इन्द्रस्य आज्ञया गन्धर्वाप्सरसां गणैः सहितः सः तत्र आगतः। अन्ये अपि देवाः स्वर्गात् पृथक् पृथक् सुशोभनवेषधारिणः समागताः। गन्धर्वाः, यक्षाः, नागाः, किन्नराश्च दिव्ययानैः समारुह्य आगच्छन्। तेषु देवानां मध्ये शचीपतिः सर्वराजन्येभ्यः विशिष्टस्वरूपः प्रकाशमानः आसीत्। सः आज्ञाधिकारबलसमन्वितः हर्षपूर्णः स्वयम्बरं समारब्धवान्। सा च सर्वलोकजननी, देवासुराणां माता, विश्वस्य उत्पत्तिहेतुः अभवत्। सा शम्भोः पत्नी, स प्राज्ञः पुरुषः, या पुराणेषु परमा प्रकृतिरिति गीताः, या दक्षे क्रुद्धा धर्मार्थं तस्य धीरस्य गृहात् निर्गत्य स्वर्गवासिनां मध्ये आगता। दिव्यरत्नस्वर्णमण्डिते विमानस्थिता सा, चामरवातिताङ्गी, सर्वऋतुपुष्पमालां सुरभिं रमणीं च गृह्य देवी साहसं कृत्वा अग्रे अगच्छत्। मालां गृहीत्वा सा देवी देवानां सभायां स्थित्वा, इन्द्रादिभिः उपस्थितैः सह, स्वयम्बरं आरब्धम्। तदा शम्भुः कौतुहलेन पञ्चशिखकुमाररूपं धारयित्वा, तस्याः अङ्के सहसा शयानः, स्वां दिव्यशक्तिं प्रादर्शयत्। देवी तं पञ्चशिखकुमारं दृष्ट्वा, तं योग्यं विज्ञाय, हर्षपूर्णा तमुत्थापयत्। ततः सा शुद्धसंकल्पा, प्रियतमं पतिं प्राप्य, तं प्रभुं हृदि स्थापयित्वा निवसति स्म। देव्याः अङ्के तं कुमारं दृष्ट्वा देवाः विचारयामासुः—"कः अयं अत्र?" इति, विस्मिताः उच्चैः शब्दं कृतवन्तः। वज्रधरः बाहुं प्रसार्य तं प्रति वज्रं समाह्वयत्; तथापि कुमारस्य बाहुः समं स्थितः। कुमारः शम्भोः योगेन स्थगितः, वज्रधरः न वज्रं प्रक्षिप्तुं न च चलितुं शक्तः। ततः भगः कश्यपात्मजः तेजस्विनं शस्त्रं प्रसार्य ताडयितुमिच्छन् मोहितः अभवत्। प्रभुः तस्यापि बाहुं स्थगितवान्; तस्मिन्नेव क्षणे प्रभुः तस्य बलं तेजः शक्तिं च निगृह्यत्। शिरः कम्पयन् विष्णुः शंकरं निरीक्ष्य तिष्ठन् अभवत्; तेषु सर्वेषु एवं क्रुद्धेषु देवेषु अपि। अहम् अपि महता संकुलेन, भक्त्या ध्यानं कृत्वा, उमायाः अङ्के स्थितं देवेश्वरं अपश्यम्। तं परं देवेश्वरं विज्ञाय, शीघ्रं समुत्थाय, शम्भोः पादौ प्रणम्य, स्तुतिं च अकुरवम्, द्विजश्रेष्ठ। सामवेदीयैः पुरातनैः मङ्गलैः गुह्यनामभिः स्तोत्रैः अहम् उदग्राम्—"त्वं अजः, अनादिः, भगवन्, स्रष्टा, सर्वगतः, व्यक्ताव्यक्तातीतः। त्वं आदिपुरुषः, ध्रुवं ब्रह्म, चिन्त्यः, अमृतः, परात्मा, ईश्वरः, महाकारणं च। ब्रह्मणः