सर्वेषां देवानां समवेतानां मध्ये, तस्मिन्नत्यन्तकोलाहले, विश्वकर्मा शनैः शनैर् भासां संहरन् स्थितवान्। तेन तस्य प्रतिमायाः, या जानुपर्यन्तं सम्यग् निर्मिता, तां दृष्ट्वा सविता तुष्टिं न प्राप, तस्मात् सः तस्माद् रूपात् अवतीर्णः। तथापि, तेजः संहारेण तस्य रूपस्य नापचयः अभवत्, अपि तु तस्मात् सुन्दरतरं रूपं विराजमानं बभूव। एवं शीतजलतापकालहेतुभिः, यथा हरः, कमला, विष्णुश्च तं स्तुवन्ति स्म, तत्रोपरिलिखितं श्रुत्वा, सविता आयुःपर्यन्ते दिव्यम् लोकं याति स्म। एवं पूर्वं सूर्यस्य जन्माभवत्, तथा तस्य परमं रूपं विस्तारतः मया कथितम्, हे मुनिश्रेष्ठ। पुनः पुनः वयं तव तस्मिन्नेव सूर्यसम्बद्धे कथायां श्रोतुम् इच्छामः, तस्य शुभस्य चरितस्य श्रवणे न तृप्तिम् आप्नुमः। स एषः तेजस्वी, महाबलः, अग्निसमप्रभः सूर्यः, अस्य तेजःकुतः इति ज्ञातुम् इच्छामः, भगवन्। यदा लोका अन्धकारेण आवृता आसन्, स्थावरजङ्गमं च नष्टम् अभूत्, तदा प्रकृतिगुणैः बुद्धिः प्रथमं उत्पन्ना। तस्मात् अहंकारः जातः, यः पञ्चमहाभूतानि प्रवर्तयति; ततः वायुः, अग्निः, आपः, आकाशः, पृथ्वी च अभवन्, तेषां संयोगात् ब्रह्माण्डम् उत्पन्नम्। तस्मिन् ब्रह्माण्डे सप्त लोका व्यवस्थिताः, सप्तद्वीपसप्तसागरयुक्ता पृथ्वी च तत्रैव स्थिताः। तत्र अहं, विष्णुः, महेश्वरश्च, सर्वे च तमसा मोहिताः, तं भगवन्तं ध्यानम् अचरत्। तदा महत्तेजस्वी पुरुषः तमः नाशयन् प्रादुरभवत्; तं वयं योगध्यानबलात् सवितारम् अभिजग्मुः। तं परमात्मानं ज्ञात्वा, वयं पृथक् पृथक् दिव्यैः स्तवैः तं भगवन्तं स्तुतवन्तः। त्वं देवेषु आद्यः देवः, स्वाधिकारात् त्वमेव प्रभुः; त्वं प्रजासर्गकर्ता, देवदेव, सूर्य। त्वं सर्वभूतानां प्राणः—देवानां, गन्धर्वाणां, रक्षसां, ऋषीणां, किन्नराणां, सिद्धानां, नागानां, पक्षिणां च। त्वं ब्रह्मा, त्वं महादेवः, त्वं विष्णुः, त्वं प्रजापतिः; त्वं वायुः, इन्द्रः, सोमः, विवस्वान्, वरुणः अपि च। त्वं कालः, सृष्टिकर्ता, संहारकर्ता, पालकः, स्वामी; नद्यः, समुद्राः, पर्वताः, विद्युत्, इन्द्रधनुषः अपि तव। त्वं लयः, सृष्टिः, व्यक्ताव्यक्तं, सनातनः; भगवतः ज्ञानम् आगच्छति, ज्ञानात् परः शिवः। शिवात् परः त्वमेव, परमेश्वर; सर्वत्र हस्तपादः, सर्वत्र