यत् किंचिद् लेह्यं च चोष्यं च, सर्वं तत्र आसीत्। ते बहुभिः वक्त्रैः खादन्तः, अपहरन्तः, क्षिपन्तश्च, रुद्रक्रोधसमाविष्टाः, प्रलयाग्निवत् कोपं प्रचिक्षिपुः। पर्वतसमाः भक्षयन्तः, सर्वदिक् भीषयन्तः, नानारूपैः क्रीडन्तः, दिव्यस्त्रियः अपि विक्षिपन्तः। एवं तैः गणैः परिवृतः, महाबलवान् विरभद्रः, रुद्रक्रोधबलसम्पन्नः, सर्वैः देवैः संरक्षितः। शीघ्रं तैः भद्रकालीसमीपे स यज्ञः विनाशितः, अन्ये च भीषणं शब्दं कुर्वन्तः सर्वभूतानि त्रासयन्तः। अन्ये यज्ञस्य शिरश्छित्त्वा भीषणं निनदं चक्रुः; तदा इन्द्रः अन्ये च देवाः, दक्षः प्रजापतिश्च, अञ्जलिं कृत्वा पप्रच्छुः—"कः त्वं?"। स उत्तरं ददौ—"न अहं देवो, न दानवः, न भागार्थं आगतः, न द्रष्टुम्, न जिज्ञासया। अहं दक्षयज्ञविनाशाय आगतः, रुद्रक्रोधसम्भूतः विरभद्रनाम्ना प्रसिद्धः।" "भद्रकाली अपि, या देवीक्रोधसमुत्पन्ना, देवेशेन प्रेषिता, यज्ञस्थले आगता। राजन्, उमापतौ शरणं प्रपद्यस्व, देवगणेश्वरोपि स्वसेवकैरपि नातिवर्त्यते।" एवं यूपाः उखण्डिताः, श्वापदाः मांसलोभात् पतन्तः, पवनवेगेन विक्षिप्यमाणाः, शिवनादैः प्रतिध्वन्यमानं, स राजा यज्ञः तैः गणैः पीडितः। तदा यज्ञः मृगरूपं धारयित्वा आकाशं प्रतिपेदे; तं यज्ञं पलायमानं दृष्ट्वा, वीर्यवान् स धनुष्काण्डं समादत्त। तस्य गणेश्वरस्य क्रोधात्, यस्य तेजः अनन्तं, ललाटात् घोरः स्वेदबिन्दुः निर्गतः। स स्वेदबिन्दुः भूमौ पतितः, तस्मात् कालान्तकाग्निवत् महाऽग्निः उत्पन्नः; तस्मात् अग्नेश्च, विप्रश्रेष्ठ, पुरुषः उत्पन्नः। स पुरुषः लघुः, किन्तु महदाकारः, रक्तलोचनः, कपिलकेशः, भीषणः, स्थूललोमशरीरः, रक्तकर्णः, कृष्णवर्णः, रक्तवस्त्रधरः, स तेजस्वी तं यज्ञं तृणाग्निवत् दग्धवान्। तस्मिन्क्षणे सर्वे देवाः दशसु दिशः पलायिताः, भयाभिभूताः, स च बलात् विचरन् जगाम। स महापुरुषः पृथिवीं सप्तद्वीपां कम्पयामास, स्वकर्मणा देवलोकमपि त्रासयन्। तदा अहं महेश्वरं नमस्कृत्य अवदं—"भगवन्, सर्वे देवाः ते भागं दास्यन्ति।" "निवृत्तिः अस्तु, देवेश्वर, भवतः आज्ञया; एते देवाः सह सहस्रैः मुनिभिः..." "महेश्वर, भवतः क्रोधेन एषः उत्पन्नः, देवश्रेष्ठ, क्रोधात् शान्तिं न प्राप्नुवन्, एषः स्वेदजः।" "एषः ज्वरनाम्ना प्रसिद्धः, धर्मज्ञ, लोकान् सञ्चरिष्यति। संयुज्य तस्य शक्तिः न निग्रहीतुं शक्या, प्रभो।" "पृथिव्यां सर्वं शक्यम्, एषः नानारूपेण सृष्टः अस्तु।" इत्यहं देवमुक्तवान्, तस्यांशोऽपि न्युक्तः। भगवाञ्छिवः, देवदेवः, पिनाकधारी, "एवं भवतु" इति मामुवाच, स एव पिनाकी परमं तुष्टिम् आप। एवं दक्षयज्ञविनाशे रुद्रक्रोधसम्भूतस्य विरभद्रस्य, भद्रकालीसहितस्य, रुद्रगणानां च, अद्भुतं भीषणं च चरितं प्रवृत्तम्।