स्रष्टा, प्रकृतेः आदिकर्ता, सर्वस्य निर्माता, प्रकृतेः परः; एषा च देवी प्रकृतिः सदा तव सृष्ट्यर्थं कारणं। सा पत्नीरूपं धारयित्वा जगतः कारणं भूत्वा आगता; नमस्ते महादेवाय सह देव्या। तव प्रसादेन, देवेश, तवाज्ञया, मया एते सृष्टाः—देवादयः; ते तु तव योगमायया मोहिताः। तेषां कृपां कुरु, यथा ते यथापूर्वं स्युः।" इति अहं परं प्रभुं निवेदितवान्। अहं तान् स्थगितदेवान् उवाच—"यूयं सर्वे न शंकरं विज्ञाय, मोहिता अभवथ।" तान् उवाच—"त्वं सह मया शीघ्रं शरणं गच्छत महेश्वरं, देवेशं, परं अक्षरात्मानं।" ततो देवाः, स्थगिताः, भक्तिशुद्धहृदयाः, शर्वाय मानसिकं प्रणिपत्य। ततः तैः संतुष्टः देवदेवः महेश्वरः शीघ्रं देवतानां शरीराणि यथापूर्वं पुनः अकरोत्। एवं सर्वेषां देवतानां निग्रहसमये, देवेश्वरः अद्भुतं त्रिनेत्ररूपं प्रादर्शयत्। तस्य तेजसा सर्वे मोहिताः, नेत्राणि निमील्य, तस्मै स्वस्वरूपदर्शनशक्तियुक्तं परमं चक्षुः दत्तवान्। तेषां परमेश्वरदर्शनं दत्तवान्; ते तं सर्वव्यापिनं, परमेश्वरं, तृतीयनेत्रधारिणं अपश्यन्। देवाः शक्रमुख्याः, सर्वे च सुरेश्वराः, तं निरीक्ष्य, तस्मिन्नवेक्षणे, देवी अपि सुरसन्निधौ प्रमुदिता। सा देवी तस्य पादयोः अतीवतेजस्विन्याः मालां समर्पयत्; सर्वे देवाः "शुभं, शुभम्!" इति पुनः पुनः उच्चैः शंसन्ति स्म। सा देवी सह सर्वैः, शिरसा भूमिं स्पृशन्तः, प्रणम्य, अहं च देवैः सह तं संबोधितवान्। हिमवतं महत्तरं प्रभास्वरं पर्वतं अहं उवाच—"त्वं वन्द्यः, पूज्यः, नमस्यः; सर्वेषां मध्ये महतामसि।" "यतः त्वं शर्वेण सह महान् सम्बन्धः लब्धः, तस्मात् एषः शुभः विवाहः क्रियतां—किं विलम्बः, महाभाग?" इति उक्त्वा, हिमवान् माम् अभिवाद्य प्रत्युवाच—"त्वमेव मम सर्वसमृद्धेः कारणं; तव प्रसादेन सर्वम् उत्पन्नं, त्वमेव कारणम्। विवाहः यथावत् भवतु, भगवन्।" एवं गिरिश्रेष्ठस्य वचनं श्रुत्वा, अहं भगवान्तं उवाच—"विवाहः क्रियतां, भगवन्।" तदा शङ्करः माम् उवाच—"यथास्तु, जगत्पते।" तस्मिन्नेव क्षणे, द्विजश्रेष्ठाः, वयं एकां नगरीं निर्मितवन्तः। महेशस्य विवाहाय सा नगरी नानारत्नैः भूषिता आसीत्; तत्र रत्नानि, विविधानि मणयः, सुवर्णं, मुक्ताः च आसन्। दिव्याः प्रजाः समागत्य तां श्रेष्ठां नगर्यं अलङ्कृतवन्तः; तस्याः भूमिः नानावर्णमाणिक्यजा, सुवर्णस्तम्भैः शोभिता आसीत्।