हिमालयशिखरे महातपसा कृत्य, देवी ने ग्रहाधिपतिं नमस्कृत्य प्रार्थयामास — "एष बालकः विमुक्तः भवतु।" तदा ग्रहाधिपतिः देवीं सुशोभितमुखीं सम्बोध्य अवदत् — "हे शुभे! तव तपः व्यर्थं न कुरु; यथाहं वदामि, तत् श्रेयो भवति, मोक्षं च लप्स्यसे।" देवी पुनः प्रार्थयामास — "हे ग्रहाधिपते! तव प्रियं धर्म्यम् अनवद्यं शीघ्रं वद; संशयम् विना तत् कार्यं भवतु, ब्राह्मणाः मे प्रियतमाः।" ग्रहः प्रत्युवाच — "यत् किंचित् तपः त्वया कृतं, अल्पं वा परमं वा, तत् सर्वं एकत्र मे दत्तं भवतु; पश्चात् मोक्षं लप्स्यसे।" देवी पुनः प्रणम्य अवदत् — "मम जन्मात् संचितं तपः, हे महाग्रह! सर्वं तुभ्यं ददामि; बालकं विमोचय।" तदा ग्रहः तस्य तपसा शोभमानः, मध्याह्नसूर्यवत् दुष्टदर्श्यः, प्रसन्नहृदयः देवीं जगदधारिणीं सम्बोध्य अवदत् — "हे देवी! तव कृत्यं दृढनिश्चयं किम् अद्भुतम्? तपस्याः प्राप्तिः कठिनं, त्यागः न प्रशस्तः।" पुनः अवदत् — "स्वं तपः पुनः त्वमेव गृहाण, हे सुशोभितकट्याः, बालकं च; ब्राह्मणभक्त्या तव संतुष्टः, वरं ददामि।" तदा देवी दृढव्रता प्रत्युवाच — "हे ग्रह! ब्राह्मणस्य रक्षणं मम कर्तव्यं, स्वं तपः पुनः प्राप्तव्यम्, किन्तु ब्राह्मणः पुनः न गृहीतव्यः।" दृढनिश्चया देवी अवदत् — "बालकस्य मोक्षः सिद्धः, ब्राह्मणेषु परमं तपः न रोद्धव्यम्; मम प्रियतमाः ते।" देवी पुनरवदत् — "दत्तं न पुनः गृह्णीयात्, यत् ग्रहाय दत्तं, तत् तव विधानं; न कश्चित् पुनर्दत्तं गृह्णीयात्।" "दत्तं मया तव, न पुनः गृह्णीयामि; तव मध्ये स्थातुं, बालकः विमुक्तः भवतु।" एवं देवीवचनं श्रुत्वा ग्रहः स्तुत्य देवीं प्रणम्य बालकं मुक्त्वा, सूर्यवत् दीप्तिमान् तत्र लीनः। बालकः विमुक्तः सरःतीरे अदृश्यः, स्वप्नलाभवत्। देवी, तपस्याः हानिं विचिन्त्य, हिमालयराजकन्या, पुनः तपस्यां आरब्धवती, दृढनियमवती। तस्याः पुनः तपस्यां प्रवृत्तिं ज्ञात्वा, स्वयं शंकरः देवीं सम्बोध्य अवदत् — "हे ब्राह्मण, तपः न कुरु।" "हे देवी! महाव्रते! तपः मया तव दत्तं, तेन तव सहस्रगुणं अक्षयम् भवति।" एवं परमं अक्षयं तपः वरं लब्ध्वा, देवी हृष्टा प्रमुदिता तिष्ठति, स्वपत्न्यर्थं प्रतीक्षमाणा। यः शंभोः बाल्यकृत्याख्यानं नित्यं पठति, स देहत्यागे शुद्धः भूत्वा गणेशपदं लप्स्यते, कुमारसमः। हिमवतः