देवेश्वरः पार्वत्याः वचनानि श्रुत्वा स्वजनैः किंचित् कार्यं नास्ति, इति तस्याः सुखार्थं यथेष्टं कर्तुं प्रवृत्तः। ततः स भगवान् स्वं पर्वतं त्यक्त्वा देवैः सिद्धैः सह, पत्नीं गणैः च सहितः मेरुं पर्वतं गच्छति। तत्र, ब्रह्मणः, प्रश्नः उत्पन्नः—प्रचेतसः पुत्रस्य दक्षस्य अश्वमेधयागः वैवस्वतस्य राज्ये कथं नष्टः अभवत्? सर्वव्यापी भगवान् देवीक्रोधं कारणं ज्ञात्वा कोपितः अभवत्। महादेवः क्रुद्धः दक्षस्य महायज्ञं कथं नष्टवान्, तद्विस्तरेण कथयामि। पूर्वं, द्विजश्रेष्ठ, मेरुशिखरे ज्योतिष्ठलनाम्नि त्रैलोक्यपूजिते, सर्वरत्नमण्डिते, अद्भुते स्थले, अनन्ते, दुर्गमे, सर्वलोकैः पूजिते, तत्र देवः पर्वतस्य शिलातले सर्वविधमणिसंवृतः उपविष्टः। तत्र पर्वतराजकन्या सदा तस्य पार्श्वे स्थितवती। आदित्याः, वसवः, अश्विनौ, वैश्रवणः गुह्यकसमवृतः, कैलासनाथः, ऋषिः उशनाः, सनत्कुमारः, अग्रर्षयः, अङ्गिरसः, दिव्यर्षयः, विश्वावसु गन्धर्वः, नारदः, पर्वतः च तत्र आसीत्। अप्सरःसमूहः तत्र सन्निहितः, शुभः वायुः विविधगन्धान् वहन् प्रवहति। वृक्षाः सर्वऋतुफूलैः आवृत्ताः, विद्याधराः, साध्याः, सिद्धाः, तपस्विनः तत्र आसीत्। ते सर्वे महादेवं, प्रजापतिं, विविधरूपाणि भूतानि अपि पूजयन्ति। राक्षसाः, पिशाचाः, शस्त्रधारिणः, विविधरूपधारिणः तत्र स्थिताः। गणाः अग्निसदृशदीप्ताः तत्र स्थिताः, नन्दीश्वरः भगवतः अनुमत्याः तत्र स्थितः। त्रिशूलधारी, स्वदीप्त्या दीप्तः, गङ्गा सर्वतीर्थोद्भवः नदीनां श्रेष्ठा तत्र आसीत्। द्विजश्रेष्ठ, सा भगवतः मूर्तिं पूजयति; एवं भगवत् देवैः ऋषिभिः पूजितः। महादेवः, देवैः सौभग्ययुक्तैः सह तत्र स्थितः। तस्मिन्नेव काले दक्षः प्रजापतिः तत्र आगतः। स पूर्वविधिना यज्ञं कर्तुं मनसि स्थापयामास। तस्य यज्ञे, देवा इन्द्रप्रमुखाः स्वस्वधामात् आगत्य, तेजस्वी रथैः दक्षं समुपेत्य, गङ्गाद्वारे भगवतः अनुमत्याः गताः, यत्र गन्धर्वाः अप्सराः वृक्षलतान्विते स्थले सन्निहिताः। ऋषिसिद्धैः परिवृतः दक्षः धर्मपालकः पृथिव्यां, आकाशे, स्वर्गे च स्थितैः सह तत्र आसीत्। सर्वे अञ्जलिं कृत्वा प्रजापतिं उपगच्छन्ति—आदित्याः, वसवः, रुद्राः, साध्याः, मरुत्समूहः च। यज्ञभागिनः विष्णुसहिताः—उष्मपाः, धूमपाः, आज्यपाः, सोमपाः च आगच्छन्ति। अश्विनौ, मरुतः, विविधदेवसमूहः, अन्ये च भूतसमूहाः तत्र आगच्छन्ति। योनिजाः, अण्डजाः, स्वेदजाः, उद्भिज्जाः, सर्वयज्ञकर्तारः, देवाः, महिलाः, ऋषयः च आगच्छन्ति। ते रथेषु स्थिताः अग्निसदृशदीप्ताः दीप्तिमन्तः। तान् दृष्ट्वा दधिचिः क्रोधपूर्णः वदति—अयोग्यस्य पूजने, योग्यस्य अपूजने महापापं निश्चितं भवति। ततः स दक्षं पुनः अपृच्छत्—किं त्वं प्रजापतिं पूजयसि न? योग्यः सः। मम रुद्राः त्रिशूलधारिणः जटाधारिणः एकादश स्थाने स्थिताः; शङ्करात् अन्यं महादेवं न जानामि। सर्वेषां एकः मन्त्रः; मम प्रभुः आमंत्रितः न। शङ्करात् अन्यं देवतां न पश्यामि; अतः दक्षस्य यज्ञः सफलः न भविष्यति। विष्णोः, रुद्राणां, अन्येषां देवतानां यज्ञभागाः दत्ताः; शङ्कराय भागः न दत्तः। तद् ज्ञात्वा देवाः पर्वतराजकन्यां उपगम्य, सा शर्वं प्रजापतिं वदति—कुत्र देवाः इन्द्रप्रमुखाः गच्छन्ति? सत्यं वद, सत्यज्ञ; महत् संशयम् उत्पन्नम्। दक्षः, सौभाग्ययुक्त, प्रजापतिः अश्वमेधयज्ञं करिष्यति; दिव्याः तत्र गच्छन्ति। सौभाग्ययुक्त, त्वं यज्ञं न अनुसरति; किं निषेधेन तव गमनं न अनुमतम्? सौभाग्ययुक्त, एतत् सर्वं देवैः एव कृतम्; मम सर्वयज्ञेषु भागः न दत्तः।