शिशिरे तु सूर्यः ताम्रवर्णः दृश्यते, हेमन्ते च रक्तवर्णः; ऋतुभिः उत्पन्नः सूर्यस्य वर्णः एवं निर्दिष्टः। ऋतूनां स्वभावैः वर्णैश्च सूर्यः समृद्धिं सौम्यतां च जनयति; तस्य सामान्यनामानि त्वदर्थं प्रवक्ष्यामि, द्विजश्रेष्ठ। द्वादश नामानि पृथग्विधानि सम्पूर्णं वक्ष्यामि—आदित्यः, सविता, सूर्यः, मिहिरः, अर्कः, प्रभाकरः, मार्तण्डः, भास्करः, भानुः, चित्रभानुः, दिवाकरः, रविः—एतानि द्वादश सामान्यनामानि ज्ञेयानि। विष्णुः, धातृ, भगः, पूषा, मित्रः, इन्द्रः, वरुणः, अर्यमन्, विवस्वान्, अंशुमान्, त्वष्टा, पार्जन्यः—एते द्वादश स्मृताः। एवं द्वादश आदित्याः पृथग्विधानाः प्रतिष्ठिताः; ते द्वादश मासैः क्रमशः उदयन्ति। चैत्रे विष्णुः, वैशाखे अर्यमा, ज्येष्ठे विवस्वान्, आषाढे अंशुमान् स्मृतः। श्रावणे पार्जन्यः, प्रौष्ठपदे वरुणः, अश्वयुजे इन्द्रः, कार्तिके धातृ। मार्गशीर्षे मित्रः, पौषे पूषा, माग्हे भगः, फाल्गुने त्वष्टा। विष्णुः सर्वदा द्वादशशतानां किरणैः दीप्तिमान्; अर्यमा त्रिशतशतानां किरणैः प्रकाशते। विवस्वान् द्विसप्त किरणैः, अंशुमान् पञ्चत्रिभिः; पार्जन्यः, वरुणः, अर्यमा विवस्वान् सदृशः। त्वष्टा मित्रवत् एकशतसहस्रकिरणैः; इन्द्रः द्विषट् किरणैः, धातृ एकादशशतानां किरणैः प्रकाशते। मित्रः सहस्रकिरणः, पूषा नवशतकिरणः; उत्तरायणे सूर्यस्य किरणाः वृद्धिं यान्ति। दक्षिणायने पुनः सूर्यस्य किरणाः ह्रासं यान्ति; एवं सूर्यलोकात् सहस्रकिरणाः अनुग्रहं ददाति। एवं एतेषां चतुर्विंशतिः नामानि विस्तारतः उक्तानि; अन्यः सहस्रं नाम्नाम् अपि प्रकीर्तितम्। प्रजापते, सूर्यस्य तस्य सहस्रनाम्ना स्तुवतां कः पुण्यः, कः परममार्गः? द्विजश्रेष्ठ, शृणु सनातनं तत्त्वम्—एतत् शुभं सहस्रनामस्तोत्रं जपितुं पर्याप्तम्। ये नामानि गुह्याः, शुद्धाः, शुभाः; तानि भास्करस्य वक्ष्यामि, शृणु। विकर्तनः, विवस्वान्, मार्तण्डः, भास्करः, रविः, लोकप्रदीपः, श्रीमान्, लोकचक्षुः, महेश्वरः; लोकसाक्षी, त्रैलोक्यनाथः, स्रष्टा, संहर्ता, तमोहरः, दाहकः, तापकः, शुद्धः, सप्ताश्ववाहनः; किरणहस्तः, ब्रह्मा, सर्वदेवपूजितः—एतानि एकविंशति नामानि रवीः स्तोत्ररूपेण प्रियाणि। सः आरोग्यदायकः, धनयशःप्रदाता, स्तोत्रराजः, त्रैलोक्यप्रसिद्धः। यः द्विजश्रेष्ठः, प्रातः सायं, उदयकाले, अस्तकाले, शुद्धः सूर्यं स्तौति, सः सर्वपापात् विमुक्तः। यद् मनसि, वाचि, कायेन, कर्मजं—तत् सर्वं सूर्यसन्निधौ एकेन जपेन विनश्यति। एकमन्त्रजपः, होमः, संध्योपासना, धूपमन्त्राः, जलमन्त्राः, हविमन्त्राः—एते अपि। अन्नदाने, दाने, प्रणामे, प्रदक्षिणायां, एतत् महास्तोत्रं पूज्यते; सर्वपापविनाशकं, शुभदं। तस्मात्, द्विजाः, प्रयत्नेन, सर्वकामफलदं देवमेतं स्तोत्रेण स्तुत्वा पूजयन्तु। स देवः, निर्गुणः, नित्यः, यं त्वं सूर्यरूपेण वर्णितवान्, द्वादश रूपेषु पुनः जातः, यथा तव वचनात् श्रुतं। सूर्यस्य तेजः, किरणाः, महाद्युतिः, स्त्रियाः गर्भे कथं उत्पन्ना इति अस्माकं महत् संशयः। दक्षस्य षष्टिः उत्तमाः कन्याः आसन्—अदितिः, दिति, दनुः, विनता, अन्याः च। दक्षः ताः त्रयोदश कन्याः कश्यपाय दत्तवान्; अदितिः त्रैलोक्यपतिं देवाः प्रसूतवती। दितिः दनुः च उग्रान् दानवान् प्रसूतवती, गर्वितान्, महाबलान्; विनता अन्याः च स्थावरजङ्गमान् विविधान् प्रसूतवती। एवं, ऋषे, सर्वं जगत् तेषां पुत्रैः, पौत्रैः, वंशैः, तासां च तेषां च, पूर्णम् अभवत्। कश्यपस्य पुत्रेषु मुख्याः देवगणाः सात्त्विकाः, अन्ये राजसाः, अन्ये तामसाः। सृष्टिकर्ता प्रजापतिः, ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, देवाः यज्ञभोक्तारः, त्रैलोक्यपतिः, अकरोत्। दैत्यदानवाः, सहपत्नीभिः, तेषां विरोधं अकरोत्; ततः तेषां पुत्राः दैत्यदानवैः अपाकृताः। त्रैलोक्यं विनष्टं दृष्ट्वा, अदितिः, ऋषिश्रेष्ठ, यजमानां भागान् छित्त्वा, तीव्रतया क्षुधया पीडिता। सवितुः पूजार्थं, अदितिः परमं प्रयासं कृतवती, एकचित्तया, नियताहारया, नियमेन; दिवि स्थितं सूर्यं, तेजोमयं, स्तुतवती। नमस्ते, परमं, सूक्ष्मं, पुण्यं, अतुलं तेजो धारयन्ति, तेजस्विनां नाथ, तेजो नित्याधार। लोकहिताय त्वां स्तौमि, गोपां त्वं; तं तीव्ररूपं, यं त्वं गृहीत्वा धारयसि, तस्मै नमः।