नेत्रशिरोमुखः। सहस्रकिरणः, सहस्रमुखः, सहस्रपादः, सहस्रनेत्रः; त्वं भूतानां मूलम्—पृथ्वी, अन्तरिक्षम्, दिवः, महत्, सत्यं, तपः, पितृलोकः। तव तं ज्वलन्तं, दिव्यं, विश्वप्रकाशकं रूपं, देवेश्वरैः अपि दुर्लभं, तस्मै नमः। तव तं रूपं, यं देवसिद्धगणाः सेवन्ते, भृग्वादिभिः स्तुतं, परं, अव्यक्तं, तस्मै नमः। वेदविद्भिः ज्ञातव्यम्, सर्वज्ञानयुक्तं, सर्वदेवतितं तव तं रूपं नमामि। विश्वस्य कर्तारं, सर्वभूतसारं, वैश्वानरादिभिः पूजितं, विश्वव्यापिनं, अचिन्त्यं तव तं रूपं नमामि। यज्ञातीतं, वेदातीतं, लोकातीतं, दिव्यतीतं, परमात्मरूपं तव तं रूपं नमामि। अप्राप्यं, अज्ञेयम्, ध्यानगम्यं, अक्षरम्, अनाद्यन्तं तव तं रूपं नमामि। सर्वकारणकारणाय नमः नमः; पापविनाशनाय नमः नमः; दितिसुतनाशनाय नमः नमः; रोगनाशनाय नमः नमः। सर्ववरप्रदाय नमः नमः; सर्वसुखदाय नमः नमः; सर्वधनदाय नमः नमः; सर्वबुद्धिप्रदाय नमः नमः। एवं स्तुतः भगवाञ्छुभं तेजस्वरूपं धारयन्, मंगलवचनैः उवाच—"किं ते वरं ददामि? वरं व्रणीष्व।" तदा वयं प्रार्थयाम—"न कश्चिद् तव परमतेजस्विनं रूपं सहते; तत् सह्यं भवतु, भगवन्, लोकहिताय।" "एवं भवतु" इति आदिकर्ता भगवान् उक्त्वा, लोकानां कार्यसिद्धये सः तापवृष्टिशीतप्रदाता अभवत्। ततः सांख्ययोगमार्गानुगाः, मुमुक्षवः च, तं देवमर्कं हृदये स्थितं ध्यायन्ति। यः सर्वलक्षणहीनः अपि, सर्वपापयुक्तः अपि, सः सर्वपापं तरति, अर्कशरणं गच्छन्। न अग्निहोत्रं, न वेदाः, न बहुदक्षिणायज्ञाः अपि, भानवे भक्त्यनुत्तमस्य षोडशांशं समं यान्ति। सर्वतीर्थानां सः श्रेष्ठतीर्थः, सर्वमङ्गलानां मङ्गलतमः, सर्वपवित्राणां पवित्रतमः—मानवाः सूर्यं शरणं गच्छन्ति। ये भास्करं, इन्द्रादिभिः स्तुतं, उपासते, ते सर्वपापैः विमुक्ताः सूर्यलोकं प्राप्नुवन्ति। हे ब्रह्मन्, चिरकालं मम एषः कामः—यद् यानि तानि अष्टशतानि नामानि सूर्यस्य त्वया पूर्वं कथितानि, तानि श्रोतुम् इच्छामि। शृणुत, द्विजश्रेष्ठाः, यथा अहं भास्करस्य शताष्टकं नामानि, परमगुह्यानि, स्वर्गमोक्षदायकानि, पठामि। ॐ—सः सूर्यः, अर्यमन्, भगः, त्वष्टा, पूषा, अर्कः, सविता, रविः, गभस्तिमान्, अजः, कालः, मृत्युः, धाता, प्रभाकरः। सः एव पृथ्वी, आपः, अग्निः, आकाशः, वायुः, परमगति, सोमः, बृहस्पतिः, शुक्रः, बुधः, अंगारकः अपि च।