एवं मया भगवतः सूर्यस्य अनन्ततेजसः शुभानि नामानि अष्टशतानि कीर्तितानि, द्विजश्रेष्ठ। तानि नामानि यः कश्चित् प्रातःकाले ध्यायन् पठति, सुतपत्नीधनरत्नादीनि प्राप्नोति, पूर्वजन्मस्मृतिं च लभते, परमां स्मृतिं बुद्धिं च आप्नोति। शुद्धचित्तः समाहितः च यः देवानां श्रेष्ठं स्तौति, स दुःखाग्निसागरात् विमुक्तः, इच्छानुसारं कामान् प्राप्नोति। अहं भास्करं नमामि, सर्वहितकामं, यं देवादयः पितृयक्षसमूहाः सेवन्ते, असुररात्रिचरासिद्धैश्च पूज्यते, यस्य तेजः सुवर्णाग्निसदृशम्। ततः सर्वव्यापी भगवान् त्रिपुरारि, त्रिनेत्रः, उमाप्रियः, रुद्रः, चन्द्रशेखरः, सर्वान् देवर्षिगन्धर्वयक्षनागादीन् समागतान् निराकृत्य, पृथिव्यां समारभ्यमाणं दक्षस्य महायज्ञं, रत्नसमृद्धं, सर्वोपकरणयुक्तं, प्रथमं विनाशयामास। तस्य तेजसा स्वर्गवासिनः इन्द्रादयः भयभीताः अभवन्, ब्राह्मणाः च शान्तिं न प्राप्नुः, कैलासशिखरे शरणं ययुः। तत्र वरदः, त्रिशूलधारी, वृषध्वजः, पिनाकपाणिः, दक्षयज्ञविनाशकः, शुभः भगवान् स्थितः। महादेवः चर्माम्बरधरः, वृषध्वजः, कालातीतस्थले, एकाम्रवृक्षस्य अधः, ऋषिश्रेष्ठ, सर्वकामदः हरः तिष्ठति। कस्मात् कारणात् भवान् भवः, सर्वभूतहितरतः देवः, सर्वदेवैरलंकृतं दक्षयज्ञं विनाशयामास? न तत्र कारणं तुच्छं मन्ये, त्वत्तः श्रोतुमिच्छामः, हि अस्माकं महती उत्सुकता। दक्षस्य अष्टौ कन्याः आसन्, याः स्वगृहात् पतिभिः सह आगत्य, पितरि तेन सत्कृताः। तत्र ब्राह्मणाः अपि सत्कृत्य पितुः गृहे स्थिता, तासु ज्येष्ठा सती नाम्ना, त्र्यम्बकपत्नी। दक्षः रुद्रद्वेषी, स्वकन्यां न आमन्त्रयत्; स तु दक्षं प्रणम्य, महेश्वरं न सत्कृतवान्। जामाता स्वतेजस्वरूपस्थितः तस्थौ; तत् ज्ञात्वा, सती सर्वाभिः सह पितुः गृहम् आगता। सती, अनाहूता अपि, पितुः गृहम् अगच्छत्; तत्र पितुः सर्वेषां पूजनं कृत्वा, सतीं न पूजयामास, यत् सा न रोचयामास। क्रुद्धा देवी पितरं प्रत्युवाच—"अहं कनिष्ठाभ्यः श्रेष्ठा, कथं मां न पूजयसि, भगवन्? त्वया मां अवमानितां कृतां, अयं दोषः। अहं ज्येष्ठा, विशिष्टा, त्वया पूजनीया।" एवं उक्तः दक्षः, रक्तलोचनः, ताम् उवाच—"मम कन्याः श्रेष्ठाः विशिष्टाश्च, तेषां पतयश्च पूज्याः, हे सति; ते मया अतीव मान्याः। ते ब्राह्मणाः, व्रतशीलाः, महायोगिनः, परमधर्मिष्ठाः, गुणैः स्तुत्याः, सर्वे, त्र्यम्बकं विना, हे सति। वसिष्ठोऽत्रिः पुलस्त्यश्चाङ्गिराः पुलहः क्रतुः। भृगुर्मरीचिश्च, एते मम श्रेष्ठाः जामातरः। शर्वः तेषां प्रतिद्वन्द्वी, सर्वे तं विरुद्धाः; तस्मात् त्वां न इच्छामि—भवः मम प्रतिकूलः।" एवं उक्त्वा, दक्षः, मोहितचित्तः, महर्षिभिः उक्तं शापहेतुम् उक्तवान्। तदा देवी, क्रुद्धा, पितरं प्रत्युवाच—"त्वया दोषहीनं वचसामनसाकर्मणां पुत्रं मां निन्दसि, तस्मात् पितः, अहं इदानीं शरीरं त्यजामि।" ततः, दुःखात्यये, अपमानं न सहन्ती, देवी, सविनयं स्वयम्भुवं इदं वचनं उवाच—"यस्य तेजसा अहं शरीरं त्यक्तवती, तेन नूतनरूपिण्या, अव्यग्रया, धर्मिष्ठया, पुनः त्र्यम्बकस्य धर्मपत्नी भविष्यामि।" तत्र उपविश्य, क्रोधसंयुक्ता, अन्तर्दाहं कृत्वा, मनः संयम्य, अग्निसाधनं चकार। तदा, वायुसंविग्ना, आत्मानं उत्क्षिप्य, सर्वाङ्गेभ्यः निष्क्रम्य, अग्निना भस्मीकृता। सत्याः निधनं संवादं च श्रुत्वा, त्रिशूलधारी, तत्त्वं ज्ञात्वा, दक्षविनाशाय क्रुद्धः अभवत्। सती, स्तुतापि, अनाहूता आगता, दक्षेण अवमानिता, तव अन्याः कन्याः, पतिभिः सह, धन्याः अभवन्। तस्मात्, वैवस्वतकल्पे, एते महर्षयः तव द्वितीययज्ञे, अप्सु जाताः, गर्भात् न, पुनः जन्म प्राप्स्यन्ति। चाक्षुषस्य मनोः अन्तराले ब्रह्मयज्ञे कृतः, दक्षः सप्तर्षीन् आहूय, पुनः शप्तवान्। चाक्षुषान्तरे मानवो राजा भविष्यति, प्राचीनबर्हिषः पौत्रः, प्रचेतसः पुत्रः। त्वं चाक्षुषान्तरे मारिषायां, वृक्षकन्यायां, दक्षनाम्ना जन्म प्राप्स्यसि। तत्रापि, मोहित, धर्मकामार्थकर्मसु, पुनः पुनः विघ्नान् करिष्यामि। एवं उक्त्वा, दक्षः, रुद्रं पुनः शप्तवान्। "त्वं, मम कृते, क्रूरतया, मुनिषु कटुवचनं उक्तवान्, तस्मात्, देवैः द्विजैः च, यज्ञे तुभ्यं हविर् न दास्यते। तुभ्यम् आहुति दत्त्वा, क्रूर, ते जलस्पर्शं विधास्यन्ति; त्वं लोके स्थित्वा युगान्ते स्वर्गं त्यक्त्वा, देवैः सह अपि, पूजां न प्राप्स्यसि।" "देवानां चतुर्विधं गणम् एकत्र भुङ्क्ते, अहं तु न तैः सह भक्षयिष्यामि; पृथक् एव भक्षयिष्यामि।" इति कथा।