महादेवाय, अद्भुताय, विविधाय, प्रधानाय, अनन्ताय, कार्यकारणस्वरूपाय नमः। पुरुषाय नमः; पुरुषस्य इच्छापूर्तये नमः; पुरुषप्रधानसंयोगकर्त्रे नमः। प्रकृतिपुरुषयोः सर्वथा प्रवर्तकाय, कृताकृतकर्मकर्त्रे, फलसंयोगदात्रे नमः। सर्वेषां कालज्ञाय, नियामकाय, विविधकर्त्रे, गुणकर्मदात्रे नमः। देवदेवेश्वराय नमः; भूतसृष्टये नमः; शिवाय, सौम्यवदनाय, दृष्टिसौम्यतां कुरु, प्रभो। एवं, सर्वैः देवैः स्तुतः स भगवान् उमापतिः, लोकनाथः, अमराणां प्रति वचनं उवाच। "हे देवाः, अहं सुलभः सौम्यः च; वरं वृणीत, शीघ्रं विना संशयं दास्यामि।" ततः सर्वे देवाः, त्र्यंबकं नमस्कृत्य, वदन्ति—"भगवन्, वरः तव हस्ते स्थातुं अर्हति; यदा आवश्यकता भवति, तदा इच्छितं वरं दास्यसि।" शिवः "तथास्तु" इति उक्त्वा, देवांश् विसर्ज्य, प्रमथगणैः सह स्वं धाम प्रविष्टवान्। यः हर्युत्सवमिदं दिव्यं देवब्राह्मणानां पुरः गायति, स गणेश्वरसमः, शरीरत्यागात् सुखं लभते। ब्राह्मणश्रेष्ठ, यः शृणोति वा पठति च, स सर्वलोकेषु देवैः, अमराधिपतिवत्, पूजितः भवति। यदा भगवान् गृहम् प्रविष्टः उत्तमासनं उपविष्टः, तदा कुचरितयुक्तः, दुष्टबुद्धिः, कुलहीनः, सर्वलोकविघातकः, अंगावरणरूपः, कामः देवम् आघातयितुं प्रवृत्तः। स ऋषीणां व्रतानां च विघ्नकर्ता, रतिसहितः चक्ररूपेण प्रकटितः। तदा, देवाधिदेवः, तम् आक्रान्तारम् त्र्यंबकेन नेत्रेण तिरस्कारदृष्ट्या वीक्ष्य, तं आघातयितुम् इच्छति। ततः तस्य नेत्रात् अग्निः उत्पन्नः, सहस्रार्कमालाभिः ज्वालाभिः युक्तः, रतिपतिं सह अनुचरैः तत्क्षणं दग्धवान्। दग्धः, पीडितः, वेदनायुक्तः, विकृतस्वरेण दीनं विलप्य, देवम् शान्तिं याचन्, भूमौ पतितः। ततः कामः, जगद्विघातकः, अग्निना शरीरं दग्ध्वा, क्षणात् मूर्च्छितः पतितः। तस्य पत्नी रति, दुःखातुरः, दीनं विलप्य, देवीदेवयोः कृपां याचति। तयोः कृपाशीलत्वं ज्ञात्वा, देवदंपती तां दीनां दृष्ट्वा, सान्त्वनं दत्त्वा, वचनं प्राहुः—"नूनं, भाग्यशालिनी, स दग्धः, पुनः अत्र न जातः; शरीररहितः अपि, सर्वं कार्यं साधयिष्यति। यदा वसुदेवपुत्रः विष्णुः अवतरति, तदा तस्य पुत्रः तव पतिः भविष्यति।" एवं वरं लब्ध्वा, कामपत्नी, प्रसन्नमुखी, हर्षितया, इच्छितं स्थानं गतवती, श्रान्तिः नष्टा। कामं दग्ध्वा, वृषध्वजः देवः, हिमालये उमया सह रममाणः, तत्र प्रहृष्टः। रम्यगुहासु, पद्मपूरितसरोवरेषु, गुहासु, रम्यधारासु, पीतपुष्पवनेषु, रमणीयनदीतीरेषु किंनरसेविते, गिरिशिखरेषु, सरःसरोवरेषु, रम्यपक्षिसंनादितवनेषु, पुण्यतीर्थेषु, ऋषिश्रमेषु, विद्याधरैः भूषितेषु, गन्धर्वयक्षदेवसंनद्धेषु, त्र्यंबकः देवीसहितः रमते। इन्द्रादिदेवैः, ऋषिभिः, यक्षैः, सिद्धैः, गन्धर्वैः, विद्याधरैः, दैत्यैः, विविधैः प्राणिभिः परिवृतः, शम्भुः तस्मिन् पर्वते हृष्टः। अप्सरः नृत्यन्ति, देवेश्वराः गायन्ति, हृष्टगन्धर्वगणाः दिव्यवाद्यं वादयन्ति, अन्ये शीघ्रं देवश्रेष्ठं स्तुवन्ति। इन्द्रयमाग्निसमबलैः प्रमथगणैः सहितः, भगनेत्रनाशकः, तदापि पर्वतं न त्यजति, देवीसंतोषाय तत्र स्थितः। देवीसहितः, कामनाशकः, तत्र किम् अकरोत्? एतद् ज्ञातुम् इच्छामः। हिमवत्पृष्ठे, देवीसंतोषाय, विविधरूपगणैः हासं पुनः पुनः उत्पादयति। चन्द्रचूडामुख्यया देवीया रमयन्, उत्तमान्, बुद्धिमन्तः, शुभरूपधारिणः प्राणिभिः सह रमते। ततः, परमा देवी, दिव्यरूपा, तस्याः मातरं समीपं अगच्छत्, या अद्भुतं सुवर्णासनं उपविष्टा। सतीं दिव्यरूपां आगच्छन्तीं दृष्ट्वा, हिमवतः प्रिया मेना, स्वां निष्कलुषां पुत्रीं उत्तमासनं दत्त्वा, वचनं उवाच। "दीर्घकालानन्तरं त्वं अद्य आगता, शुभनेत्रे; कथय, किम् क्रीडायाः अभावः अस्ति, यतो पतिसंयोगे रमसे। ये निर्धना अनाथा च, ते एवं क्रीडन्ति यथा तव पति, शुभे।" मातृवाक्येन, सा न अतिसन्तुष्टा, महाशान्त्या युक्ता, मौनं स्थिता, मातर्याः विसृष्टा, देवम् समीपं गत्वा वदति।