विशालशिखरे, शतभवनैः समाकीर्णे, समये समये हिमवत्सुतायाः स्वयम्बरः अभवत्। तदा हिमवत्, ध्यानकुशलः, देवदेवेन ज्ञात्वा, तद्विधानं कृतवान्। महापर्वतः ज्ञात्वापि, संकल्पं पूरयितुं, स्वयम्बरं सर्वेषु लोकेषु घोषयामास। "सर्वेषु देवासुरसिद्धलोकेषु, मम कन्या यदि इच्छति, परमेशानं स्पष्टं वरणं करोतु।" "एष धर्म्यः, प्रशंस्यः, मम श्रेयसः हितः," इति चिन्तयित्वा, हिमवत् महेश्वरं हृदि स्थापयामास। सर्वेषु देवेषु ब्रह्मपर्यन्तेषु, हिमवत् रत्नमण्डितं स्थलं सज्जीकृत्य, कन्यायाः स्वयम्बरं कृतवान्। स्वयम्बरघोषे सर्वे देवाः, लोकवासिनः, विविधरूपधारिणः, हिमवत्सुतायाः समागच्छन्। पुष्पितपद्मासनस्थः, सिद्धयोगिसंवृतः, अहं अपि हिमवत् द्वारा सूचितः, देवैः सह आगतः। देवेश्वरः सहस्रनेत्रः, दिव्याभरणमाल्ययुक्तः, दिव्यरूपः, ऐरावतं समारुह्य, मत्तमदप्रवाहयुक्तं, आगतः। सर्वदेवेषु, वज्रधरः, तेजसा सर्वान् अतीत्य, सर्वदिक् सूर्यवत् प्रकाशयन् आगतः। स्वर्णमन्दिरे पताकाध्वजसुसज्जिते, शीघ्रं आगतः, रत्नकुण्डलदीप्तः, अग्निसूर्यप्रतिमरूपः। कश्यपस्य पुत्रः भगः, एकाकी आदित्येषु, शुभाभरणयुक्तः, बलतेजःसमानः आगतः। दण्डधरः कृतान्तः, महाबैलबलसमारुह्य, सुवर्णरत्नमण्डितः, पर्वतवत् स्थूलः, शीघ्रं आगतः। समीरः, लोकधारकः, दिव्यमन्दिरं समारुह्य, देवासुरेश्वरान् अतीत्य, तेजसा संस्थितः, आगतः। अग्निः, देवेषु दीप्तमान्, विविधरत्नमण्डिताङ्गः, श्रेष्ठदिव्यमन्दिरसमारुह्य, मध्यस्थः आगतः। सर्वधनाधिपः, राजराजः, शीघ्रं आगतः, देवासुरेश्वरान् तेजसा पूर्णः, सुन्दररूपः। चन्द्रः, रत्नमन्दिरसमारुह्य, श्यामः, दिव्यगन्धमाल्यवेष्टितः, आगतः। गदाधरः, तर्क्ष्यं महापर्वतसदृशं समारुह्य, अश्विनौ श्रेष्ठवैद्यौ सह, एकं दिव्ययानं शीघ्रं समारुह्य आगतः। उभौ प्रमुखौ देवौ, अग्निसूर्यसमप्रभौ, सहस्रसर्पयुक्तौ, दीप्तरूपौ, अग्निसूर्यदीप्तिमन्तौ आगतः। स महात्मा अन्यैः सर्पैः सह दिव्ययानं समारुह्य, दितिपुत्रैः महादैत्यैः सह, अग्निसूर्येन्द्रवायुसमतेजसा आगतः। स्वीयवेषधारणाः, देवसमक्षे सभायां समागताः; गन्धर्वराजः, सुन्दररूपः, दिव्याभरणयुक्तः, दिव्ययानं समारुह्य विचरन् आगतः। एवं हिमवत्सुतायाः स्वयम्बरसमारम्भे सर्वे देवासुरगन्धर्वाः, दिव्यरूपधारिणः, शोभायुक्ताः, कन्यायाः वरणार्थं समागच्छन्।