सर्वे जनाः दिवा निशं च त्वां पूजयन्ति, तव रूपेषु शरणं गच्छन्ति। त्वं शाश्वतं दिव्यं तत्त्वं, सर्वस्य जननी पिता चासि। किं पितरं वा देवतां वा पूजयेत्? न वयं जानिमः। इदं वक्तुं न युक्तं, तथापि वक्तव्यं; एष परमं शाश्वतं रहस्यं। त्वं भक्तः, हे ब्राह्मण, अतः यथार्थं ते निगदामि। यत् सूक्ष्मं, अगम्यं, अव्यक्तं, अचलं, नित्यं च—यत् इन्द्रियैः, इन्द्रियविषयैः, सर्वैः भूतैः रहितं—सः एव भूतानां अन्तरात्मा, क्षेत्रज्ञः च कथ्यते। त्रिगुणातीतः, पुरुषः इति च चिन्त्यते। सः हिरण्यगर्भः, बुद्धिः, योगे महत् तत्त्वं, आद्यं प्रकृतिः इति प्रसिद्धः। सांख्ये तु सः वर्ण्यते, योगे बहूनि नामानि रूपाणि च; त्रिधा विभक्तः, विश्वात्मा, शर्वः, अक्षरः इति स्मृतः। सः एकरसः एष त्रिधा जगत् धारयति; शरीररहितः, सर्वेषु शरीरेषु वर्तते। शरीरस्थः अपि, कर्मैः न लिप्यते; मम, तव, अन्येषां शरीरिणां अन्तरात्मा एव सः। सर्वस्य साक्षी, किंतु केनापि न गृहीतः; गुणवान्, निर्गुणः, सर्वव्यापी, ज्ञानगम्यः इति प्रसिद्धः। सर्वत्र हस्तपादः, सर्वत्र नेत्रशीर्षमुखः, सर्वत्र कर्णवान्, सर्वं व्याप्य स्थितः। विश्वं तस्य शिरः, भुजः, पादः, नेत्रं, नासिका; सः क्षेत्रे स्वच्छन्दं विचरति। अत्र शरीराणि क्षेत्राणि, योगात्मा तानि यथेष्टं जानाति, क्षेत्रज्ञः इति तेन कथ्यते। सः अव्यक्तपुरीमध्ये स्थितः, पुरुषः इति तेन स्मृतः; जगत्, नानारूपं, ज्ञेयम्, सर्वत्र तेन एव अभिधीयते। अतः, तस्य नानारूपत्वात्, विश्वरूपः इति स्मृतः; तथापि तस्य महत्त्वं एकमेव, एकः पुरुषः इति स्मृतः। सः एव शाश्वतः, 'महापुरुषः' इति नाम धारयति; सृष्टिक्रमानुसारं, आत्मनः आत्मानं सृजति। अन्तरात्मा सः शतधा, सहस्रधा, शतसहस्रधा, लक्षधा आत्मानं सृजति। यथा वारि दिवः पतितं पृथिव्याम् स्वगुणानुसारं प्रविशति, तथा सः गुणस्य सारं प्रविशति। एकः वातः शरीरेषु पञ्चधा विभज्यते, तथैव तस्य एकत्वं च नानात्वं च—नात्र संशयः। यथा अग्निः स्थानभेदेन नामानि प्राप्नोति, तथा, हे मुने, सः ब्रह्मादिषु नामानि प्राप्नोति। एकदीपात् सहस्रदीपा यथा प्रज्वलन्ति, तथा एकात् सहस्ररूपाणि उत्पद्यन्ते। स्वात्मानं ज्ञात्वा, सः एको भवति; यदा एकत्वे लयः, तदा तस्मात् नानात्वं उत्पद्यते। अस्मिन् लोके, यत् चलं अचलं वा, तद् नित्यं नास्ति; सः एव अक्षरः, अनन्तः, सर्वव्यापी इति कथ्यते। अतः, हे द्विजश्रेष्ठ, अव्यक्तात् त्रिधा प्रकृतिः उत्पद्यते; यत् व्यक्ताव्यक्तरूपे स्थितम्, 'प्रकृति' इति तद् उच्यते। तत् ब्रह्मणः गर्भम्, सत्-असद्रूपम्, सर्वेषु कर्मेषु पूज्यं, देवपितृयज्ञेषु च, तद् विद्धि। तस्मात्, तस्मात् उच्चतरः नास्ति—न पिता, न देवः, हे द्विजः; आत्मा इति तं ज्ञात्वा, अहं तं पूजयामि। स्वर्गस्थाः अपि, embodied beings, तं नमन्ति; तेन ते देवपथं प्राप्नुवन्ति, ऋषिभिः नियतं फलम्। देवाः, स्वाश्रमस्थाः, तस्य नानारूपेषु शरणं गत्वा, भक्त्या आद्यं पूजयन्ति, सः तेषां लक्ष्यं ददाति। सः सर्वव्यापी, निर्गुणः इति कथ्यते; यथाज्ञं अहं सूर्यं पूजयामि। ये जनाः तस्मिन् मनः निष्ठं, एकतत्त्वे शरणं गत्वा, तेषां एष परमं—ते एकं प्रविशन्ति। एवं, हे नारद, रहस्यभागः ते निगदितः; मम भक्त्या, हे देवर्षे, त्वं अपि परं स्मृतवान्। देवैः, ऋषिभिः, पितृभिः वा, सः वरदः इति स्मृतः; सर्वे परमात्मानं सूर्यं पूजयन्ति। एष पूर्वं सूर्यः नारदाय उक्तवान्; अधुना, हे द्विजश्रेष्ठ, अहं अपि सूर्यकथां उक्तवान्। एषा कथा, वक्तव्या, मया उक्ता, हे द्विजश्रेष्ठ; अ-सूर्यभक्ताय न कदापि दीया। यः एतां नित्यं पठति, वा यः शृणोति, सः निश्चितं सहस्ररश्मिं देवम् प्राप्नोति—नात्र संशयः। यः पीडितः, वा रोगग्रस्तः, सूर्यकथां शृण्वन् मुक्तो भवति; विद्यायाः इच्छुः ज्ञानं फलम् च प्राप्नोति। यः एतां पठति, हे मुने, क्षणेन मार्गं प्राप्नोति; यं कामं इच्छति, तं निश्चितं लभते। अतः, सदा शुभं सूर्यं स्मर, यः सृष्टिकर्ता, नियन्ता, जगन्नाथः च। हे मुनिश्रेष्ठ, सर्वे त्रिलोक्यः सूर्ये स्थिताः; तस्मात् सर्वं जगत्, देवाः, असुराः, मनुष्याः च उत्पन्नाः। एषा दीप्तिः, यः सर्वव्यापिनी, रुद्रस्य, उपेन्द्रस्य, महेन्द्रस्य, ब्राह्मणश्रेष्ठस्य, दिविस्थस्य, महातेजसः च इति तस्यैव।