वातापिः, नमुचिः, इल्वलः, तस्य च भगिनी अञ्जिका, नरकः, कालनाभः च, सरमानः, स्वरकल्पः महाबलः—एते प्रमुखाः दानवाः धनु-वंशस्य वृद्धिम् अवहन्। तेषां पुत्रपौत्राः शतशः सहस्रशः च अभवन्; तेषु दैत्यसंह्रादकुले निवातकवचाः अभिव्यज्यन्त। ते शुद्धात्मभिः महान् तपसा उत्पन्नाः, तेषां त्रिकोटयः पुत्राः मणिवत्यां निवसन्। ते अपि देवैः दुराजय्याः आसन्, किन्तु अर्जुनेन निहताः। ताम्रायाः षट् प्रसिद्धाः पुत्र्यः कथ्यन्ते—क्रौञ्ची, श्येनी, भासी, सुग्रीवी, शुचिगृध्रिका; क्रौञ्ची उल्लूकान् च तेषां जातिं प्रसूतवती। श्येनी श्येनान्, भासी भासान्, गृध्री गृध्रान्, शुचि जलचरपक्षिणः, सुग्रीवी श्रेष्ठान् द्विजपक्षिणः प्रसूतवती। अश्वाः, उष्ट्राः, गर्दभाः च ताम्रावंशजाः अभिहिताः। विनता द्वौ प्रसिद्धौ पुत्रौ अलभत—गरुडः अरुणः च। गरुडः पक्षिणां अग्रणीः, स्वकर्मणि भीषणः। सुरसा सहस्रं महाबलिनः सर्पान् अभ्यजायत। कद्रूवंशे अपि सहस्रं महाबलिनः सर्पाः अभवन्, बहुशीर्षाः, आकाशे संचरन्तः, महात्मानः। नागाः सुपर्णाधीनाः, बहुशीर्षाः जाताः, तेषु शेषः, वासुकिः, तक्षकः च नित्यं प्रमुखाः। ऐरावतः, महापद्मः, कम्बलः, अश्वतरः, एलापत्रः, शङ्खः, कर्कोटकः, धनञ्जयः, महानिलः, महाकर्णः, धृतराष्ट्रः, बलाहकः, कुहरः, पुष्पदंष्ट्रः, दुर्मुखः, सुमुखः, शङ्खः, शङ्खपालः, कपिलः, वामनः, नहुषः, शङ्खरोमः, मणिः—एते प्रमुखाः। तेषां पुत्रपौत्राः शतसहस्रशः अभवन्; चतुर्दशसहस्रं भीषणाः वाताहारिणः। सर्वः क्रोधवंशः दंष्ट्रिणः इति स्मृतः; स्थलीयाः, पक्षिणः, जलचराः च भूमिसम्भवाः सन्ति। सुरभिः गाः महिषांश्च प्रसूतवती; इरा वृक्षान्, लतान्, वल्लीं, तृणानि च सर्वाणि उत्पादितवती। खसा यक्षराक्षसान् उत्पादितवती, ऋषिः अप्सरः अभ्यजायत; अरिष्टा महाबलिनः प्रसिद्धान् गन्धर्वान् प्रसूतवती। एते कश्यपसुताः स्थावरजङ्गमान् वर्णिताः, तेषां पुत्रपौत्राः शतसहस्रशः अभवन्। हे ब्राह्मणाः, एषा सृष्टिः स्वारोचिषे मन्वन्तरे स्मृता; वैवस्वते विशालायां वारुण्यां च दीर्घयज्ञे। अधुना ब्रह्मणः सृष्टिः कथ्यते, यदा प्रथमं सप्त मनसः सम्भूताः ब्रह्मर्षयः अभवन्। पितामहः स्वयम् तान् पुत्रत्वे स्थापयामास; ततः, द्विजश्रेष्ठ, देवदानवयोः सङ्ग्रामः अभवत्। दितिः, पुत्रैः वियुक्ता, कश्यपं तुष्टुम् इच्छन्ती, तं सम्यक् पूज्य मनः प्रसादयामास। स तस्याः इच्छितं वरं दत्तवान्; सा बलवन्तं महाबलिनं पुत्रम् इच्छति, इन्द्रवधाय। एवं प्रार्थिता महातपाः तस्यै वरं दत्तवान्; दत्वा, मारिचः ताम् अभाषत—“यद्येकशतवर्षं शुद्धा नियमवती गर्भं धारयिष्यसि, तव पुत्रः इन्द्रं हन्ता भविष्यति।” देवी उक्तं श्रुत्वा, शुद्धा ऋषिसत्तमा, गर्भं धारयितुम् आरभत। कश्यपः गर्भं दित्यां स्थापयित्वा, देवसैन्यं निवार्य, निर्गतः। स अपरिहरणीयं तेजः, यद् अमृतैरपि न शक्यं, उपसंहरन्, पर्वतं तपाय गतः, नियमपरः। पकाशासनः (इन्द्रः) दोषान्वेषणाय प्रतीक्षां अकरोत्; शतवर्षे पूर्णे, अप्रमादी अवसरं ददर्श। दितिः, पादशौचं न कृत्वा, शयनाय उपविशत्; तस्याः शयनायां, स तस्याः गर्भं प्रविष्टवान्। ततः वज्रपाणिः (इन्द्रः) गर्भं सप्तधा छित्तवान्; छिद्यमाने गर्भे, गर्भः रुदितुम् आरभत। इन्द्रः तं पुनः पुनः उवाच—“मा रुदः।” ततो गर्भः सप्तधा अभवत्, इन्द्रः कोपितः पुनः कार्यं अकरोत्। वज्रेण सप्तभागान् पुनः सप्तधा अकृत्त—एते देवाः मरुतः अभवन्, द्विजश्रेष्ठ। यथा मागवन् उक्तवान्, तथा मरुतः अभवन्, एकपञ्चाशत् देवाः वज्रधारिणं सह अन्वगच्छन्। तेषां कर्मणि, द्विजश्रेष्ठ, तैः देवश्रेष्ठान् असङ्ख्येयबलान् नियुक्तवन्तः। प्रत्येकगणे, हरिः क्रमशः प्रजापतिभ्यः अधिपत्यं दत्तवान्, ब्राह्मणाः, तानि प्राचीनानि विस्तीर्णानि श्रेष्ठानि राज्यानि। स हरिः, वीर्यवान् पुरुषः, कृष्णः, विजयी, प्रजापतिः, पार्जन्यः, सूर्यः, अनन्तः—स एव इदं विश्वम्। एतां प्रजासृष्टिं यः यथार्थं वेद, द्विजश्रेष्ठ, तस्य पुनरागमभयं नास्ति; परत्र किं पुनः। ततः, वेनपुत्रं पृथुं सम्राट् अभिषिञ्च्य, पितामहः क्रमशः राज्यविभागं आरभत।