शृणु, धर्मात्मन्, तेषां तु विशेषपात्राणि, विविधानि वत्सदुग्धानि, दुग्धकर्तॄंश्च यथाक्रमं कथनीयानि। यच्च कारणं येन कालेन वेनस्य करः कोपितैर्महर्षिभिर्मथितः, तदपि त्वं मे प्रिय, कारणं तस्य विस्तरेण शृणु। अधुना त्वां पृथोः वेनपुत्रस्य चरितं सम्यग् आख्यास्यामि, सविशेषं शृणु, श्रद्दधानः सन्, धर्माय च यत्नशीलः भव, द्विजोत्तम। एतत् पावनं, स्वर्ग्यं, यशःप्रदं, दीर्घायुष्यम्, ऐश्वर्यदं, वेदैः अनुमोदितं, ऋषिभिः गुह्यं शिक्षितं—तथैव शृणु। अहं ह्येतत् अशुचये, क्षुद्रबुद्धये, शिष्याभावाय, अविनीताय, कृतघ्नाय, वैरिणे च न कथयेयं, हे ब्राह्मणाः। यः कश्चिद् वेनपुत्रस्य पृथोः चरितं नित्यं ब्राह्मणान् प्रणम्य पठति, स कृताकृतयोः विषये न शोचति। पूर्वे काले धर्मस्य रक्षकः, अत्रिकुलसमुत्पन्नः, अत्रिसमः, अङ्गो नाम प्रजापतिः आसीत्। तस्य सुनीथायां, मृत्युःकन्यायां, वेनः पुत्रः अभवत्, स धर्मे न विशेषपारङ्गतः। मातामहदोषात्, कालकन्यायाः सुतः, स्वधर्मं परित्यज्य, कामलोभाभ्यां प्रवृत्तः। स राजा धर्मसीमाम् उल्लङ्घ्य, वेदविधानानि अतिक्रम्य, अधर्मे प्रवृत्तः। तस्य प्रजापतेः शासनकाले, प्रजाः न स्वाध्यायं न वषट्कारं च प्रोचुः; देवा न सोमं पिप्युः, न हविर्दत्तं यज्ञेषु। तस्मिन् प्रजापतौ क्रूरसङ्कल्पः जातः—"मा यज्ञाः स्युर्मा हविर्दानं"—इत्येवमस्मिन् विनाशे समुपस्थिते। "अहमेव पूज्यः, अहमेव पूजकः, अहमेव यज्ञः; मयि यज्ञः कर्तव्यः, मयि हविर्देयम्"—इति स राजा ब्राह्मणश्रेष्ठं भृगुवर्यं प्रति व्याहरत्। ततः सर्वे महर्षयः, मरीचिप्रमुखाः, तं सीमातिवर्तिनं, दुराचरं वेनं इत्युक्तवन्तः—"वयम् बहून् वर्षाणि व्रतम् आचरिष्यामः; त्वं मा धर्मं विहार्षीः, एष सनातनः धर्मः।" "त्वं अत्रेर्मरणे जातः, प्रजापतिरसि; प्रजाः अहं रक्षिष्ये"—एष एव अत्र संकल्पः कृतः। एवं सर्वे महर्षयः उक्तवन्तः, स वेनः, अविवेकी, हसित्वा, तान् हानिकारकवाक्यैः प्रत्युवाच—"कः अन्यः धर्मस्य कर्ता? कस्य वचनं श्रोतव्यम्? कः मया तुल्यः विद्यायां, वीर्ये, तपसि, सत्ये च?" "यूयं नूनं मोहिता, विवेकहीनाः, न हि मम स्वरूपं वेत्थ, सर्वभूतानां धर्मस्य च विशेषतः।" "यद्यहमिच्छेयम्, पृथिवीं दग्धुं, अपां प्लावयितुं, द्यावापृथिवी च निवारयितुं शक्नोमि; अत्र मम चिन्तनस्य आवश्यकता नास्ति।" एवं मोहदर्पाभ्यां न निवर्त्यमाने नृपे, महर्षयः कोपिताः, वेनं प्रत्यगृह्णन्। ते महात्मानः, कोपसंयुताः, तं बलवन्तं वेनं निगृह्य, तस्य वामोरुं मथितवन्तः। मथ्यमाने राज्ञो जङ्घायां, अतीव नीचः कृष्णवर्णः पुरुषः उत्पन्नः। स भीतः, कृताञ्जलिः द्विजोत्तमान् पुरतः स्थितः; तं दुःखितं दृष्ट्वा, अत्रिः उवाच—"निषीद" इति। स वेनस्य पापात् निषादजातिप्रवर्तकः अभवत्, मत्स्यजीविनः अपि तेनैव सृष्टाः। ये चान्ये विन्ध्ये, पर्वतेषु च वसन्ति, अधर्मे रमन्ते, हे ब्राह्मणाः, तेऽपि वेनपापलेपिताः। ततः पुनः, महर्षयः कोपिताः, वेनस्य दक्षिणहस्तं समिधिवद् मथितवन्तः। तस्मात् हस्तात् पावकसमः, स्वतेजसा दीप्तिमान्, अग्निरिव पृथुः उत्पन्नः। स अजगवाख्यं महाशब्दं धनुः, दिव्यानि शराणि, तेजस्वि कवचं च समादत्त। तस्य जन्मनि, सर्वाणि भूतानि प्रमुदितानि, च वेनः स्वर्गं गतः। एवं धर्मात्मनः पुत्रस्य जन्मना, स पुरुषव्याघ्रः पुत् नामकात् नरकात् उद्धृतः। ततः समुद्राः, नद्यः, विविधानि रत्नानि, अभिषेकाय जलानि च आदाय, तं उपागच्छन्। भगवान् पितामहः, देवैः, अङ्गिरोभिः, स्थावरजङ्गमैः सर्वैः सहितः, तत्र उपस्थितः। ते सर्वे संमिल्य, वेनपुत्रं पृथुं नृपतिं राजसूयाभिषेकविधिना अभ्यषिञ्चन्; प्रजाः तेन तुष्टाः। एवं धर्मविद्भिः यथाविधि अभिषिक्तः, पृथुः महाबलः वेनपुत्रः, नृपतीनां नृपतिः अभवत्। यः प्रजाः पूर्वं पित्रा अप्रियाः, ताः स पृथुर्निजगृहे; तासाम् अनुरागात् स 'राजा' इति प्रसिद्धः। स समुद्रम् उपेत्य, जलानि तस्य मार्गं दत्तानि, पर्वताः अपि मार्गं कृतवन्तः, ध्वजाः न भग्नाः। पृथिवी अपि अप्लुष्यमाणाः धान्यानि अदाय, चिन्तयित्वा एव भोजनं उत्पन्नम्, गावः सर्वकामदुघाः, सर्वस्रोतःसु मधु लब्धम्। तस्मिन् एव काले, पितृयज्ञे शुभे, सूतिरन्यश्च सुत्यां विद्वान् जातः। तस्मिन् महायज्ञे, विद्वान् मागधः अपि जातः; तौ महर्षिभिः आहूतौ, पृथोः स्तुतये।