महर्षिः उशनाः महात्मानं पूजयामास, तत्र सनत्कुमारः अग्रगण्याः ऋषयः च महात्मानं पूजितवन्तः। अत्राङ्गिराः दिव्यर्षयः अग्रगण्याः उपस्थिताः, विश्ववसु गन्धर्वः, नारदः, पर्वतः च तत्र आसन्। अप्सरसां गणाः बहुल्या समागताः, सौम्यः शुभः वायुः विविधं शुद्धं गन्धं वहन् प्रवाहितः। वृक्षाः सर्वऋतुषु पुष्पैः आवृताः अभवन्; विद्याधराः, साध्याः, सिद्धाः, तपस्विनः च तत्र उपस्थिताः। तत्र सर्वे महादेवम्, प्रजापतिं, पूजयामासुः, तथा अन्यानि विविधरूपाणि भूतानि अपि पूजितवन्तः। तत्र भीषणा राक्षसाः, महाबलाः पिशाचाः, विविधरूपधारिणः, विविधायुधधारिणः च आसन्। देवस्य परिचारकाः अग्निवत् दीप्तिमन्तः तत्र स्थिताः; पुण्यः नन्दीश्वरः भगवतः अनुमतिं लब्ध्वा तत्र स्थितः। सः तेजस्वी त्रिशूलं धारयन्, स्वदीप्त्या प्रकाशमानः, गङ्गा च सर्वतीर्थोद्भवा, तत्र उपस्थिताः। द्विजश्रेष्ठ, सा गङ्गा भगवन्तं रूपेण पूजयामास; एवं भगवतः तत्र देवैः ऋषिभिः पूजनं कृतम्। देवैः महाभाग्ययुक्तैः सह महादेवः तत्र स्थितः; ततः काले कश्चन, प्रजापतिः दक्षः तत्र आगतः। सः पूर्वविधिना यज्ञं कर्तुम् इच्छन्, तस्य यज्ञे सर्वे देवा इन्द्रप्रमुखाः समागताः। दिव्यलोकात आगत्य, दक्षं समीपं ययुः; ते महात्मानः दीप्तिमन्तः रथैः समागच्छन्। भगवतः अनुमतिं लब्ध्वा, गङ्गायाः द्वारं ययुः, यथा श्रुतम्, गन्धर्वाप्सरसः समाकीर्णं, विविधवृक्षलताभिः आवृतम्। ऋषिसिद्धैः परिवृतः, धर्मधुर्यः दक्षः तत्र स्थितः, भूमौ, आकाशे, दिव्यलोके वासिनः अपि तत्र आसन्। सर्वे प्रजापतिं अञ्जलिपुटैः समुपेत्य अगच्छन्: आदित्याः, वसवः, रुद्राः, साध्याः, मरुत्गणाः च। यज्ञभागग्राहीणः सर्वे विष्णुना सह आगच्छन्: उष्मपाः, धूमपाः, आज्यपाः, सोमपाः च। अश्विनौ, मरुतः, विविधदेवगणाः, अन्ये च बहवः भूतसमूहाः तत्र आगच्छन्। योनि, अण्ड, स्वेद, उद्भिज्जाः सर्वे, यज्ञकर्तारः, सर्वे देवाः, स्त्रियः, ऋषयः च तत्र आगच्छन्। ते रथेषु स्थिताः अग्निवत् दीप्तिमन्तः प्रकाशन्ते; तान् दृष्ट्वा दधीचिः क्रोधयुक्तः इदं वचनं अब्रवीत्। अनर्हं पूज्यन्, अर्हं न पूज्यन्, मनुष्यः निःसन्देहं महापापं प्राप्नोति। एवं उक्त्वा, दधीचिः पुनः दक्षं संबोधितवान्। किमर्थं त्वं प्रजापतिं पूजयामि न, यः पूज्यः? मम बहवः रुद्राः त्रिशूलिनः जटाधारिणः, एकादशस्थाने स्थिताः; शङ्करात् अन्यं महाप्रभुं न जानिमः। सर्वेषां एकः मन्त्रः; मम प्रभुः आमन्त्रितः न। शङ्करात् अन्यं देवम् न पश्यामि; अतः दक्षस्य महायज्ञः सिद्धः न भविष्यति। विष्णवे विविधं भागं दत्तम्, रुद्रेषु अपि; अन्ये देवाः अपि स्वं भागं प्राप्नुवन्ति। अहम् भागं ददामि, शङ्कराय न। ततः, इदं ज्ञात्वा, देवा पर्वतराजकन्यायाः समीपं ययुः, सा शर्वं, प्रजापतिं, इदं वचनं अब्रवीत्। भगवन्, इन्द्रप्रमुखाः देवा कुत्र गच्छन्ति? यथार्थं वद, त्वं सत्यज्ञः; महद् विषादं मम अभूत्। दक्षः महाभाग्ययुक्तः प्रजापतिः, अश्वमेधं करोति, दिव्याः तत्र यज्ञे गच्छन्ति। भगवन्, त्वं किमर्थं यज्ञं न अनुवर्तसे? केन निषेधेन तव गमनं न अनुमतम्? भगवन्, सर्वम् एतत् देवैः एव कृतम्; मम सर्वयज्ञेषु भागः न दत्तः। सुवर्णवर्णे, पूर्वनियतमार्गे गन्तव्यम्; देवा मम यज्ञभागं न ददति। भगवन्, सर्वदेवेषु त्वं शक्त्या गुणैः श्रेष्ठः; दुर्जयः, अगम्यः, दीप्तिमान्, कीर्तिमान्, श्रीमान् च। भागवर्जनेन, भगवन्, मम महद् दुःखम् अभूत्, महती कम्पा च। किं दानं, किं तपः, किं व्रतम् अहं कुर्याम्, येन मम प्रभुः अद्य भागं प्राप्नुयात्, अद्भुत, यज्ञे, इन्द्रादिदेवैः सह? अहं जानामि, विशालाक्षि, ध्यानात्, सर्वे पुण्याः अपि जानन्ति; किन्तु अद्य तव मोहात्, इन्द्रदेवैः सह, त्रिलोक्याः विनाशः अभूत्। मां यज्ञेशं स्तुवन्ति; रथन्तरं साम गायन्ति; ब्राह्मणाः ब्रह्ममन्त्रैः पूजयन्ति; मम पुरोहिताः मम भागं सज्जीकुर्वन्ति। त्वं सर्वस्त्रीसमाजे साधारणः इव गर्वं कुर्वसि; आत्मनं स्तौषि, निःसन्देहं। देवदेवि, अहं स्वं न स्तौमि यथा त्वं; सुन्दरी, भागार्थं, त्वां रक्षिष्यामि। एवं उमा पत्न्यै, प्राणाधिकायै, उक्त्वा, भगवन्, मुखात् क्रोधाग्निसंभूतं भूतं सृष्टवान्। तं उक्तवान्: यज्ञं गच्छ, त्वं दक्षस्य महेश्वरः; शीघ्रं तस्य यज्ञं मम अनुमत्याः विनाशय।