तदा सहस्रकिरणः स एव अव्यक्तः, द्वादशधा आत्मानं कृत्वा, आदित्यरूपेण सूर्यः भवति। तस्य द्वादश रूपाणि—इन्द्रः, धाता, पर्जन्यः, त्वष्टा, पूषा, अर्यमा, भगः, विवस्वान्, विष्णुः, अंशः, वरुणः, मित्रः—इत्येतानि। एतेषु द्वादश रूपेषु, स परमात्मा सूर्यः, हे द्विजश्रेष्ठ, स्वैः विकारैः समस्तं जगत् व्याप्य तिष्ठति। तस्य आद्यं रूपं इन्द्राख्यं, देवेषु राजा, देवद्विषां विनाशकः सन्निविष्टः। द्वितीयं रूपं धाता नाम्ना, प्रजापतिरूपेण विविधानि प्राणीनि सृजति। तृतीयं रूपं पर्जन्यः, मेघेषु स्थितः, स्वैः किरणैः वर्षं करोति। चतुर्थं त्वष्टा रूपं, सर्वत्र वृक्षेषु तथा औषधिषु व्याप्य तिष्ठति। पञ्चमं पूषा रूपं, अन्ने प्रतिष्ठितः, सदा प्राणिनां पोषणं करोति। षष्ठं अर्यमा रूपं, वायौ गतिः, देवेषु च स्थितः। सप्तमं भगः, ऐश्वर्ये तथा प्राणिनां देहे व्याप्य तिष्ठति। अष्टमं विवस्वान्, अग्नौ स्थितः, देहिनां अन्नं पचति। नवमं तेजस्वी सूर्यस्य विष्णुरूपं, सततं प्रकटः, देवद्विषां विनाशकः। दशमं अंशुमान्, वायौ प्रतिष्ठितः, प्राणिनां हर्षं ददाति। एकादशं वरुणरूपं, जलेषु स्थितः, सदा प्राणिनां पोषणं करोति। द्वादशं मित्ररूपं, चन्द्रनदीतीरे स्थितः, लोकहिताय प्रतिष्ठितः। स मित्ररूपः वायुनि स्थित्वा, तपः कृतवान्, मित्रदृष्ट्या सदा भक्तानां विविधं वरं दत्तवान्। एवं लोकहिताय स रूपः प्राचीनकाले प्रतिष्ठितः; तत्र मित्रः स्थितः अतः स परममित्रः इति स्मृतः। एवं द्वादशरूपैः, हे द्विजश्रेष्ठ, सविता परमात्मा समस्तं विश्वं व्याप्य तिष्ठति। तस्मात् द्वादशस्थानेषु, तानि रूपाणि भक्तैः पुरुषैः सदा मनसा तं चिन्तयित्वा पूजनीयानि। एवं द्वादशादित्याः नमस्कृत्य, यः जनः एतत् नित्यं शृणोति पठति च, स सूर्यलोकस्य पूज्यः भवति। यदि सूर्यः आद्यः, नित्यः देवः, तर्हि किमर्थं तपः अकरोत्, वरकामनया, साधारणजनवत्? एतत् परमं रहस्यं ते वक्ष्यामि, यत् पूर्वं मित्रः पृष्टवान्, नारदाय महात्मने उक्तम्। पूर्वं द्वादश सूर्यरूपाणि उक्तानि; तेषु मित्रः च वरुणः च तपः अचरताम्। तयोः वरुणः जलं आश्रित्य पश्चिमसागरे स्थितः, मित्रः वायुं आश्रित्य अस्मिन मित्रवने स्थितः। ततः मेरुशिखरात् गन्धमादनात् महायोगी नारदः, आत्मसंयमी, सर्वेषु लोकेषु विचरन्, तत्र आगतः, यत्र मित्रः तपः अचरति। तं तपस्यन्तं दृष्ट्वा, तस्य कुतूहलं अभवत्। स यः अक्षरः, अव्ययः, व्यक्तः च अव्यक्तः च, नित्यः, येन त्रिलोक्यं एकरसं धृतम्, महात्मा। स यः सर्वदेवानां पिता, परमातिरिक्तः; नारदः मनसि चिन्तयामास—"कं देवं वा पितरं वा स पूजयेत्?"—तस्मै देवाय उक्तवान्। "वेदेषु पुराणेषु च, अङ्गोपाङ्गैः, त्वं अजः, नित्यः, स्रष्टा, अनुत्तमं आधारं इति स्तूयसे। यत् गतं, यत् वर्तमानं, यत् भविष्यति, सर्वं त्वयि स्थितम्; चत्वारः आश्रमाः, गार्हस्थाद्याः, हे देव, त्वयि एव प्रतिष्ठिताः। त्वां दिनरात्रं पूजयन्ति, त्वदीये रूपे शरणं गच्छन्ति; त्वं नित्यदेवता, सर्वस्य पिता माता च। कं पितरं वा देवं वा त्वं पूजयेत्? न वयं जानिमः।" "एतद् अनुक्तव्यं, तथापि वक्तव्यम्; एतत् परमं नित्यम् रहस्यं। त्वं भक्तः, हे ब्राह्मण, अतः यथावत् वक्ष्यामि। यत् सूक्ष्मं, अगम्यं, अव्यक्तं, अचलं, नित्यं, इन्द्रियैः, विषयेभ्यः, सर्वैः प्राणीभ्यः रहितम्—सः एव प्राणिनां अन्तरात्मा, क्षेत्रज्ञः, त्रिगुणातीतः, पुरुषः इति ध्यायते। सः हिरण्यगर्भः, बुद्धिः, योगे महत्तत्त्वं, आद्यं प्रकृतिरूपः च। सांख्ये तु वर्ण्यते, योगे बहुनाम्ना रूपेण; त्रिधा, विश्वात्मा, शर्वः, अक्षरः इति स्मृतः। स एकरूपः, त्रिलोक्यं धारयति; शरीररहितः, सर्वशरीरेषु स्थितः। शरीरस्थः अपि, कर्मैः न लिप्यते; स मम, तव, अन्येषां च शरीरिणां अन्तरात्मा। स सर्वस्य साक्षी, किन्तु कस्यापि न गृहीतुम् शक्यः; गुणवान्, निर्गुणः, विश्वरूपः, ज्ञानतः प्राप्तव्यः इति प्रसिद्धः।