यदा स प्रजापतिः स्वराज्ये स्थितः, तदा जनाः न स्वाध्यायं न वषट्कारं च उच्चैरुक्तवन्तः; देवाः सोमपानं न कृतवन्तः, न च हविः यज्ञेषु समर्पितम्। तस्मिन्नेव प्रजापतौ क्रूरः संकल्पः समुत्पन्नः—"मा यज्ञाः भवन्तु, मा हवयः क्रियन्ताम्" इति, यदा संहारस्य समयः समुपस्थितः। भृगुवर, अहमेव पूज्यः, अहमेव पूजकः, अहमेव च यज्ञः; मय्येव यज्ञः कर्तव्यः, मय्येव हविर्देयम्। ततः सर्वे महर्षयः मरीचिप्रमुखाः, मर्यादां लंघितवन्तं तं प्रजापतिं समुपेत्य इत्युक्तवन्तः—"वयं बहुवर्षव्रतम् उपवृत्ताः स्म; मा अधर्मं आचर, हे वेन, एष धर्मः सनातनः। त्वं अत्रेर्मरणे जातः, प्रजापतिः चासि; प्रजाः रक्षिष्यामि—एवं संकल्पः अत्र कृतः।" एवं वदत्सु तेषु महर्षिषु, वेनः, विवेकशून्यः, हसन्, तान् इत्युक्तवान्—"कः अन्यः धर्मस्य कर्ता? कस्य वाक्यं श्रोतव्यम्? को वा मया समः विद्यया, वीर्येण, तपसा, सत्येन च?" "यूयं मोहिता विवेकहीनाश्च; न हि मां जानाथ, सर्वभूतप्रभवमात्मानं, विशेषतः धर्मस्य। यदि इच्छेयम्, पृथिवीं दग्धुं शक्नोमि, जलैः प्लावयितुं वा, दिवं भूमिं च रुद्धुं वा; अत्र न विचारस्य आवश्यकता।" यदा मोहात् गर्वाच्च स राजा न निवार्यः, तदा महर्षयः क्रुद्धाः, वेनं प्रति प्रवृत्तवन्तः। ते महात्मानः ऋषयः, कोपसमन्विताः, तं बलवन्तं वेनं संयम्य, तस्य वामोरुं मन्थनं चक्रुः। राज्ञः जङ्घायां मन्थ्यमानायां, अतीव लघुः कृष्णवर्णः पुरुषः समुत्पन्नः। स भीतः, कृताञ्जलिः, द्विजश्रेष्ठान् पुरतः स्थितः; तं दुःखितं दृष्ट्वा, अत्रिः उवाच—"निषीद" इति। स वेनस्य मलात् निषादवंशस्य प्रभवः अभवत्, श्रेष्ठवद, मत्स्यजीविनः अपि तस्यैव पापात् जाताः। ये चान्ये विन्ध्ये पर्वतेषु वसन्ति, अधर्मे रमन्ते, ब्राह्मणाः, ते अपि वेनस्य पापलेपिताः। ततः पुनः महात्मानः ऋषयः, कोपसमन्विताः, वेनस्य दक्षिणहस्तं समिधिवत् मन्थनं चक्रुः। तस्मात् हस्तात् प्रथुः अग्निवद्भास्वरः, स्वतेजसा शोभमानः, अग्निरिव साक्षात् उत्पन्नः। स अजागवाख्यं महाशब्दं धनुः, दिव्यान् शरान्, तेजस्विनं कवचं च धारयामास। तस्य जन्मनि, सर्वे प्रजाः प्रमुदिताः, श्रीमान् वेनः स्वर्गं गतः। ब्राह्मणाः, अस्य उत्तमस्य पुत्रस्य जन्मना, स नरव्याघ्रः पुत्रनामा नरकात् त्रातः। ततः समुद्राः, नद्यश्च, विविधरत्नानि जलानि च अभिषेकार्थं तस्य समीपं आगच्छन्। भगवान् पितामहः, देवैः, आङ्गिरसैः, स्थावरजङ्गमैः सर्वैः सहितः, तत्र उपस्थितः। ते सर्वे समागत्य, वेनपुत्रं नरपतिं, महाभिषेकैः अभिषिच्य, प्रजाः तेन प्रीताः। एवं धर्मविद्भिर्यथाविधि अभिषिक्तः, बलवान् प्रथुः वेनपुत्रः राजाधिराजः अभवत्। पूर्वं ये तस्य पितरि अप्रसन्नाः आसन्, तैः स तुष्टः कृतः; तेषां स्नेहात् स राजा इति प्रसिद्धः। स समुद्रसमीपं गतः, तदा जलानि तस्य मार्गे स्थगितानि, पर्वतानि पन्थानं दत्तानि, पताकाः न भग्नाः। पृथिवी अपि अप्लुष्टा धान्यानि अददात्, चिन्तामात्रेण भोज्यं जातम्, गावः सर्वकामदुघाः, सर्वे शुषिरेषु मधु। तस्मिन्नेव काले, शुभे पितृयज्ञे, सुत्यां दिने, बुद्धिमान् सूतः जातः। तस्मिन् महायज्ञे, विद्वान् मागधः अपि जातः; तौ च महर्षिभिः आहूय, प्रथुम् स्तोतुं प्रेषितौ। सर्वे ऋषयः ताभ्यां ऊचुः—"एष राजा स्तूयताम्; यूयोः एष कार्यः, एष नराधिपः स्तुत्यः।" ततः सूतमागधौ सर्वान् ऋषीन् प्राहतुः—"वयं स्वकर्मणा देवान् ऋषींश्च तर्पयामः।" "न तु अस्य कर्म, नाम, गुणान् वा जानिमः, ब्राह्मणाः; येन तं महात्मानं स्तुवीम।" ऋषयः तौ उपदिदिक्षुः—"यद् यत् प्रथुः भविष्यति महत् कर्म करिष्यति, तेन स्तूयताम्।" तस्मात् कालात्, ऋष्युत्तम, स्तुतिषु सूतमागधबन्दिनः आशीर्वचनानि कुर्वन्ति। तयोः स्तुतिपर्यवसाने, संतुष्टः प्रजापतिः प्रथुः, सूताय अनुपदेशं, मागधाय मागधदेशं दत्तवान्। तम् दृष्ट्वा, प्रजाजनाः, परमप्रहृष्टाः, ऊचुः—"एष राजा भवतां जीविकदः स्यात्।" ततः प्रजाः, महात्मानं वेनपुत्रं उपेत्य, महर्षिवचनानुसारं, ऊचुः—"भवता अस्माकं पोषणं कर्तव्यम्।" तेषां वचनेन प्रेरितः, प्रजानां हितकाम्यया, बलवान् धनुः शरांश्च गृह्य, पृथिव्यां प्रस्थितः। तदा, वेनपुत्रात् भीता, पृथिवी गावीरूपं धारयित्वा पलायिता; प्रथुः धनुः गृहीत्वा तां पलायमानां अनुययौ।