शृण्वन्तु द्विजाः, हिमवान् राज्ञः वचनानि श्रुत्वा अहं तस्य मनसि अभिलषितं वरं ददामि। तव तपसा, हे हिमवान्, कन्या तव जन्म भविष्यति; तस्य शक्त्या सर्वत्र तव कीर्ति प्रसिद्धा भविष्यति। सा सर्वदैवतानां पूजिता, अनन्ततीर्थैः परिवृता, पुण्येन विशुद्धा, सर्वत्र देवैः पूज्यते। सा तव ज्येष्ठा भविष्यति, अन्याः तस्य अनन्तरं जन्मिष्यन्ति, हे शुभे। कालक्रमेण, हिमवान् मेनायाम् अपर्णां, एकपर्णां, तथा एकपाटलां उत्पादयामास। न्यग्रोधा, एकपर्णा, पाटला, एकपाटला च, एकपर्णं केवलं भक्षयित्वा अनिकेता तपः अचरत्। शतसहस्रवर्षाणि, यानि देवदानवेषु अपि दुष्कराणि, एकपर्णा एकपर्णं खाद्यं कृत्वा तपः अचरत्। एकपाटला अपि एकपाटलपत्रं खाद्यं कृत्वा सहस्रवर्षे पूर्णे तद्वत् तपः अचरत्। अपर्णा तु अनाशना अभवत्। तस्याः माता स्नेहातुरा 'भक्षय' इति तां वारयामास। मातुः वचनं श्रुत्वा, देवी, दुष्करं तपः कृत्वा, तेनैव नाम्ना लोके प्रसिद्धा अभवत्, देवैः पूजिता। एषा त्रिकन्यानां कथा, यासां तपः पृथिव्यां यावत् चराचरं तिष्ठति, तावत् स्थायि भविष्यति। तासां सर्वासां तपसा सन्निर्मिताः देहाः, योगं आलिङ्ग्य, महाभाग्यवन्त्यः, अनवच्छिन्नयौवनाः। ताः लोकानां मातरः, नित्यं ब्रह्मचारिण्यः, स्वस्य तपसा लोकान् धारयन्त्यः। तासु उमैव श्रेष्ठा, ज्येष्ठा, उत्तमवर्णा, महायोगबलसम्पन्ना, महादेवम् उपगता। दत्तकः, उशना इति अपि, तस्याः पुत्रः अभवत्; एकपर्णायाः पुत्रः देवलः अभवत्। तृतीयायाः एकपाटलायाः पुत्रः अलर्कस्य जैगीषव्यः अभवत्। तस्याः द्वौ पुत्रौ शङ्खः लिखितः च, गर्भात् न जातौ, अभवताम्; तथा शोभनायाः उमा, या मया स्तूता। ततः तस्याः तपसा त्रिलोक्यं समग्रं दग्धम्; तद् दृष्ट्वा अहं ताम् इदं वचनम् अब्रुवम्— 'हे देवि, किमर्थं लोकान् तपसा पीडयसि? सर्वं त्वया सृष्टम्; तेनैव नाशय न। त्वं हि सर्वलोकान् तेजसा धारयसि; वद, हे जगन्मातः, किम् इच्छसि?' सा उवाच— 'हे पितामह, यदर्थं अहं तपः चरामि, तद् त्वं जानासि; किमर्थं पुनः पृच्छसि?' ततोऽहम् उक्तवान्— 'हे शुभे, यदर्थं तपः करोषि, सः स्वयम् त्वां आगम्य गृह्णाति।' शर्व एव सर्वेश्वरः, सर्वलोकाधिपः; वयं तस्याज्ञायाः अधीनाः, तस्य सेवकाः। स देवदेवः, परः, स्वयम्भूः, त्वां आगमिष्यति, हे शुभे, अनन्यरूपः, बहुवर्णः, अद्वितीयः। महेश्वरः, पर्वतराज्यनिवासी, चराचराधिपः, आद्यः, अनन्तः, शशाङ्केन्द्रसदृशः, भीमरूपधारी। ततः देवाः तां उवाचुः— 'हे शुभे, शीघ्रं धूर्जटिः, नीलरक्तवर्णः, आगमिष्यति।' 'स देवाधिदेवः तव पतिः भविष्यति; तपः न कुरुष्व।' ततः देवर्षयः, पर्वतकन्यां प्रदक्षिणं कृत्वा, निर्गता। ते तस्याः दृष्ट्याः लुप्ताः अभवन्, सा अपि स्वस्य आश्रमस्थले स्थिता, स्तोत्रपठने विरता अभवत्। द्वारे, अशोकवृक्षसमीपे, सा स्थित्वा, हरो देवदुःखहरः, शशाङ्कचूडः, आगच्छत्। स विकृतरूपं धृत्वा, ह्रस्वः, लघुबाहुः, भग्ननासः, कुब्जः, केशान्ते पिङ्गलः अभवत्। विकृतवदनः उवाच— 'हे देवि, त्वां पत्नीत्वाय वृणोमि।' उमा, योगनिपुणा, शङ्करं आगतम् अवगच्छत्। शुद्धहृदया, दयायुक्ता, तं पाद्यं अर्घ्यं मधुपानं च दत्त्वा, पूजां च पुष्पैः सुगन्धितैः अकरोत्, सा ब्राह्मणप्रियत्वात्। उवाच— 'हे प्रभो, अहं स्वतंत्रा नास्मि; पिता गृहाध्यक्षः। स एव दातुं समर्थः; अहं कन्या, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ।' 'गच्छ, तं अच्युतं पर्वतानां नाथं पृच्छ। यदि सः मां तुभ्यं ददाति, तत् मम उचितम्।' ततः भगवन् विकृतरूपेण पर्वतराजं उवाच— 'हे पर्वतानां नाथ, कन्यां मे दत्तुम् इच्छसि।' स तं विकृतरूपं रुद्रं अवगच्छन्, शापभीतः, उद्विग्नः, इदं अब्रवीत्— 'हे प्रभो, ब्राह्मणान् वा देवान् वा न अवमानयामि। किन्तु शृणु, हे बुध, पूर्वं निर्णयः कृतः। कन्यायाः स्वयंवरः भविष्यति, ब्राह्मणाः पूजिताः। यं सा स्वयम् वरेत, सः तस्याः पतिः भविष्यति।