यः कश्चन हर्युत्सवस्यास्य अद्भुतस्य स्तवनं देवान् ब्राह्मणांश्च पुरतः गायति, स गणाधिपतिसमानोऽप्रमेयश्च, शरीरत्यागानन्तरं सुखमवाप्नोति। हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, यः शृणोति वा पठति वा स्तोत्रमिदं, स सर्वेषु लोकेषु देवैः सम्यक् पूज्यते, यथा देवराजः स्वयम्। कदा चित् देवः स्वगृहं प्रविश्य उत्तमासने समुपविष्टः आसीत्। तदा दुष्टः क्रूरश्च मन्युः, कामाख्यया युक्तः, तं देवं ताडयितुम् उद्यतः अभवत्। स पापात्मा, दुराचारयुतः, कुलहीनः, सर्वलोकपीडकः, यस्य रूपं सर्वाङ्गच्छादकं बभूव, स मुनीनां व्रतानि नियमांश्च विघ्नयितुं, रतिसहितः चक्रनाम्ना प्रकटितः। ततस्तं दुष्टं कामं ताडयितुम् इच्छन् देवेश्वरः त्रिनेत्रः तृतीयेन नेत्रेण कुपितदृष्ट्या तमवलोकयामास। तस्मात् नेत्रात् सहस्रदीधितिमालाविभूषितः वह्निः समुत्पन्नः, स च तत्क्षणादेव रत्याः पतिं तस्य चानुचरान् दग्धवान्। दग्धः स कामः तप्तः पीडितश्च विकृतस्वरेण करुणं चक्रन्द, देवमनुसंधत्ते स्म, भूमौ च पतितः। ततः स लोकपीडकः कामः वह्निना दग्धशरीरः, सहसा मूर्च्छितः अभवत्। तस्य पत्न्यपि रति, दुःखार्ता, दीनया वाचा विलपन्ती, भगवतीं भगवन्तं च करुणया प्रार्थयामास। तयोः करुणां विदित्वा, तौ दयालु देवौ तां सान्त्वयित्वा, दुःखार्तां रतिं सम्बोधयामासतुश्च। नूनं, शुभे, स दग्धः, अत्र पुनर्जन्म न लभते; शरीरविहीनः अपि, शुभे, सर्वकार्याणि साधयिष्यति। यदा तु वासुदेवतनयः श्रीविष्णुः अवतीर्यते, तदा तस्य सुतः तव पतिः भविष्यति। एवं वरं लब्ध्वा, कामपत्नी रति, प्रसन्नवदना, हृष्टा स्वाभिलषितस्थानं गता, क्लेशं विहाय। ततः, ब्राह्मणाः, कामदहनानन्तरं, स भगवान् वृषध्वजः, हिमालये उमा सहितः तत्रैव प्रमुदितः आसीत्। शुभगुहासु, कमलवाप्यां, गुहासु, रम्यधारासु, पीतपुष्पवनेषु च, रमणीयेषु स्थलेषु, किन्नरसेविततीरदेशेषु, नागराजशिखरेषु, सरःस्वयंप्रसन्नेषु, बहुविहगनिनादितकाननेषु, पुण्यतीर्थेषु, मुन्याश्रमेषु च, तत्र विद्यातरगणैः भूषितेषु, गन्धर्वयक्षदेवतासंसेवितेषु, त्रिनेत्रधारी भगवान् देव्या सहानन्दं वर्तते स्म। तत्रैव, देवराजेन सह देवाः, मुनयः, यक्षाः, सिद्धाः, गन्धर्वाः, विद्यातराः, दैत्यश्रेष्ठाः, अन्ये च विविधाः सुरगणाः, तं पर्वतम् उपासन्। तत्र अप्सरसः नृत्यन्ति स्म, देवेश्वराः गायन्ति स्म, गन्धर्वगणाः दिव्यवद्यानि वादयन्ति स्म, केचन शीघ्रं देवश्रेष्ठं स्तुवन्ति स्म। एवं, स भगवान्, इन्द्रयमाग्निसमानबलैः गणैः परिवृतः, तदा पर्वतं न जहौ, देवीप्रसादाय, भगचक्षुषो विनाशकः। स देवीसहितः तत्र स्थित्वा, कामनाशनः, किञ्चिदाचरद्; किं महादेवेन कृतं, इदानीं ज्ञातुमिच्छामः। भगवान् हिमवतः शिखरे, देवीसुखार्थं, स्वस्वरूपगणैः पुनःपुनः हास्यं जनयामास। चन्द्ररेखाभरणभालां देवीं मोदयन्, स श्रेष्ठैः रूपिणः, बुद्धिमद्भिः, शुभैः, रूपाण्यन्यथाकर्तृभिः सह रमते स्म। अनन्तरं, परमा देवी मातरं प्रति जगाम, या दिव्यपीठे स्वर्णमयमणिमय्यां विराजमाना आसीत्। देवीं सतीं दिव्यरूपां आगच्छन्तीं दृष्ट्वा, मेना हिमवतः प्रिया, तां निरदोषां कन्यां दिव्यपीठेन पूजयित्वा, ततो वाक्यमुवाच। दीर्घकालानन्तरं अद्य त्वं आगता, शुभेक्षणे कन्ये; वद, किं त्वं क्रीडारहितासि? यः पत्या सह क्रीडसि। ये दरिद्राः अनाथाश्च, उमे, ते एवं क्रीडन्ति यथा तव पतिः, शुभे। एवं मातरं वदन्तीं सती नातिसन्तुष्टा अभवत्; सा महातपस्विनी, मौनं स्थापयित्वा, मातरानुज्ञया भगवन्तं प्रति गत्वा, तमुवाच। भगवन्, देवाधिपते, अहं अत्र पर्वते स्थातुं न इच्छामि; तेजस्विनि, अन्यत्र लोकान्तरमध्ये निवासं कुरु। देवीं तु भगवान् प्राह—यदा यदा निवासाय त्वया पृष्टं, तदा कदापि अन्यत्र स्थातुं न ववृथे, हे देवि। इदानीं, सुन्दरि, त्वमेव अन्यं निवासस्थानं वाञ्छसि; किमर्थं त्वं तद्विचेष्टि, देवी? ब्रूहि, शुभस्मिते। अद्याहं गृहमगच्छं, देवाधिपते, पितरं महात्मानं, तत्र च माता मम रहसि सांसारिकं किञ्चिदुवाच। पीठादिभिः पूजिता सा मामुवाच—‘उमे, तव पतिः सदा क्रीडारहितः, शुभे।’ स क्रीडति, किन्तु देवक्रीडा न तथा; महादेव, त्वं गणैः विविधैः रमयसि, किन्तु तन्मम मातरं न रोचते, वृषध्वज। तदानीं भगवान् स्मितपूर्वकं देवीं हसितुमिच्छन् उवाच। एवं न संशयः—कस्मात् त्वं रुष्टा? कृतिवासाः वस्त्रविहीनः च श्मशानेषु वसति। मम निश्चितं न निवासः; अहं काननगुहासु विचरामि, नग्नगणैः परिवृतः, पद्मलोचन। न कुप्य, देवी, मातरं प्रति; तव माता सत्यमेव उक्तवती। पृथिव्यां मातुः समः बन्धुः प्राणिनां नास्ति।