सूर्यस्य सहस्रशः किरणाः शाखाः पक्षिणः इव, तत्र स्थितानां सिद्धमहर्षीणां देवैः सह आश्रयस्थानानि भवन्ति। गृहस्थाः जनकादयः, योगनिष्ठाः नृपाः, वालखिल्यादयः ब्रह्मवादिनः ऋषयः च, वनवासिनः, व्यासादयः परिव्राजकाः च—सर्वे योगमार्गं गृहीत्वा सूर्यमण्डलं प्रविष्टवन्तः। व्यासस्य सुपुत्रः शुकः योगपथं सम्प्राप्य सूर्यकिरणेषु प्रविश्य, अनावृत्तिस्थानं प्राप्तवान्। ब्रह्मा विष्णु शिवादयः केवलं शब्दैः श्रुत्या वा ज्ञायन्ते, किन्तु अयं परमेश्वरः सूर्यः तमोहरः साक्षात् दृश्यते। तस्मात्, शुभकामनया अन्यत्र भक्तिः न कर्तव्या; विष्णुप्रधानाः ये देवाः दृष्टिगोचराः न सन्ति। अतः नित्यं भगवन्तं सूर्यं पूजनीयम्; स एव जगतः माता, पिता, गुरुः च। सः लोकानां नाथः, अनादिः, किरणमण्डितः, विश्वस्य स्वामी, मित्ररूपे स्थित्वा तपः कृतवान्, द्विजश्रेष्ठ। ब्रह्मा अनादिः, अनन्तः, नित्यः, अव्ययः; सः द्वीपसहितान् सागरान् च, चतुर्दश लोकान् च सृज्य जगतः कल्याणाय चन्द्रनदीतीरे स्थितः, सर्वप्राणिपतिं विविधं सृज्य। ततः सहस्रकिरणः, स्वयं अव्यक्तः, द्वादशधा रूपं कृत्वा सूर्यः भवति। इन्द्रः, धाता, पर्जन्यः, त्वष्टा, पूषा, अर्यमा, भगः, विवस्वान्, विष्णुः, अंशुः, वरुणः, मित्रः—एते द्वादशरूपेण सः परमात्मा सूर्यः सर्वं जगत् व्याप्नोति, द्विजश्रेष्ठ। तस्य प्रथमं रूपं इन्द्रनाम्ना देवराजः, देवशत्रून् विनाशयति। द्वितीयं धाता, प्रजापतिरूपेण विविधं सृजन्ति। तृतीयं पर्जन्यः, मेघेषु स्थितः किरणैः वर्षं करोति। चतुर्थं त्वष्टा, वृक्षेषु सर्वेषु औषधिषु च स्थितः। पञ्चमं पूषा, अन्ने स्थितः, जीवांश्च पोषयति। षष्ठं अर्यमा, वायौ गतिः, देवेषु च स्थितः। सप्तमं भगः, ऐश्वर्ये जीवदेहे च स्थितः। अष्टमं विवस्वान्, अग्नौ स्थितः, जीवांश्च पक्वान्नं पचति। नवमं विष्णुः, सततं प्रकटः, देवशत्रून् विनाशयति। दशमं अंशुमान्, वायौ स्थितः, जीवांश्च प्रमुदितः करोति। एकादशं वरुणः, आपः स्थितः, जीवांश्च पोषयति। द्वादशं मित्रः, चन्द्रनदीतीरे लोकहिताय स्थितः। सः वायुसंवृतः, मित्रदृष्ट्या तपः कृत्वा, भक्तानां विविधं वरं ददाति। एवं तद्रूपं लोकहिताय प्राचीनकाले स्थापितम्; मित्रः तत्र स्थितः, तस्मात् सः परममित्रः इति स्मृतः। द्वादशरूपेण, द्विजश्रेष्ठ, परमात्मा सविता सर्वं विश्वं व्याप्य स्थितः। तस्मात् द्वादशस्थानेषु तानि रूपाणि भक्तैः सर्वदा ध्याननीयानि पूजनीयानि च। एवं द्वादशादित्याः संपूज्य, यः प्रतिदिनं शृणोति पठति वा, सः सूर्यलोकस्य सम्मानं लभते। यदि सूर्यः आद्यः नित्यः देवः, तर्हि किमर्थं सः साधारणः इव तपः कृत्वा वरान् इच्छति? एतत् परमं रहस्यं, यत् पूर्वं मित्रः पृष्टवान्, नारदाय कथितं, अहं ते वक्ष्यामि। पूर्वं द्वादशरूपाणि सूर्यस्य उक्तानि; तेषु मित्रः वरुणः च तपः कृतवन्तः। वरुणः आपः आधारं कृत्वा पश्चिमसागरस्थः, मित्रः वायुसंवृतः, मित्रवने स्थितः। ततः मेरुशिखरात् गन्धमादनात् महायोगी नारदः, आत्मसंयमी, सर्वेषु लोकेषु विहृत्य, तत्र आगतवान्, यत्र मित्रः तपः आस्थाय स्थितः। तं तपस्यन्तं दृष्ट्वा, तस्य विषये कौतूहलं अभवत्। सः अक्षरः, अव्ययः, व्यक्ताव्यक्तः, नित्यः, येन त्रैलोक्यं एकरसत्वेन धृतम्, महात्मा। सः सर्वदेवानां पिता, परमातीतः; नारदः मनसि चिन्तयामास—'कान् देवान् वा पितृन् वा पूजयेत्?' इति तं देवम् अपृच्छत्। वेदेषु पुराणेषु चाङ्गाङ्गेषु, त्वं अजः नित्यः सृष्टा, अतुलं आधारं इति स्तूयसे। यद् भूत्वा, यद् भवति, यद् भविष्यति, सर्वं त्वयि स्थितम्; चतुर्विधाः आश्रमानि गृहस्थाद्याः अपि त्वयि संस्थितानि, भगवन्।