स एवम्, हिमवतः कन्या तपस्यां संनियोज्य मनः, तं पितामहम् उद्दिश्य उवाच—"भगवन्, यदर्थं मया तपः कृतं, तद् त्वया पूर्वमेव ज्ञातम्; ततः पुनः किं मां पृच्छसि?" ततोऽहं तां शुभां देवीम् अवदं—"यस्य हेतोस्त्वया तप्यते, स एव स्वयम् अत्र आगत्य त्वां वरणिष्यति।" शर्व एव हि परं ब्रह्म, सर्वेश्वरः, सर्वलोकाधिपः; वयं तस्याज्ञायाः सदा वशाः, तस्यैव दासाः स्म, शुभे। स देवदेवः, परेशः, स्वयम्भूः, त्वत्सकाशं स्वयमेव आगमिष्यति, शुभे, त्वद्वदन्यः कोऽपि नास्ति, स बहुरूपः, अनन्यवपुः। महेश्वरः, गिरिशः, चराचराधिपः, आद्यः, अप्रमेयः, सोमेन्द्रसदृशप्रभः, भीषणरूपं धारयन्, तत्र आगमिष्यति। ततः देवाः तां देवीम् ऊचुः—"सुन्दरि, शीघ्रं धूर्जटिः, नीलरक्तवर्णः, आगमिष्यति।" "स देवदेवः तव पतिः भविष्यति; तपः मा कुरु।" इत्युक्त्वा, देवाः ऋषयश्च, पर्वतान्द्रदुहित्र्याः प्रदक्षिणं कृत्वा निर्गता। ततः ते तस्याः दृष्ट्यगोचराः अभवन्; सा अपि स्वाश्रम एव स्थित्वा, स्तोत्रपाठं न्यवर्तयत्। द्वारस्थिता सा अशोकवृक्षसमीपे स्थित्वा, तत्र हरः, देवदुःखनाशनः, चन्द्रशेखरः, आगतः। स विकृतरूपं धारयन्, ह्रस्वः, लघुबाहुः, भग्ननासिकः, कुब्जः, पिङ्गलकेतुः, विकटवदनः, उवाच—"देवि, त्वां वरणोमि।" योगविद्या सम्पन्ना उमा, तं शङ्करं आगतम् अभिजज्ञौ। सा शुद्धचित्ता, दयालुता परिपूर्णा, तं सम्यक् पाद्येन, अर्घ्येण, मधुपर्केण च सत्कृत्य, सुमनसः अर्पयित्वा, ब्राह्मणप्रियत्वात् भक्त्या पूजयामास। अथोवाच—"भगवन्, अहं स्वातन्त्र्या रहिता; मम पिता गृहपतिरेव दातृत्वे स्वामी। कन्या चास्मि, ब्रह्मर्षे।" "गच्छ, मम पितरं, अक्षयगिरिनाथं, पृच्छ; स यद्यदाति, तद् मम युक्तं।" तदा स भगवन्, विकृतरूपधारी, हिमवतः समीपं गत्वा उवाच—"राजन्, तव कन्यां मे दिहि।" स गिरिराजः, तं रुद्रं विकृतरूपमपि विज्ञाय, शापभीत्या, भयविह्वलः, प्राह—"भगवन्, नाहं ब्राह्मणान् न देवतान् अवमाञ्चामि। पूर्वं यद् निश्चितं, तद् शृणु।" "मम कन्यायाः स्वयंवरः भविष्यति, यत्र ब्राह्मणाः सत्कृताः स्युः; तत्र या साक्षात् स्वयम् वरणं करिष्यति, स एव पतिः स्यात्।" गिरिराजवचः श्रुत्वा, स वृषध्वजः प्रभुः, देवीम् उपगम्य अवदत्—"देवि, तव पित्रा स्वयंवरः अनुमोदितः; तत्र त्वं स्वयमेव वरं वरणीयाः।" "अहं त्वां वन्दित्वा गच्छामि; सुन्दरि, कथं त्वया इदृशं रूपवंतं त्यक्त्वा, अन्यं निर्गुणं वरणीयम्?" सैव तस्य वचनं, रुद्रेण हृदि स्थापितां भावना च चिन्तयित्वा, तम् उवाच—"देवेश, तव मनः मा चलतु; त्वां वरणिष्यामि, अत्र किम् आश्चर्यम्?" "यद्यपि मयि कश्चिद् संशयः अस्ति, ब्रह्मन्, अत्रैव, अधुना, हृदि त्वां वरणोमि।" सा माल्यं गृहीत्वा, तत्र स्थित्वा, शम्भोः स्कन्धे न्यास्य, उवाच—"त्वमेव मया वृतः।" तदा स भगवन्, देवीवृतः, अशोकवृक्षं प्रति वाक्यं प्राह—"यतः त्वया अनेन शुभेन माल्येन मम वरणं कृतम्, अतः त्वं जरामुक्तः, अमरः भविष्यसि।" "यथेष्टवपुर्धारी, इच्छाफलदः, सर्वाभरणसुमनसाभूषितः, सर्वपुष्पफलसम्पन्नः, अमृतसदृशः, सर्वगन्धयुक्तः, देवेषु प्रियः, निर्भयः, तृप्तः सर्वलोकेषु चिरस्थायी च भविष्यसि।" "तवाश्रमः चित्रकूटाख्यः, मह्यं अतीव प्रियः, महापूज्यः स्यात्; यः कश्चित् अत्र पुण्यार्थी आगच्छति, स अश्वमेधफलम् लभते; यश्चात्र मृत्युम् आप्नोति, स ब्रह्मलोकं गच्छति।" "यश्चात्र संयमयुक्तः प्राणान् त्यजति, स देवीतपसा संयुक्तः महागणपतित्वं प्राप्नोति।" इति उक्त्वा, स भगवान्, लोककर्ता, सर्वभूताधिपः, हिमवतः कन्यां अभ्यनुज्ञाय, तत्रैव अन्तर्धानं गच्छति। देवी अपि, तस्मिन् दिव्ये, अप्रमेयात्मनि गते, तस्माद् एव स्थले तद्व्याप्तचित्ता, शिलायां प्रादुर्भूता। सा तं जगदाधिपतिं चिन्तयन्ती, तस्मिन्नेव मनसा, तदा चन्द्ररहितरात्रिवत् शोकाकुला बभूव। तदा गिरिकन्या, आश्रमसमीपे, जलपूर्णे सरसि, शिशोरार्तस्वरं श्रुतवती। तत्र, देवदेवः शंकरः, क्रीडार्थं बालरूपं गृहीत्वा, तस्मिन्सरःमध्ये, मकरग्रहणेन पीडितः, योगमायां आस्थाय, लोकसृष्टिकारणभूतः, तं रूपं धारयन्, इदं वचनं प्राह— "रक्षन्तु मां कश्चित्!" इति स बालरूपधारी, मकरग्रस्तचित्तः, विललाप—"हा दुःखम्! अहं बालः अस्मि, मम अभिलाषाः अपि न परिपूर्णाः!