यः पयसा सवितुः तर्पणं सम्यग् ददाति, तस्य मनः शोकैः न बाध्यते; दध्ना तु तर्पयन्, सः सर्वेषु कार्येषु सफलतां प्राप्नोति। यः कश्चित् श्रद्धया, शुचिना च मनसा, तीर्थे सवितुः स्नानार्थं जलं समाहरति, सः परमां गतिम् आप्नोति। यः श्रद्धया छत्रं, ध्वजं, छत्रिकां, पताकां, चामरं वा सवितृदेवतायै समर्पयति, सः इच्छितं फलम् अवाप्नोति। यत्किञ्चिद् द्रव्यं भक्त्या सूर्याय दत्तं, तत् सविता तस्य लक्षगुणं ददाति। सूर्यस्य प्रसादात्, यानि अपि पापानि—मानसानि, वाचिकानि, कायिकानि च—तानि सर्वाणि समूलं नश्यन्ति। एकदिनं यः विधिवत् ब्राह्मणदानेन सह सवितुः पूजनं करोति, तेन लब्धं फलम् शतयज्ञैः अपि न लभ्यते। एवं देवस्य महात्म्यम् उक्तं श्रुतम्, हे जगत्पते! त्वया यद् उक्तं, हे देवश्रेष्ठ, तद् देवेषु दुर्लभम्। अतः, हे देवाधिदेव, यत् पृच्छामः तत् पुनः वद; श्रोतुम् इच्छामः, हे ब्रह्मन्, यतः अस्माकं कौतूहलं महद् अस्ति। गार्हस्थ्यं, ब्रह्मचर्यं, वानप्रस्थं, यतिश्च—यः कश्चित् मोक्षकामः, सः कस्यचित् देवतायाः पूजनं कुर्यात्। कथं तस्य नित्यं स्वर्गः स्यान्? कथं परमं श्रेयः? स्वर्गं प्राप्य, कथं पुनरावृत्तिर् न स्यात्? देवेषु कः परः देवः? पितृषु कः परः पितामहः? तत्त्वतः वद, हे देवाधिदेव, यत् परमं, यस्मात् परं नास्ति। कुतः एतद् विश्वं चराचरं समुत्पन्नम्? लये च कस्यां प्रतिपद्यते? त्वं तत् वक्तुम् अर्हसि। सूर्यः उदितः स्वतेजसा जगतः तमः नाशयति; तस्मात् परः देवः नास्ति, हे द्विजश्रेष्ठ। सः अनादिः अनन्तः च, नित्यः अविनाशी च; तीक्ष्णैः रश्मिभिः त्रीन् लोकान् संतापयति। सः सर्वदेवत्मा, दीप्यमानानां श्रेष्ठः, जगताम् ईश्वरः, साक्षी, विश्वस्य अधिपः च। सः सर्वाणि भूतानि संहृत्य पुनः सृजति; सः स्वयम् प्रभाति, संतापयति, रश्मिभिः वर्षति च। सः स्रष्टा च नियन्ता च, भूतानां कारणं धारकः च; सः न कदापि नश्यति, तस्य मण्डलं नित्यं न विक्रियते। स एव पितामहानां पितामहः, देवतानां देवता; एष एव परं स्थानं, यस्मात् पुनरावृत्तिर् नास्ति। सृष्टिकाले सर्वं जगत् सूर्याद् एव जायते; प्रलये च स एव प्रभा-स्वरूपः सर्वं ग्रसति। असंख्येयाः योगिनः, देहं त्यक्त्वा, वातवत् भवन्ति, तस्मिन् तेजोमये सूर्ये प्रविशन्ति। सहस्रशः तस्य रश्मयः शाखा-पक्षिणः इव, येषां शरणं सिद्धर्षयः देवैः सह तत्र वसन्ति। जनकादयः गृहस्थाः, योगनिष्ठाः राजानः, वालखिल्यादयः ब्रह्मवादिनः ऋषयः, वानप्रस्थाः, व्यासादयः यतयश्च—एते सर्वे योगमार्गं आश्रित्य सूर्य-मण्डलं प्रविष्टवन्तः। व्यासस्य पुत्रः महायशाः शुकः, योगपथं प्राप्य, सूर्यरश्मीन् गत्वा, पुनरावृत्तिशून्यत्वे प्रतिष्ठितः। ब्रह्मा, विष्णु, शिवादयः केवलं शब्दतः श्रूयन्ते; स तु परमेश्वरः सूर्यः, तमोनाशकः, प्रत्यक्षतः दृश्यते। अतः, कल्याणकामः अन्यत्र भक्तिं न कुर्यात्, यतः विष्ण्वादयः देवाः प्रत्यक्षतः न दृश्यन्ते। तस्मात् सदा पूजनीयः भगवान् सूर्यः; स एव जगतः माता, पिता, आचार्यः च। सः अनादिः, तेजसा भूषितः, लोकनाथः, सखा इव स्थितः, तपश्चकार, हे द्विजोत्तम। ब्रह्मा अपि अनादिः अनन्तः, नित्यः, अविनाशी च; सः सप्तद्वीप-सागरयुक्तं चतुर्दशभुवनं सृष्ट्वा स्थितवान्। लोककल्याणाय, सः चन्द्रनद्याः तटस्थः, सर्वान् प्रजापतीन्, नानाविधानि च भूतानि सृष्ट्वा स्थितः। ततः, सहस्रांशुः सविता, स्वयं अव्यक्तः, द्वादशधा आत्मानं विभज्य, सूर्यत्वं प्राप्नोति। इन्द्रः, धाता, पर्जन्यः, त्वष्टा, पूषा, अर्यमन्, भगः, विवस्वान्, विष्णुः, अंशः, वरुणः, मित्रः इति—एते द्वादश रूपाणि धारयन्, सः परमात्मा सूर्यः, सर्वं जगत् व्याप्नोति, हे द्विजश्रेष्ठ। तस्य प्रथमं रूपं ‘इन्द्र’ इति प्रसिद्धं, सः देवतानां राजा, देवशत्रून् विनाशयति। द्वितीयं रूपं ‘धाता’ नाम्ना, प्रजापतिरूपेण स्थित्वा, नानाभूतानि सृजति। तृतीयं रूपं ‘पर्जन्य’ इति ख्यातं, मेघेषु स्थित्वा, रश्मिभिः वर्षति। चतुर्थं रूपं ‘त्वष्टा’ इति, वृक्षेषु सर्वेषु च औषधिषु स्थितम्। पञ्चमं रूपं ‘पूषा’ इति, अन्ने प्रतिष्ठितम्, सदा प्राणिनां पोषकः। षष्ठं रूपं ‘अर्यमन्’ इति, वायौ गतिरूपेण देवेषु स्थितम्। सप्तमं रूपं ‘भग’ इति, समृद्धौ च प्राणिषु च स्थितम्। एवं सविता, द्वादशस्वपि रूपेषु, जगत् व्याप्य, सर्वभूतानां माता, पिता, गुरुश्च, प्रत्यक्षं पूजनीयः सर्वोत्तमः देवः इति श्रुयते।