अविकारे शुद्धे नित्ये परमात्मनि, यस्य रूपं सदा एकमेव, सर्वविजिते विष्णवे अहं स्तुतिं समर्पयामि। हिरण्यगर्भाय हरये शंकराय वासुदेवाय तस्मै त्र्यात्मकाय सृष्टिस्थितिलयकर्त्रे नमः। एकरूपबहुरूपाय स्थूलसूक्ष्मस्वरूपिणे, व्यक्ताव्यक्ताय मोक्षकारणाय विष्णवे नमः। अनाद्यजरामृताय जगतः सृष्टिस्थितिलयानां मूलाय परमात्मने विष्णवे नमः। सर्वस्य जगतः आधारभूते, अणोरणीयसि, सर्वभूतस्थिते, अच्युताय परमपुरुषाय प्रपन्नः। ज्ञानस्वरूपं परमार्थे निर्मलतमं तत्त्वं, यद्वास्तवे तु मायया विकृतं दृश्यते। विष्णुः संहरणकाले जगद्ग्रासी, सृष्टिस्थितिकाले स्वामी, सर्वज्ञः, लोकनाथः, अजोऽव्ययोऽचलः। सः आद्यः, सूक्ष्मतमः, विश्वेश्वरः, ब्रह्मादिभिः प्रणम्यः, इतिहासपुराणवेदवेदाङ्गवित्। तस्मै सर्वशास्त्रसारतत्त्ववित्पराशरात्मजाय गुरवे प्रणम्य, अहं वेदसम्मतानि पुराणानि प्रवक्ष्यामि। यथापूर्वं पद्मयोनेन पितामहेन दक्षादिभिः पृष्टः पुराणं कीर्तितं, तथा प्रवक्ष्यामि। शृणुत, पापनाशनं, अद्भुतं, अर्थगर्भं, विस्तीर्णमूलं चरित्रं सम्यग्वक्ष्यामि। यः कश्चिदेतद् यथावत् धारयति वा, शृणोति वा, स कुलं रक्षित्वा स्वर्गे पूज्यते। स कारणं यदव्यक्तं नित्यं सत्सदात्मकम्, तस्मात् भगवता प्रधनपुरुषात्मकं विश्वं निर्मितम्। विद्धि, महर्षे, ब्रह्माणं नारायणपरायणं सर्वसृष्टिकर्तारं, यस्य तेजः अनन्तम्। महतः अहंकारः, तस्मात् तन्मात्राणि, तत्तः पञ्चमहाभूतानि, तेषां संयोगाद्भूतविभागः—एषा सृष्टिः शाश्वती। यथाविद्यां यथास्मृतिं विस्तारतः शृणु, यः सर्वेषां यशः वर्धयति। एषा कथा श्रुतपूर्वा, स्थिराणां पुण्यकीर्तिवर्धिनी; ततः स्वयम्भूः प्रभुः नानाविधाः सृजितुम् इच्छन्। आदौ अपां सृष्टिं चकार; तासु स्वबीजं न्यपातयत्। आपः ‘नाराः’ इति कथ्यन्ते, ‘नरस्य आपः प्रजा’ इति स्मृतम्। ताः आपः तस्य प्रथमं शयनस्थानम्, तेन सः नारायण इति स्मृतः। तत्रैव हिरण्यवर्णमण्डकम् उत्पन्नम्, अप्सु सञ्चरन्तम्। तत्र स्वयम्भूः ब्रह्मा जातः, सः स्वयम्भूः इति श्रूयते। स हिरण्यवर्णः प्रभुः तत्र संवत्सरं वासं कृतवान्। स तन्मण्डकं द्विधा कृत्वा, दिवं च पृथिवीं च अकुर्वत्; तयोः मध्ये खं च निर्ममे। स पृथिवीं आप्सु निमज्जयित्वा दिशः दश स्थापयामास। तत्र कालं, मनः, वाक्, कामं, क्रोधं, सुखं च सृजत्। सः प्रजासृष्टुकामः तादृशीं सृष्टिं चकार, प्रजापतीन् मारिच्यादीन् अत्रिं, अङ्गिरसं, पुलस्त्यं, पुलहं, क्रतुम्। सः महातेजाः वसिष्ठं अपि ससर्ज, सप्त मनसः जातान्; ते सप्त ब्रह्माणः इति पुराणेषु प्रसिद्धाः। तेषु सप्तसु नारायणस्वरूपेभ्यः प्राचीनब्रह्मणा क्रोधात् रुद्रः सृष्टः। सः सनत्कुमारं अपि ससर्ज, यः प्राचीनतमेषु ज्येष्ठः। सप्तसु तेषु प्रजापतीनां रुद्राणां च जन्माभवत्, द्विजश्रेष्ठ। स्कन्दः सनत्कुमारश्च तपसा स्थित्वा, तेषां सप्त कुलानि दिव्यगणैः शोभितानि। यज्ञकर्मसु प्रजन्येषु च प्रवृत्ताः, महर्षिभिः विभूषिताः; स मेघविद्युत्, शक्रधनुषः, रक्तवर्णवर्षाणि च ससर्ज। पक्षिणः पूर्वं, ततः पर्जन्यं वृष्टिकर्तारं च, ऋग्यजुःसामानि यज्ञार्थे निर्ममे। साध्यान् देवान् अपि ससर्ज; उन्नतान् च अवनतान् प्राणिनः तस्य अङ्गेभ्यः जाताः। प्रजापतिः आपः प्रजाः सृजन्नपि, तदा ताः प्रजाः न ववृद्धुः। सः स्वदेहं द्विधा कृत्वा, अर्धेन पुंस्त्वं, अर्धेन स्त्रीत्वं च प्राप; तत्र प्रजाः द्विविधाः ससर्ज। सः स्वमहिम्ना दिवं पृथिवीं च व्याप्य स्थितः। विष्णुः विराजं ससर्ज, तेन पुरुषः अभवत्। स पुरुषः मनुः ज्ञेयः; तस्य कालः मन्वन्तरः इति कथ्यते। द्वितीयः स मन्वन्तरः मानसं मनोः अन्तरे। स विराजः प्रभुः प्रजाः ससर्ज; ताः प्रजाः नारायणकृत्या, अयोनिजाः अभवन्। यः एतां आदिसृष्टिं वेद, स दीर्घायुः, यशस्वी, धर्मपुत्रवान्, यदिच्छति तत्प्राप्नोति। एवं सृष्ट्वा प्रजाः, प्रजापतिः आपवः, अयोनिजां पत्नीं शतरूपां लब्धवान्। आपवस्य महिमा दिवं व्याप्य स्थितः, तस्य धर्मतः शतरूपा जाताऽभूत्, महर्षे। सा दशसहस्रसंवत्सरं तपः कृत्वा, तं तपस्विनं पतिं वव्रे। सः स्वयम्भूः पुरुषः, ऋषयः, मनुः इति कथ्यते; तस्य एकसप्ततिः युगानि मन्वन्तरः इति प्रसिद्धम्।