सर्वत्र हस्तपादयुक्तः, सर्वत्र नेत्रशिरोमुखयुक्तः, सर्वत्र कर्णयुक्तः स भगवान् सर्वं विश्वं व्याप्य स्थितः। तस्यैव शिरः, बाहुः, पादः, नेत्रं, नासिका च विश्वरूपा; स एव क्षेत्रे स्वेच्छया विचरति। अत्र शरीराणि क्षेत्राणि, स योगात्मा यथेष्टं तानि जानाति; अतः स क्षेत्रज्ञः इत्युच्यते। अव्यक्तनगरे स शयनं करोति, तस्मात् पुरुषः इति नाम्ना प्रसिद्धः; बहुरूपं ज्ञेयमिदं विश्वं तस्यैव सर्वत्र उच्यते। तस्य बहुरूपत्वात्, स विश्वरूपः स्मृतः; तथापि तस्य महिमा एक एव, स एकः पुरुषः इति स्मृतः। स एव नित्यः, ‘महापुरुषः’ इति नाम्ना विख्यातः; सृजनक्रमे स्थितः, स्वयमेव आत्मानं प्रकटयति। अन्तरात्मा सः, शतशः, सहस्रशः, लक्षशः, कोटिशः आत्मानं सृजति। यथा वारि आकाशात् पतित्वा पृथिव्याम् स्वस्वगुणानुसारेण प्रविशति, एवं स गुणसारं प्रविशति। यथा एकः वायुः शरीरेषु पञ्चधा विभज्यते, तथा तस्य एकत्वं च नानात्वं च—अत्र नास्ति संशयः। यथा अग्निः स्थानभेदात् विविधानि नामानि प्राप्नोति, तथा स ब्रह्मादिषु नामानि प्राप्नोति। यथा एकदीपात् सहस्रदीपाः प्रज्वलन्ति, तथा एकात् सहस्ररूपाणि प्रादुर्भवन्ति। स्वात्मज्ञानं प्राप्त्वा स एकः भवति; परंतु एकत्वे लयं प्राप्ते स बहुत्वं प्रसूतः। अत्र जगति, यद् यत् चराचरं तद् नित्यं नास्ति; स एव अक्षरः, अनन्तः, सर्वव्यापी इति कथ्यते। तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, अव्यक्तात् त्रिविधा प्रकृति: उत्पद्यते; या व्यक्ताव्यक्तरूपा स्थितः, सा प्रकृतिः इति कथ्यते। सा ब्रह्मणो गर्भः, सत्या-असत्या-रूपा, लोके सर्वेषु देवयज्ञपितृयज्ञादिषु पूज्यते। तस्मात् तस्मात् परं नास्ति—न पिता, न देवः, द्विजश्रेष्ठ; स एव आत्मा, तस्माद् अहं तं पूजयामि। स्वर्गस्थाः शरीरिणः अपि तं नमन्ति; तेन देवयानं मार्गं प्राप्तवन्तः, ऋषिभिः अभिहितं फलम् अपि लभन्ति। देवाः, स्वाश्रमस्थाः, तस्य विविधरूपेषु शरणं गत्वा, आदिपुरुषं भक्त्या पूजयन्ति; स तेषां कामं ददाति। स एव सर्वव्यापी, निर्गुणः इति कथ्यते; यथा अहं जानामि, तथा आदित्यं पूजयामि। ये जनाः तस्मिन् एकतत्त्वे मनः निवेश्य शरणं गृहीत्वा, तेषां तदपि परमं—एकत्वं प्राप्तवन्ति। एवं, नारद, गूढभागः तुभ्यं प्रकाशितः; मदीया भक्त्या, देवर्षे, त्वं अपि परं स्मृतवान्। देवैः, ऋषिभिः, प्राचीनैः वा, स वरदः स्मृतः; सर्वे परमात्मानं आदित्यं पूजयन्ति। एषः पूर्वं आदित्येन नारदाय उक्तः; अधुना, द्विजश्रेष्ठ, अहं अपि आदित्यस्य कथा उक्तवान्। एषा कथा, द्विजश्रेष्ठ, योग्यं वक्तव्यं; सौरभक्तिहीनाय कदापि न दीयेत। यः एषां कथां नित्यं पठति वा, शृणोति वा, स निश्चितं सहस्ररश्मिं देवमनुप्रविश्यति—नात्र संशयः। रोगपीडितः वा, दुःखितः वा, सौरकथाश्रवणेन विमुक्तः; विद्याकाङ्क्षी ज्ञानं, कामितं फलम् अपि प्राप्नोति। यः एतां पठति, ऋषे, तस्य मार्गः क्षणेन सिद्धः; यत् कामं इच्छति, तत् निश्चितं लभते। तस्मात् सर्वदा सौरं स्मरेत्—स्रष्टारं, नियन्तारं, जगदधीशं। ऋषिसर्वश्रेष्ठ, सर्वे त्रिलोकाः सूर्ये मूले स्थिताः; तस्मात् देवासुरमानुषः सर्वं जगत् उत्पन्नम्। एषा तेजः, सर्वव्यापी, रुद्रस्य, उपेन्द्रस्य, महेन्द्रस्य, ब्राह्मणश्रेष्ठानां, दिविस्थानां, महातेजसां च। सूर्यः एव सर्वस्य आत्मा, लोकानां स्वामी, देवदेवः, प्राणिनां प्रभुः, त्रिलोकस्य मूलं, परमं देवता। यज्ञे सम्यक् स्थापितं हविः सूर्यं प्राप्नोति; सूर्याद् वर्षाः, वर्षेभ्यः अन्नं, अन्नात् सर्वे प्राणीः। सर्वं सूर्याद् उत्पन्नं, तत्रैव विलीनम्; लोकानां उत्पत्तिः, लयः अपि सूर्याद् अभवत्। एषा ध्यानं ध्यानिनां, मोक्षः मोक्षकामिनां; तत्रैव लयः, तत्रैव पुनः पुनः जन्म। क्षणाः, मुहूर्ताः, दिवसः, रात्रयः, पक्षः, मासः, वर्षः, ऋतवः, युगानि—एतानि सर्वदा सन्ति। सूर्यस्य विना कालविभागः न अस्ति; कालस्य विना क्रमः, अग्निस्य क्रिया अपि न अस्ति। ऋतुविभागस्य विना पुष्पफलानि कुतः? धान्यपाकः, तृणौषधिसम्पदः कुतः? सूर्यस्य विना, अत्र तथा स्वर्गे प्राणिनां क्रिया न अस्ति; विश्वशक्त्या सर्वं सूर्यं जलचोरं प्राप्नोति। वर्षा विना सूर्यः न ज्वलति; वर्षा विना न दहति; वर्षा विना सीमां न प्राप्नोति; जलसहितः सूर्यः दीप्तिमान्। वसन्ते सूर्यः कपिलः, ग्रीष्मे सुवर्णवर्णः, वर्षासु श्वेतवर्णः, शरदि सूर्यः पाण्डु। एवं सौरस्य महात्म्यं, आदित्यस्य सर्वव्यापकत्वं, क्षेत्रज्ञस्य स्वरूपं, जगत् कारणत्वं, कालविभागं, सर्वप्राणिनां जीवनं, ऋतुवैचित्र्यं च, भगवतः आदित्यस्य उपासना, ज्ञानं, फलप्राप्तिः, मोक्षः, सर्वं नारदाय आदित्यकथायाम् आदरपूर्वकं प्रकाशितम्।