एवं उक्त्वा महर्षिः पुनः दक्षं सम्बोधितवान्। तं प्राह—“हे दक्ष, त्वं किमर्थं न पूजयसि सृष्टिपतिं, यः सर्वेषां पूज्यतमः?” तदनन्तरं स ऋषिः अवदत्—“मम बहवः रुद्राः त्रिशूलधारिणः जटिलाः च, एकादश स्थानेषु प्रतिष्ठिताः; तस्मात् वयं अन्यं महान्तं देवम् न जानिमः। सर्वेषां एकः मन्त्रः अस्ति, मम प्रभुः न आहूतः; यथा अहं पश्यामि, शंकरात् परं अन्यं देवम् न पश्यामि। अतः दक्षस्य महायज्ञः न सफलः भविष्यति। विष्णवे विविधाः भागाः दत्ताः, तथा रुद्राणां भागाः; अन्ये देवाः अपि स्वस्वं भागं प्राप्नुवन्ति। अहं भागं ददामि, किन्तु शंकराय न ददामि।” एवं ज्ञात्वा देवाः हिमवत्पुत्र्याः समीपं गताः। सा पार्वती शर्वं, सृष्टिपतिं, इदं वचनं उवाच—“हे भगवन्, इन्द्रप्रमुखाः देवाः कुत्र गच्छन्ति? सत्यं कथय, त्वं सत्यवेदि; मम महद् संशयः जातः।” शर्वः प्रत्युवाच—“हे महाभागे, दक्षः सृष्टिपतिः, अश्वमेधयज्ञं करोति, दिव्याः देवाः तत्र गच्छन्ति। हे महाभागे, त्वं किमर्थं तं यज्ञं न अनुसरति? कस्य निषेधेन तव गमनम् न अनुमतम्?” पुनः उवाच—“हे महाभागे, एतत् सर्वं देवैः एव कृतम्; मम सर्वेषु यज्ञेषु कोऽपि भागः न दत्तः।” शर्वः पुनः उवाच—“हे सुमुखि, पूर्वविहितेन मार्गेण एव गन्तव्यम्; देवाः मम यज्ञभागं न ददन्ति। हे भगवति, सर्वेषु देवेषु त्वं शक्त्या गुणैः च श्रेष्ठा; त्वं अजिता, अप्राप्या, तेजस्विनी, कीर्तिमती, श्रीमती च। भागवर्जनात् महद् दुःखम् अनुभूतं मया, महती कम्पा च जातम्। किं दानं, किं तपः, किं व्रतम् अहं करोतु, येन मम प्रभुः अद्य इन्द्रादिदेवैः सह यज्ञभागं लभेत, हे अद्भुते?” शर्वः उवाच—“हे विशालाक्षि, अहं ध्यानतः जानामि, सर्वे पुण्यजनाः अपि जानन्ति; किन्तु अद्य तव मोहात्, इन्द्रादिदेवैः सह, त्रयो लोकाः विनष्टाः। ते मां यज्ञपतिं स्तुवन्ति; रथन्तरं साम गायन्ति; ब्राह्मणाः ब्रह्ममन्त्रैः मां पूजयन्ति; मम पुरोहिताः मम भागं प्रस्थापयन्ति। त्वं सर्वस्त्रीसंसदि साधारणवद् गर्वात् आत्मनं स्तौषि; नास्ति संशयः। हे देवदेवि, अहं आत्मनं न स्तौमि यथा त्वं; हे सुमुखि, भागार्थं त्वां रक्षिष्यामि।” एवं प्रियायै उमायै, यः जीवात् अपि प्रियतरः, वचनं उक्त्वा, भगवान् शर्वः तस्य मुखात् क्रोधाग्निसंभूतं एकं जीवम् सृष्टवान्। तं उवाच—“गच्छ यज्ञस्थलं; त्वं दक्षस्य महेश्वरः; मम अनुमतिः अस्ति, शीघ्रं तस्य यज्ञं विनाशय।” तदनन्तरं, देवी क्रोधेन, रुद्राज्ञया, सिंहरूपं धारयित्वा, दक्षस्य यज्ञं विनष्टम् इति ज्ञात्वा, भद्रकाली महेश्वरी, स्वगणैः सहित्या, तस्मिन् क्रोधे एकीभूता, स्वकृत्यस्य साक्षिणी अभवत्। एषः स दिव्यः क्रोधः, यः प्रेतालयं निवासं कृतवान्, वीरभद्रः इति प्रसिद्धः, देवीक्रोधनाशकः। ततः स्वस्य रोमकूपेभ्यः रुद्रगणपतिं सृष्टवान्, रुद्रबलवीर्यसम्भूतः क्रूरगणः। सर्वे रुद्रगणाः, रुद्रबलसम्पन्नाः, शतशः सहस्रशः तत्र शीघ्रं अवतीर्णाः। ततः आकाशमिव व्याप्य महद् घोषः उत्पन्नः, सर्वैः रुद्रगणैः कृतः। तेन महाघोषेण दिविस्थाः सर्वे कम्पिताः; पर्वताः विदारिताः, पृथिवी अपि कम्पिता। वाताः तीव्रं वायन्ति, वरुणालयः व्याकुलः, अग्नयः न जलन्ति, सूर्यः न प्रकाशते। ग्रहाः न प्रकाशन्ति, न तारे, न नक्षत्राणि; ऋषयः न दीप्यन्ति, न देवाः, न दानवाः। एवं तमसि प्रवर्तमाने, गणपतयः सर्वं दग्धवन्तः; अन्ये यज्ञस्थम्भान् विदार्य दुःस्थम्भान् उखाटयन्ति। केचन गर्जन्ति, केचन विचित्रं शब्दं कुर्वन्ति, अन्ये शीघ्रं गच्छन्ति, वातमानससमानवेगाः। यज्ञपात्राणि च वेद्याः च भग्नानि; तानि भग्नानि नभः तारेव लीनानि। गिरिप्रमाणं दिव्यं भोजनं पानं च, क्षीरनद्यः, घृतनद्यः, मधुरान्नं दधिनद्यः च दृष्टाः। मधुपाननद्यः, स्फटिकशर्करायाः वालुकाः, अन्ये गुडनद्यः षड्रसानाम् वहनाः च। सर्वविधं मांसं, उच्चं नीचं च, दिव्यं स्वादु, लोह्यं च चोष्यं च, सर्वं दृष्टम्। रुद्रक्रोधेन तिक्ताः, अग्निवत् प्रज्वलिताः, बहुभिः मुखैः खादन्ति, अपहरन्ति, विक्षिपन्ति च। पर्वतवत् खादन्तः, सर्वतः भीषयन्तः, विविधैः रूपैः क्रीडन्तः, दिव्यस्त्रीः अपि विक्षिपन्ति। एवं रुद्रगणैः परिवृतः, वीरभद्रः, रुद्रक्रोधसम्पन्नः, सर्वैः देवैः रक्षितः। तत्र भद्रकालीसमीपे तं यज्ञं शीघ्रं विनष्टवन्तः; अन्ये भीषणं शब्दं कुर्वन्ति, सर्वभूतानां भयम् उत्पादयन्ति। अन्ये यज्ञस्य शिरः छित्वा भीषणं क्रन्दनम् अकुर्वन्; तदा इन्द्रः अन्ये देवाः, दक्षः सृष्टिपति, अञ्जलिं कृत्वा, प्राहुः—“कः त्वं?