दिति, स्वपदप्रक्षालनं न कृत्वा, शयने शयिता। तस्यां सुप्तायां तदानीं सः तस्याः गर्भं प्रविवेश। ततः वज्रपाणिः इन्द्रः तं गर्भं सप्तधा छित्त्वा विचकर्त। वज्रेण विदारिते गर्भे सः गर्भः रुरोद। तदा इन्द्रः पुनः पुनः तम् आह—“मा रुदः” इति। एवं सः गर्भः सप्तधा जातः। इन्द्रः कोपेन पुनरपि तेषां सप्तानां प्रत्येकं सप्तधा चकर्त। एवमेताः देवताः मरुतः अभवन्। हे द्विजश्रेष्ठ, शक्रेण यथोक्तं तथैव मरुतोऽभवन्, एकपञ्चाशत् देवाः वज्रधारिणा सह सख्यं चक्रुः। एवं तेषां देवानां प्रवृत्तौ, हे द्विजोत्तम, तैः देवैः अनन्तबलैः गणाधिपतयः नियुक्ताः। तेषु गणेषु, हरिः शनैः शनैः प्रजापतीनां अधिपत्यं दत्तवान्—तानि प्राचीनानि, विस्तीर्णानि, प्रमुखानि च राज्यानि। स एव हरिः, वीर्यवान् पुरुषः, कृष्णः, जयशाली, प्रजापतिः, पर्जन्यः, सूर्यः, अनन्तः—स एवेदं विश्वं सर्वम्। य एतत्सृष्टिज्ञानं तत्त्वतः वेद, तस्मै पुनर्भवभयं नास्ति—कुतः परत्र भयम्? ततः पृथुं वेनपुत्रं सम्राटं कृत्वा, पितामहः क्रमशः राज्यविभागं कर्तुम् आरब्धवान्। सः सोमं ब्राह्मणानां, ओषधीनाṃ, नक्षत्राणां, ग्रहाणां, यज्ञानां, तपसां च अधिपतिं नियुक्तवान्। वरुणं जलानां, वैश्रवणं राज्ञां, विष्णुं आदित्यानाṃ, पावकं वसूनां च अधिपतिं कृतवान्। दक्षं प्रजापतीनां, वासवं मरुतां, प्रह्लादं दैत्यदानवानां च अधिपतिं न्ययोजयत्। वैवस्वतं यमं पितॄणां, तद्वत् यक्षराक्षसपृथिवीपतिनां च अधिपतिं कृतवान्। गिरीशं त्रिशूलधारिणं भूतगणाधिपतिं, हिमवन्तं पर्वतानां, समुद्रं नदीनां च अधिपतिं न्ययोजयत्। चित्ररथं गन्धर्वाणां, वासुकिं नागानां, तक्षकं सर्पाणां च अधिपतिं कृतवान्। ऐरावतं गजानां, उच्चैःश्रवसं अश्वानां, गरुडं पक्षिणां च अधिपतिं नियुक्तवान्। व्याघ्रं मृगाणां, वृषभं पशूनां, प्लक्षं वृक्षाणां च अधिपतिं कृतवान्। एवं क्रमशः राज्यविभागं कृत्वा, पितामहः दिशां पालकान् अपि स्थापयामास। पूर्वदिशि वैराजपुत्रं सुधन्वानं, दक्षिणे कर्दमपुत्रं शङ्खपदं, पश्चिमे राजसपुत्रं केतुमन्तं, उत्तरस्यां पर्जन्यपुत्रं हिरण्यरोमाणं च दिग्पालान् अभिषिच्य नियुक्तवान्। एतेनैव पृथिवी सप्तद्वीपपुरन्वितां, एते राजानः धर्मेण यावत् तिष्ठन्ति। एवं पृथुः, एतेन नृपतिसंघेन राजसूयेनाभिषिक्तः, वैदिकमार्गेण राज्यं चकार। ततः चाक्षुषस्य मनोः अन्ते, महाबलः वैवस्वतः मनुः पृथिव्याः अधिपतित्वं प्राप। अहं ते वैवस्वतस्य मनोः वंशं विस्तरेण कथयिष्यामि यदि श्रोतुमिच्छसि; एष महान् आधारः पुराणे प्रतिष्ठितः। हे लोमहर्षण, पृथोः जन्म, पृथिव्या दुग्धपानं तेन महात्मना कथमभवत्, तदपि विस्तारतः निवेदय। मनुष्यैः, देवैः, महर्षिभिः, दैत्यैः, सर्पैः, यक्षैः, वृक्षैः च पृथिव्या दुग्धपानं कथमभवत्, तदपि शृणु। पर्वतैः, पिशाचैः, गन्धर्वैः, द्विजश्रेष्ठैः, राक्षसैः, महाभूतैः च पृथिव्या दुग्धपानं कथमभवत्, तदपि कथय। यैः पात्रैः तद्गोदुग्धं पीतं, केन प्रकारेण वत्साः, के दुहित्रः, इत्येतत् क्रमशः निवेदय। वेनस्य हस्तः क्रुद्धैः महर्षिभिः पूर्वं किमर्थं मथितः, तदपि कारणं कथय। पृथोः वेनपुत्रस्य चरितं विस्तरेण शृणु; ध्यानपूर्वकं पुण्यार्थं श्रोतव्यम्। अयुक्ते, अल्पबुद्धौ, शिष्ये, अविनीते, कृतघ्ने, द्वेषिणि वा अहं एतत् न कथयेयम्। एतत् स्वर्ग्यं, कीर्तिकरं, दीर्घायुष्करं, श्रीकरं, वेदैः अनुमोदितं, ऋषिभिः गुह्यं शिक्षितं—यथावत् शृणु। यः कश्चिद् वेनपुत्रस्य पृथोः चरितं सततं ब्राह्मणान् प्रणम्य पठति, सः कृताकृतयोः विषये न शोचति। अतीते काले धर्मपालकः, अत्रिसमः, अत्रिवंशसम्भूतः, अङ्गो नाम प्रजापतिः आसीत्। तस्य पुत्रः वेनः, धर्मे न अतिविद्वान्, सः सूनिथायां मृतुपुत्र्यां जातः। कालदुहितुः सुतः सः, मातामहदोषात्, स्वधर्मं परित्यज्य, कामलोभपरायणः अभवत्। सः राजा धर्मसीमां भित्त्वा, वेदविधिं लङ्घयित्वा, अधर्मे रतः अभवत्।