सुपर्णस्य अधीनाः नागाः बहुशिरसः उत्पन्नाः। तेषु शेषः, वासुकिः, तक्षकः च नित्यं प्रमुखाः सन्ति। ऐरावतः, महापद्मः, कंबलः, अश्वतरः, एलापत्रः, शङ्खः, कर्कोटकः, धनञ्जयः—एते नागाः प्रसिद्धाः। महानीलः, महाकर्णः, धृतराष्ट्रः, बलाहकः, कुहरः, पुष्पदंष्ट्रः, दुर्मुखः, सुमुखः च तत्र गण्यन्ते। शङ्खः, शङ्खपालः, कपिलः, वामनः, नहुषः, शङ्खरोमः, मणिः—एते नागश्रेष्ठाः। तेषां पुत्राः पौत्राः च शतशः सहस्रशः सन्ति; चतुर्दश सहस्राणि तीक्ष्णाः वाताशनाः नागाः। हे ब्राह्मणाः, सम्पूर्णः क्रोधवंशः दंष्ट्रिणः नागैः पूर्णः; स्थलजाः, पक्षिणः, जलबन्धवः च पृथिव्याः अपत्यानि स्मृताः। सुरभिः गौः उत्पादयामास, तथैव महिषान्; इरा सर्ववृक्षान्, लतान्, वल्लयः, तृणानि च प्रसूतवती। खासा यक्षराक्षसान् उत्पादयामास, मुनिः अप्सरः; अरिष्टा महाबलिनः गन्धर्वान् उत्पादयामास। एते कश्यपस्य वंशजाः, स्थावरजङ्गमाः, वर्णिताः; तेषां पुत्राः पौत्राः शतसहस्रशः सन्ति। हे ब्राह्मणाः, स्वारोचिषे मन्वन्तरे एषा सृष्टिः स्मृता; विशालायां वैवस्वतीये, विस्तीर्णायां वारुण्यां च यज्ञे। अधुना ब्रह्मणा यज्ञकर्मणि सृष्टिः वर्ण्यते, यदा प्रथमम् सप्त मनसः जाताः ब्रह्मर्षयः। स्वयं पितामहः तान् पुत्रत्वे स्थापयामास; ततः, द्विजश्रेष्ठ, देवदानवयोः संघर्षः अभवत्। दिति, पुत्रहीना, कश्यपम् संतुष्टुं प्रयत्नं अकुर्वत्; कश्यपः, संतुष्टचित्तः, यथाविधि तया पूजितः। सः तस्यै इच्छितं वरं दत्तवान्, सा च शूरं महाबलिनं पुत्रं वृणोत्, इन्द्रवधाय। तथा याचिता, महातपस्वी तस्यै वरं दत्तवान्; वरप्रदानानन्तरं, भयङ्करः मारिचः तस्यै उवाच—"यदि शुद्धा शतवर्षं गर्भं धारयसि, व्रते स्थिता, तव पुत्रः इन्द्रं हन्ति।" एवं देवी द्वारा संबोधितः, महातपस्वी तस्य अनुमतिं दत्तवान्; सा च शुद्धा, ऋषिसार्वभौमा, गर्भं धारयितुम आरब्धवती। ततः कश्यपः, दित्याम् गर्भं निवेश्य, देवसमूहम् नियंत्र्य, निर्गतवान्। अपरिहार्यं तेजः, यद् अमृतैरपि न शक्यं, उपसंहरन्, पर्वतं तपस्यै गतवान्। पाकशासनः (इन्द्रः), दोषान्वेषणाय, प्रतीक्षां अकरोत्; शतवर्षे समाप्ते, सः अव्यभिचार्यं अवसरं अपश्यत्। दितिः, पादशुद्धिं न कृत्वा, शयनं गतवती; तस्यां शयायां, सः गर्भं प्रविष्टवान्। ततः वज्रपाणिः (इन्द्रः) गर्भं सप्तधा छिन्नवान्; गर्भं वज्रेण विदारिते, गर्भः रुदितुम आरब्धवान्। इन्द्रः पुनः पुनः उक्तवान्—"मा रुदः।" एवं गर्भः सप्तधा अभवत्, इन्द्रः क्रुद्धः पुनः कृतवान्। वज्रेण, शत्रुसंहारः, सप्तानां प्रत्येकं सप्तधा विभक्तवान्; ते देवाः मरुतः अभवन्, द्विजश्रेष्ठ। यथा मघवन् उक्तवान्, तथा मरुतः अभवन्, एकपञ्चाशत् देवाः वज्रधारिणा सह सन्नद्धाः। एवं तेषां प्रवृत्तिः, द्विजश्रेष्ठ, देवश्रेष्ठान् नियुक्तवन्तः, अपरिमितबलान्। प्रत्येकसमूहे, हरिः क्रमशः प्रजापतिभ्यः अधिपत्यं दत्तवान्, ब्राह्मणाः, तानि प्राचीनानि विशालानि श्रेष्ठानि राज्यानि। सः हरिः, वीर्यवान् पुरुषः, कृष्णः, विजयी, प्रजापतिः, पर्जन्यः, सूर्यः, अनन्तः—एषः सर्वं जगत्। ये यथार्थं एषां भूतानां सृष्टिं जानन्ति, द्विजश्रेष्ठ, तेषां पुनरावृत्तेः भयः नास्ति; अन्यत्र भयः किम्? पितामहः वेनपुत्रं पृथुं सम्राजं अभिषिच्य, तदनन्तरं राज्यविभागं क्रमशः आरब्धवान्। सः सोमं ब्राह्मणानां, ओषधीनां, नक्षत्राणां, ग्रहाणां, यज्ञानां, तपसां च अधिपतिं नियुक्तवान्। वरुणं आपां, वैश्रवणं राज्ञां, विष्णुं आदित्येषु, पावकं वसुषु अधिपतिं अकरोत्। दक्षं प्रजापतिषु, वासवम् मरुत्सु, प्रह्रादं अतिबलिनं दैत्यदानवेषु नियुक्तवान्। वैवस्वतं यमं पितृषु, तथा यक्षराक्षसराज्येषु, भूमिपालेषु च नियुक्तवान्। गिरीशं त्रिशूलधारिणं सर्वभूतप्रेताधिपतिं अकरोत्; हिमवत् पर्वताधिपतिं, समुद्रं नदीषु नियुक्तवान्। चित्ररथं गन्धर्वेषु, वासुकिं नागेषु, तक्षकं सर्पेषु अधिपतिं नियुक्तवान्। ऐरावतं गजेषु, उच्चैःश्रवसं अश्वेषु, गरुडं पक्षिषु अधिपतिं अकरोत्। व्याघ्रं मृगेषु, वृषभं पशुषु, प्लक्षं वृक्षेषु अधिपतिं नियुक्तवान्। एवं क्रमशः राज्यविभागं कृत्वा, पितामहः दिक्पालान् स्थापयामास। पूर्वदिशायां, वैराजपुत्रं सुधन्वानं, राजा दिक्पालं अभिषिच्य, तस्यां दिशि नियुक्तवान्।