तत्र ताः अप्सरसो नृत्यन्त्यः आसन्, देवेश्वराः गायन्ति स्म, हृष्टाः गन्धर्वगणाः दिव्ययन्त्राणि वादयन्ति स्म, केचन शीघ्रं देवश्रेष्ठं स्तुवन्ति स्म। एवं स भगवान् स्वबलैः—ये इन्द्रयमाग्निसमानाः—सह तदा पर्वतम् न परित्यज्य, देवीप्रसादाय, भगनेत्रभिद् तत्र स्थितवान्। तत्रैव देवीसहितः स्थित्वा, कामदहनः पुण्यात्मा किञ्चिद् अकरोत्; किम् महादेवेन कृतं, इति ज्ञातुम् इच्छामः। स पुण्यात्मा हिमवतः शिखरे, देवीप्रियार्थं, स्वविविधरूपगणान् पुनः पुनः हास्याय प्रेरयत्। सः चन्द्ररेखाभालां देवीं तोषयन्, तदनु श्रेष्ठैः, प्राज्ञैः, शुभैः, कामरूपिणः सत्त्वैः सह रमणीयं क्रीडां चकार। अथ परं देवी, परमेश्वरी, स्वमातरं प्रति जगाम, या अद्भुतशुभ्रसुवर्णपीठे उपविष्टा आसीत्। दिव्यरूपिणीं सतीं देवीं आगच्छन्तीं दृष्ट्वा, हिमवतः प्रिया मेना, तां निष्कलुषां कन्यां उत्तमपीठेन पूजयित्वा, ततो वाक्यम् उवाच। "दीर्घकालानन्तरं अद्य त्वं आगता, शुभलोचने कन्ये; वद, किं त्वं क्रीडायां दरिद्रा? यः तव पतिसहितया क्रीडया एकत्रिता असि।" "ये दरिद्राः अनाथाश्च, उमे, ते तादृशीं क्रीडां कुर्वन्ति, यथातव पतिः, शुभे।" इत्येवं मातरि उक्तायाम्, सा न सन्तुष्टा अभवत्; महोत्साहयुक्ता सा मौनं साधयित्वा, मातर्या मुक्ता, भगवन्तं प्रति गत्वा उवाच— "भगवन्, देवेश्वर, अहं अत्र पर्वते न स्थास्ये; तेजस्विन्, अन्यत्र मम वासस्थानं लोकेषु कुरु।" ततो भगवान् उवाच—"देवि, यदा कदापि मया तव वासस्थानं विषये उक्तं, तदा त्वं अन्यं स्थानं न वृतवती, शुभे।" "इदानीं, सुन्दरि, त्वमेव अन्यं वासस्थानं इच्छसि; किमर्थं त्वं तत् अन्विष्यसि, देवि? वद, शुचिस्मिते।" सा उवाच—"अद्य मया पितरं गृहम् आगत्य, तत्र मे माता, एकान्ते, मम विषये लौकिकं विषयं उक्तवती। आसनेनादिना पूज्य मां सा उवाच— 'उमे, तव पतिः नित्यं क्रीडायां दरिद्रः, शुभे।' सः क्रीडति, किन्तु देवक्रीडा न एवं; महादेव, त्वं विविधगणैः प्रमोदयसि, किन्तु एषा क्रीडा मम मातुः न रोचते, वृषध्वज।" ततः भगवान् स्मितपूर्वकं देवीं हसितुम् इच्छन् उवाच—"एवमेव, न संशयः—किमर्थं त्वं कुपिता? कृतिवासः वस्त्रहीनः एव, श्मशाने वसति।" "मम निश्चितं न वासस्थानम्; अहं वनेषु गिरिगुहासु च विचरामि, नग्नगणैः परिवृतः, पद्मलोचने।" "मा रुष्टाऽसि, देवि, मातरं प्रति; सा माता सत्यं उक्तवती। पृथिव्यां जीविनां मातृसमा न कोऽपि बन्धुः अस्ति।" सा उवाच—"मम बन्धुभिः किम्? देवेश, यथेष्टं कुरु, महादेव, येन अहं सुखं प्राप्नुयाम्।" एतद् देवीवचनं श्रुत्वा, देवेश्वरः, तस्याः प्रियार्थं, स्वपर्वतम् उत्सृज्य, मेरुं प्रति जगाम, देवैः सिद्धैः च सहितः, भार्यया अनुयातः। ततः सुतः प्रचेतसः दक्षस्य अश्वमेधः कथं विनष्टः, वैवस्वतस्य राज्ये, ब्रह्मन्, प्रजापते, कथ्यताम्। देवीक्रोधं कारणं विज्ञाय, सर्वव्यापी ईश्वरः कोपमाविशत्। महादेवेन क्रुद्धेन स दक्षस्य महायज्ञः कथं विनष्टः? विस्तरेण ब्रूहि। अहं वः वर्णयिष्यामि, द्विजश्रेष्ठाः, यथाऽङ्गिरसा दक्षयज्ञो महादेवेन क्रोधात्, देवीप्रसादाय, विनाशितः। पूर्वं, द्विजश्रेष्ठाः, मेरुशिखरं आसीत्, यत् त्रिभिः लोकैः पूजितं, ज्योतिष्ठलमिति प्रसिद्धं, अद्भुतं सर्वरत्नमण्डितम्। तद् अनन्तं, दुर्निवार्यं, सर्वलोकपूजितं; तत्र पर्वतश्रेण्यां देवः सर्वोपलसमाकीर्णः उपविष्टः। सः विस्तीर्णः शय्यासमः उपविष्टः, पार्वती सदा तस्य पार्श्वे स्थितवती। तत्र बलवन्तः आदित्या, महाबलाः वसवः, अश्विनीकुमारौ, भिषजां श्रेष्ठौ, उपस्थिताः। तथा वैश्रवणराजः गुह्यकसंघैः परिवृतः, यक्षेश्वरः कैलासनाथः, तत्र आसीत्। महर्षिः उशनाः, महानात्मा सनत्कुमारः, अन्ये च प्रमुखाः ऋषयः तं पूजयामासुः। अत्राङ्गिरसः, दिव्यर्षयः, विश्वावसु गन्धर्वः, नारदः, पर्वतश्च आसन्। तत्र अप्सरोगणाः बहुशः संजाताः; सौम्यः, शुभगन्धयुक्तः वायुः प्रववौ। वृक्षाः सर्वऋतुफलपुष्पशोभिताः अभवन्; विद्याधराः, साध्याः, सिद्धाः, तपस्विनश्च तत्र उपस्थिताः। तत्र ते महादेवं प्रजापतिं पूजयामासुः, अन्ये च विविधरूपाः सत्त्वानि। तत्र भीमाः राक्षसाः, महाबलाः पिशाचाः, नाना रूपधारिणः, विविधायुधधराः आसन्। देवस्य गणाः अग्निसमप्रभाः तत्र स्थिताः; पुण्यात्मा नन्दीश्वरः अपि देवस्य अनुमत्या तत्र आसीत्। सः तेजस्वी त्रिशूलं धारयन्, स्वतेजसा दीप्तिमान्, गङ्गां च सर्वतीर्थोद्भवां नदीश्रेष्ठां धारयन् आसीत्। सा पुण्या गङ्गा, द्विजश्रेष्ठ, तं मूर्तिमन्तं देवं पूजयामास। एवमस्ति, तत्र भगवतः देवर्षिभिः पूजनं कृतम्। सर्वदेवैः सह, महादेवः तत्र स्थितः; तदा काले कश्चन दक्षः प्रजापतिः तत्र अभ्यागच्छत्।